Beydebâ (Kelile ve Dimne) Masalları Hakkında

B

     Kelile ve Dimne, tarih boyunca en çok okunan, çevrilen ve uyarlaması yapılan üç beş kitap arasındadır. Temel konusu ahlak ve siyasettir.
     Eserin özü, hükümdar ile aristokrat bir aydın arasında vuku bulması temenni edilen düşünce alışverişi sohbetleridir. Otorite kaynağına yakınlık uzaklık, otoritenin devamını sağlayan temel ilkeler, halk-hükümdar ilişkisi, hükümdar-vezir ilişkileri, siyasî ihtiraslar, ehliyet, beceriklilik, ihanet, hile vb. konular uzayan sohbetin tekel konularıdır.
     Kitap iki bin sene önce  (Berzeveyh’e göre) Beydebâ ya da Bidpâ isimli bir Hint bilgesi tarafından Debşelim adlı Hint kralına Sanskritçe olarak sunulmuştur. Rivayetlere göre; Makedonyalı İskender’in geri dönüşünden sonra halkın başına geçen Debşelim, sınır tanımaz bir despot olmuştu. Beydebâ, bu azgını usulüne uygun bir şekilde uyarmak, hatalarından vazgeçirmek, yanlışlarından döndürmek için bu kitabı yazdı. Eski çağların Brahmanları gibi o da öğütlerini hayvanların dilinden verdi. Bilindiği gibi Brahmanlar ruh göçüne inandıkları için hikmeti ve nükteyi hayvanların ağzından vermişlerdir.
     Kelile ve Dimne, yüzyılların eskitemediği bir siyaset kitabıdır. Her ne kadar sadece masal kitabı olarak değerlendirildiği, zaman zaman yapılan anlamsız ve özensiz çevirilerle özünden çok şey kaybettiği ve sıradanlaştırıldığı gerçeği ile yüz yüze gelsek de, kitabı yazılış amacına uygun olarak okumakta büyük yarar vardır. Aydının otoriteyle ilişkisi nasıl olmalıdır? Otorite sadece öğüt vermekle doğru yöne yönlendirilir mi? Siyasette entrikanın yeri nedir? Ahlakın yeri nedir? Ve benzeri sorular kitabın asıl yönünü işaret etmektedir. Soruların yanıtları ise, masalların kıssadan hisselerinde saklıdır.
     Yararlı olması dileğiyle…
(D. Yılmaz Tekin)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz