Binbir Gece Masalları Hakkında

B

     Dünya edebiyatının en ünlü, en güzel masal derlemesidir. Arapça kaleme alınmıştır ve özgün adı “Elf Leyle ve Leyle/Binbir Gece”dir. Bir yazarı yoktur. Bir kısmı Hint, bir kısmı İran, bir kısmı da Arap (Irak ve Mısır) menşeli masallardan oluşmuş, birbiri ardınca dizilip 1001 geceye bölünmüştür.
     Masalları Hükümdar Şehriyar’, eşi Şehrâzâd anlatır ve kız kardeşi Dinârzâd da dinler. Masallar büyük bir külliyattır ve gruplara bölünmüştür. Bazıları üslûp, konu ve işleniş bakımından, sembolleri ve kişileriyle dünya edebiyatının şaheserlerindendir. Bazıları ise, yeknesak (monoton) bir şekilde uzayıp gider. Bizans ile yapılan savaşları anlatanlar bunlardandır. Kadın hileleri birçok masalda asıl motiftir ve yer yer açık saçık ifadelerle birlikte kullanılır ki, bu ifadeler baskı sırasında çıkarılmıştır. Esprili bir hava hâkimdir. Kaderci, fakat hayatın maddi zevklerine düşkün bir felsefe görülür. Yer yer insan karakteri üzerinde gerçekçi portreler çizilir. Abbasi hükümdarı Harun-ür Reşid ve veziri Cafer Bermekî, 8’inci ve 9’uncu asırların kişileri olarak masalların büyük kısmında yer alır. Masallar en çok Bağdat’ta, büyük bir kısmı Kahire’de ve geri kalanı ise, Asya ve Kuzey Afrika’nın hatta İtalya’nın birçok yerinde geçer.
     14’üncü asırda külliyat haline getirilmiş olması, birkaç derlemenin bir araya getirilmesi şeklinde oluşturulmuş olması muhtemeldir. İlk kez, uzun yıllar İstanbul’da bulunan ünlü Fransız diplomatı Antoine Galland tarafından 1700’e doğru Fransızca’ya çevrilmiş ve çok büyük rağbet görerek dünyanın bütün dillerine tercüme edilip binlerce baskısı yapılmıştır. Yine binlerce şiire, operaya, musiki parçasına ve filme konu olmuştur. Denizci Sinbad’ın yedi seyahati, Ali Baba ve Kırk Haramiler, Alâeddin’in Sihirli Lambası, masalların en tanınmış ve güzelleri arasındadır.
     Masallar iç içe anlatılmış, biri bitmeden diğerlerine geçilmiştir. Birçoğu, başından olay geçmiş kişilerin ağzından aktarılır. Garip ve benzer olayları yaşayan kişiler birbiri ardınca sıralanır. Hikâye şeklinde olanlar, masal olanlara nispetle daha azdır. Tabiat dışı unsurlar, çok doğal şeylermiş gibi, büyük bir akıcılık ve samimiyetle hikâye edilir. İnsanın hayal gücünün ulaştığı en tepe noktalarını zorlayanlar da az değildir.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz