Folklorumuzdan: Ninniler

F

     Bebekleri uyutmak amacıyla söylenen ağır ve tekdüze şarkı. Müziğini ve sözlerini saptayan belirli kurallar yoktur. Geleneksel halk ninnilerinin dışında, söyleyenin uyuttuğu bebeğe ilişkin duygu ve dileklerini doğaçlama biçimde dile getirdiği ninniler de vardır. Bazı ninnilerin sözleri içinde zaman zaman anlamsız sözcüklere (örneğin; dandini dandini dastana) ve masalsı, gerçeküstü imgelere de rastlanır.
     Ninniler çoğunlukla çocuğun uyuması ya da ağlamasının durması ile son bulur. Kendilerine özgü bir ezgi ile söylenirler. Nazım şeklinde olanlar hece vezni ile söylenir. Ninnilerde kullanılan dil sadedir.
     Türk halk edebiyatında ninniler çoğunlukla bir dörtlükten oluşan 8 ya da 11 heceli şiirler biçimindedir. Bazen karşılaşılan birkaç dörtlük uzunluğundaki ninnilerin ise adı unutulmuş halk şairlerinin şiirleri olduğu bilinmektedir. Klasik Türk müziğinde ise önemli ninni örnekleri yoktur. Daha çok, ses alanı geniş olmayan basit melodiler ninni olarak kullanılmıştır.

Dağa gittim dağ uyur ninni
Dağda tavşanlar uyur ninni
Göle gittim göl uyur ninni
Gölde balıklar uyur ninni
Eve geldim ev uyur ninni
Evde yavrum uyur ninni (Trabzon yöresi)

Dandini dandini dastana
Danalar girmiş bostana
Kov danayı bostancı
Yemesin lahanayı (Manisa yöresi)

Dandini dandini danalı bebek
Elleri kolları kınalı bebek
Benim oğlum nazlı bebek
Uyusun da büyüsün ninni
Tıpış tıpış yürüsün ninni (Manisa yöresi)

Yağmura kurdum salıncak
Eyüp’ten aldım oyuncak
Şimdi baban gelecek
Sakın kırma yumurcak
Ninni… Ninni… (İstanbul)

Çaya vardım çay susuz
Çadır kurdum yaylasız
Benim yavrum pek huysuz
Ninni yavrum ninni (Denizli yöresi)

Laylay dedim ucadan
Ünüm çıhdı bacadan
Seni Mevla’m sahlasın
Çiçekten gıcılcadan (Azerbaycan)

Hûdi ballı hû guşlar
Guşlar gayada düşler
Yaradan’a yalbarsam
Şu hallımı bağışlar (Türkmenistan)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz