Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Hastalık)

B

     Bipolar Bozukluk Nedir?
     Türkçe’de “iki uçlu mizaç bozukluğu” veya “iki uçlu duygu durumu bozukluğu” terimleriyle karşılanan bu rahatsızlık, daha çok “manik depresif hastalık” adıyla şöhret bulmuştur. Ama hastalığın günümüzde bilim çevrelerinde kullanılan ismi “bipolar bozukluk”tur.
     Mani Belirtileri Nelerdir?
*   Maniye girmiş kişi, yani manik hasta, son derece neşelidir.
*   Güler, şarkılar söyler, herkesle sohbet eder. Hatta genellikle etrafına neşe saçar.
*   Manik hastanın uyku ihtiyacı azalır. Mesela günde 3 saat uyur, ama son derece zinde, dinç olarak uyanır.
*   Manide iştah artar. Kişi genellikle hayatında hiç olmadığı kadar yemek yer.
*   Manide insan son derece enerjiktir. Yerinde duramaz, sürekli gezer, koşuşturur, bir an durup dinlenme gereği duymaz.
*   Manik hasta kendisini oldukça güçlü, zeki, önemli, güzel hisseder. Her şeyi başarabileceğine inanır.
*   İş yerinizde çalışan kendi halinde bir kadın, günün birinde mesaiye alışılmadık derecede açık ve frapan kıyafetlerle gelebilir ve erkeklere laf atmaya başlayabilir.
*   Manik kişi çok konuşur. Hatta genellikle hiç durmamacasına, neredeyse nefes bile almadan ve yüksek sesle konuşur.
*   Manideki kişi konuşurken konudan konuya atlar, asla konu sıkıntısı çekmez.
*   Manideki kişiye yüklü telefon faturaları gelir.
*   Manik hastanın düşünceleri hızlanmıştır. Aklına büyük bir süratle bin türlü düşünce üşüşür. Düşüncelerini durduramaz.
*   Manideki hastanın dikkati artmıştır. Küçücük ayrıntıları gözden kaçırmaz, ama dikkatini belli bir konu üzerinde sürdüremez, yani dikkati dağınıktır.
*   Manideki kişinin hafızası da güçlenmiştir. Çok zekice espriler yapar.
*   Manide insan çeşitli taşkınlıklar yapar.
*   Manideki kişi çok para harcar, cesurca ve hatta tehlikeli yatırımlar yapar, işini bırakır, yeni işler kurar.
*   Manide hasta neşeli olmakla birlikte, kolaylıkla da sinirlenir.
*   Kendisiyle tartışmaya, fikirlerini eleştirmeye, taşkın davranışlarını engellemeye çalıştığınızda büyük bir öfkeye kapılır.
     Mani Normal Bir Durum mudur?
     Manideki kişinin davranışları normal değildir. Neşeli, mutlu, enerjik, dinç, esprili, zekidir. Ama düşünün ki bir yakınınız bir gün aniden sürekli konuşmaya, gezmeye, para harcamaya başlıyor. Uyumuyor, kadınsa gökkuşağının türkü renkleriyle yüzünü boyuyor, yüz kişinin içinde kendini belli edecek tarzda giyiniyor. Bu durumda dehşete kapılmaz mısınız?
     Geç Fark Edilen Depresyon
     Depresyon genellikle geç fark edilen bir hastalıktır. Çoğu hasta depresyona girdikten aylarca, hatta yıllarca sonra hekime gelir. Bazen depresyonu çok şiddetli hastalar bile, ömürleri boyunca hiç doktora başvurmazlar, ya kendi kendilerine iyileşmeyi beklerler veya intiharla hayatlarına son verirler.
     Bipolar Bozukluk Hemen Fark Edilir
     Maniye giren kişi okulunu veya işini de sürdüremez. Evet dinçtir, zekâsı ve hafızası yerindedir, uyku ihtiyacı bile azalmıştır; ama hasta bir yerde duramamakta, belli bir konu üzerine yoğunlaşamamakta, belli bir işi sürdürememektedir. Kimseyi dinlememekte, sürekli kendisi konuşmaktadır. Kendisini herkesten üstün görmektedir. Genellikle de aşırı cesareti sebebiyle kendisine ve çevresine (ailesine, arkadaşlarına, iş ortaklarına) zarar verir. Büyük paralar harcar, kâr amacıyla giriştiği çılgınca yatırımlar başarıya ulaşamaz, sık sık tartışır.
     Büyüklük Hezeyanları Görülür
     Manide zaman zaman hezeyan görülebilir. Bunlar genellikle “büyüklük hezeyanları”dır. Yani kişi kendini büyük ve önemli bir şahsiyet (Tanrı, peygamber, mucit, kâşif, filozof, sanatçı vs.) gibi görür, büyük işler yapacağını, çok yetenekli olduğunu, dünyayı ancak kendisinin kurtarabileceğini, her şeyi çözecek sihirli formülün kendisinde olduğunu vs. düşünür.
     Kulağına Sesler Gelebilir
     Halüsinasyon, olmayan objenin algılanmasıdır. Hezeyanlara göre daha seyrek olmakla birlikte manide halüsinasyonlar da ortaya çıkabilir. Yani hastanın kulağına sesler gelebilir, gözüne hayaller görünebilir. Bu ses ve görüntüler genellikle hastadaki büyüklük duygusunu destekleyen ses ve görüntülerdir. Mesela hastanın Tanrının sesi olduğuna inandığı bir ses “Seni Mesih ilan ediyorum,” diyebilir.
     Bipolar Bozuklukta Depresyon Dönemleri
     Bipolar bozukluğun eski adı “manik depresif hastalık”tır. “Bipolar” kelimesi “iki uçlu” anlamına gelmektedir. Hastalığın bir ucu mani, diğer ucu depresyondur. Ama bipolar bozukluk teşhisi koyabilmek için hastanın bir depresyon dönemi geçirmiş olması şart değildir. Kişi hayatı boyunca bir tek mani veya hipomani dönemi geçirmişse bile, bipolar bozukluk teşhisi konur.
     Kimlerde Görülür?
*   Bipolar bozukluk her dinden, her ırktan insanda görülebilir.
*   Toplumda her 100 kişiden birinde bu hastalık vardır.
*   Her 100 kişiden biri, hayatında en az bir kere manik bir dönem geçirmiştir.
*   Dünyada en az 60 milyon, Türkiye’de 600 bin, İstanbul’da ise en az 100 bin kişi bipolar hastalığa yakalanmıştır.
*   Bipolar bozukluk kadında ve erkekte eşit sıklıkta görülür.
*   Hastalık genellikle 20’li yaşlarda başlar.
     Bipolar Bozukluk İrsî Midir?
     Bazı ailelerde bipolar bozukluk sık görülür. Bipolar hastalık % 100 irsî bir hastalık değildi. Hastalığa yakalananların büyük bölümünün ailesinde daha önce benzer bir rahatsızlık görülmemiştir. Ancak akrabalar arasında bipolar bozukluğu olan bir kişi varsa, diğer akrabaların bu hastalığa yakalanma riski artar.
     Bipolar Bozukluk Düzelir mi?
*   Bipolar bozukluk, ataklar halinde seyreden ve ataklar arasında kişinin tamamen düzeldiği bir hastalıktır.
*   Mani atakları tedavi ile 2-4 haftada genellikle iyileşir.
*   Depresyon ataklarının büyük bölümü de 2-3 haftada düzelmeye başlar ve 1,5-2 ayda önemli ölçüde iyileşir.
*   Hastalık atağı düzeldikten sonra kişi rutin faaliyetlerine, işine gücüne dönebilir ve performansından bir şey kaybetmeden hayatını sürdürebilir.
*   Bipolar bozukluğu olan pek çok büyük devlet adamı, yazar, filozof, sanatçı, doktor vardır.
*   Mani ve depresyon ataklarının tekrarlama riski her zaman mevcuttur. Kimisi ömrü boyunca başka hiç atak geçirmez. Tedavisiz hastalar ömürleri boyunca ortalama 10 manik atak geçirirler.
*   Bazı hastalarda mani, bazı hastalarda depresyon atakları daha sıktır.
*   Hastalığın en üzücü tarafı da bazı kişilerde atakların sık tekrarlamasıdır. Hatta her ay bir manik, bir depresif atak geçirenler bile vardır. Öyle ki zaman zaman mani ve depresyon atakları arasında ya hiç iyilik dönemi olmamakta veya iyilik dönemi birkaç günü geçmemektedir.
*   Tedavi olmayan bipolar bozukluk hastalarında alkol ve madde bağımlılığı, intihar gibi ciddi problemler sık görülür.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz