İsmine Uygun Bir Güzellik: UÇMAKDERE

İ

     Marmara Denizi’nin batı kıyılarında, Tekirdağ’ın Kumbağ sahillerinden sonra geliyor Uçmakdere. Çevredeki çoğu köy gibi eski bir Rum yerleşimi olan Uçmakdere’nin eski adı konusunda çelişkiler var. 1940’lardan beri Uçmakdere adını taşıyan köyle ilgili yazılarda, Avdim, Avdin, Avidimo, Vidimo, Avdimou gibi birbirine yakın isimler geçiyor. Uçmakdere’de yaşayanlar Avdim ismini benimsemişken, köyün bağlı bulunduğu Şarköy Kaymakamlığı resmî sitesinde Avdin ismi kabul görmüş. Hatta bu sitede, eski Türk dilindeki “uçmak” deyimi gibi, “avdin” kelimesinin de “cennet” anlamına geldiği iddiası var.
     Avdin ya da Avdim’in cennetle ilgisini Yunanca sözlüklerde bulamadık. İnternette, Kıbrıs Larnaka yakınlarında Avdimou adlı, şöhreti kendinden büyük bir köye rastladık. Sonunda, Uçmakdere’de belki şimdi çoktan yıkılmış eski ve harap bir evin duvarındaki Rumca yazılı mermer levhadan doğrusunu öğrendik ki, köyün eski ismi Avdimio’dur…
     Uçmakdere Köyü, il merkezi Tekirdağ ile Şarköy ilçesinin tam ortasında yer alıyor; her iki tarafa da 35’er kilometre uzaklıkta. Tekirdağ’dan güneybatıya doğru yola çıkıldığında, kıyı boyunca sırasıyla, Barbaros, Kumbağ, Uçmakdere, Gaziköy, Hoşköy, Mürefte, Eriklice ve Şarköy yerleşimlerine varılıyor. Ancak bu 70 kilometrelik yolu karadan aşmanız mümkün değil. Kış mevsiminde Tekirdağ-Uçmakdere yolunu geçmek de hiç kolay değil.
     945 rakıma ulaşan Ganos Dağı, Uçmakdere’nin alt komşusu Gaziköy’ün arkalarından yükseliyor ve kuzeydoğuya doğru Uçmakdere’yi kucaklıyor. Bu sırtlardan Marmara Denizi’ni seyrederken, vadi boyunca sahile inen Uçmakdere’nin güneş altındaki manzarası görülüyor. Geceleri biraz ötelere baktığınızda, hemen önündeki Hayırsızada Feneri’yle Marmara Adası size göz kırpıyor.
     Ksenophon’un Anabasis’inde; Bisanthe (Tekirdağ) ve Neon Teikhos’la beraber “üç Trak kenti” olarak anılan Ganos ve az güneyindeki Hoşköy’ün yüz yıl öncesine ait önemli bir öyküleri var:
     Gaziköy çevresinde 1892’de petrol aramaları başlatılmış ve 1900 yılında, o zamanki ismi Horadere olan Hoşköy’de açılan bir kuyu 98,5 metreden petrol vermiştir. Gerçi, önceleri günde iki ton üretim yapılan kuyu giderek zayıflamış ve bir yıl sonra terkedilmiştir, ama Türkiye’de “sondaj” sonucu ilk petrolü veren bölge Hoşköy olmuştur.
     Uçmakdere, çevresindeki yerleşimlerden farklı özellikler taşımaktadır. Bunlardan ilki, köyün yüz yılı aşkın geçmişinden fazla bir şey kaybetmemiş olmasıdır. İzmir-Selçuk’daki Şirince köyü ve birkaç benzeri gibi, Uçmakdere de tarihî görüntüsünü koruyabilmiştir.
     Bunun sebebini, 1924 Mübadelesi ile buradan Yunanistan’a giden Rumlar’la, Yunanistan’dan gelip köye yerleşen Türkler’in aynı kültür ortamında yaşamış olmalarında aramak gerekir. Coğrafyanın verdiği zenginlik, Uçmakdere’nin eski sakinleri gibi yeni sakinlerini de, başta ipekböceği olmak üzere, bağcılık, tütün, meyve üzerine yoğunlaştırmıştır.
     Mübadele sonrası Uçmakdere halkı, olanca ağırlığı ipekböcekçiliğine vermiş. Derler ki, yakın zamana kadar yılda 6-7 ton ipek çıkaran köy, ithal kapılarının ardına kadar açılması sonucu boynunu bükmüş. Bir de 1989’da Trakya’daki buğdaylara dadanan süne mücadelesinde kullanılan ilaçları rüzgâr getirip Uçmakdere üzerine serpiştirince, köyün ipekböcekleri yok olmuş…
     İstanbul’a topu topu 200 kilometre uzaklıktaki Uçmakdere’nin 2012 nüfusu 210 kişiden ibaret. Vaktiyle rakı yapılan iki üretim eviyle otuza yakın şarap mahzeni bulunan köyde, bir de şarap fabrikası var. Şarköy Kaymakamlığı’nın resmî sitesinde, “bu köyün çeşmelerinden akan gür suyun kaynağının hâlâ bilinmediği…” kayıtlıdır.
     Uçmakdere, tabiatın her türlü nimetiyle donanmış yurt köşelerinden biri olarak cidden görülmesi gereken bir güzelliktir. Yüz yılı geride bırakmış sokaklarına sıralanmış pencereleri çiçekli evleri, dev çınar ağaçları, eski sakinlerinden kalan pek çok izler, hatıralar…
     Ve şimdiki sakinlerinin güler yüzü, tertemiz ve ıhlamur kokan havası, pırıl pırıl denizi, taze balıkları, topraklarına özgü nefis üzümü, evlerde yapılan şarabı, yoğun bir şekilde ilgi çeken yamaç paraşütü sporu ve daha birçok özellikleriyle Uçmakdere ziyaretçilerini bekliyor…

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz