Çocuk Yetiştirmekte Doğru İletişimin Rolü

Ç

       Ebeveynlikteki tutum ve davranışlarımızı, çocuklarımızı disipline etmek için yaptığımız şeylerin çoğunu, kendi anne ve babamızdan öğrenmişizdir. Bu davranışların bir kısmı, kendi çocuklarımızı yetiştirmede bize yardımcı olur. Bazı ebeveynlik davranışlarını da diğer anne babaları izleyerek öğreniriz. Onların kullandıkları, işe yarayan teknikleri biz de benimseriz. Bazen de deneme yanılma ya da sezgilerimize göre hareket etme yöntemlerini kullanırız.
       İlk bebeğini kucağına alan anne babalar, bebek ağlamaya başladığında genellikle çaresiz kalır. Bebek aç mı, yalnızlık mı hissediyor, altı mı ıslak, ağrısı mı var, üşüdü mü ya da terledi mi? Tüm bu soruların cevabını deneme yanılma yöntemiyle bulmaya çalışırlar. Aynı yöntemi çocuğa disiplin verirken de kullanırlar. İstenmeyen bir davranış sergileyen çocukları cezalandırmak için erken bir saatte yatağına göndermenin, etkili bir yöntem olduğunu gözlemlerlerse, aynı yöntemi diğer istenmeyen davranışları yok etmek için de tekrar kullanabilirler.
       Ancak, uyumlu ve iyi davranışlı çocuklar yetiştirmek bu kadar kolay değildir. Çoğu aile bu konuda başarısız olur. Başarısız ebeveynler genellikle tutarsızdır. Bugün yapmaları gereken şeyleri yarına ertelerler. Çocuklarını uyarır, fakat çocuklarının bu uyarılara uyup uymadığını düzenli olarak takip etmezler. Çocuklarına, aslında söylemek istemedikleri şeyleri söylerler. Sabırları yoktur. Kızdıkları zaman hemen cezaya başvururlar.
     Çocuklarının olumlu davranışlarını göz ardı eder, olumsuz davranışlarına odaklanır ve onları sürekli yargılarlar. Disiplin problemi olan ebeveynler planlama yapamaz, organize düşünemezler. Bu yüzden, kendilerinin de çocuklarının yaşadığı olumsuzluklarının bir parçası olduklarını fark edemezler. Bu ebeveynler, aslında tepki verme tarzları yüzünden, çocuklarının yaşadığı ve kendilerine yaşattığı problem ve olumsuzlukların bir parçası olurlar. Genellikle ebeveynler iki şekilde tepki verir; ya kendilerini problemin üstesinden gelebilecek kadar güçlü hissetmez ve çocuğun hatalı davranışına teslim olurlar ya da sinirlenir ve çocuğu cezalandırırlar. İki tür tepki de hatalı davranışı daha ciddi bir hale getirir. Belli bir miktarda hatalı davranış normaldir, ancak sizin bu normal seviyedeki hatalı davranışlara verdiğiniz tepki, hatalı davranışların artıp anormal seviyeye çıkmasına ya da iyice azalmasına neden olabilir. Doğru tepki vermeyi bilmek ne kadar önemliyse, disiplin problemlerini önlemek de o kadar önemlidir.
       Çocuklarınıza karşı tepki geliştirmek yerine, onların ihtiyaçlarına duyarlı olur, onlarla nasıl iletişim kuracağınızı bilir ve onlardan beklenen davranışlar konusunda politika belirleyerek inisiyatifi ele alırsanız başarılı ebeveyn olursunuz. Başarılı ebeveynler, disiplinin sadece bir cezalandırma süreci değil, bir öğrenme süreci olduğunu bilir, çocuklarına öfkelerini artıran ya da onları sıradanlaştıran cezalar değil, öğretici cezalar uygularlar. Kendi davranış ve duygularının çocuklarının davranış ve duygularını derinden etkilediğini bilirler. Çocuklarının olumlu davranış ve başarılarına odaklanır ve onları bu tip davranış ve başarıları artırmak konusunda teşvik ederler. Çocuklarının yaptıkları olumlu davranışlarla çocuk için özel ve değerli birtakım etkinlikler arasında bağlantı oluştururlar. Çocuklarına, söyledikleri için sonradan pişmanlık duyabilecekleri şeyler söylemezler.
       Zor durumlar için, başarılı ebeveynlerin stratejilerden oluşan bir oyun planları vardır. Çocuğun öfke krizleri, başkaldırmaları, kavga ve güç savaşlarıyla nasıl baş edeceklerini belirleyen stratejilerini, tutarlı bir şekilde uygularlar. Başarılı ebeveynler çocuklarına ufak tefek ev işleri ve angaryaları tamamlamanın, ev ödevlerini zamanında yapmanın, verdikleri sözü tutmanın ve cep harçlıklarını kazanmanın önemini öğreten planlar yapıp uygulayabilirler.
       Aşağıdaki genel kurallar, çocuklarınızla etkili iletişim kurabilmenizi kolaylaştıracaktır:
* Çocuğunuzun onunla yakından ilgilendiğinizi ve ne zaman size ihtiyacı olsa yanında olacağınızı hissetmesini sağlayın.
* Çocuğunuz sizle konuşmak istediğinde televizyonu kapatın, gazeteyi bırakın ve sadece ona konsantre olun.
* Diğer insanların bilgilendirilmesinin zorunlu olmadığı durumlarda, çocuğunuzla görüşmelerinizi baş başa yapın ve sizden saklamanızı istediği şeyleri başkalarına aktarmayın.
* Çocuğunuzla konuşurken ona tepeden bakmayın. Fiziksel olarak onun seviyesine inin, oturun ya da çömelin.
* Çocuğunuzun yaptığı bir şeye çok kızdıysanız sakinleşene kadar onunla konuşmayın, çünkü sinirliyken ona karşı objektif olamazsınız.
* Aktif dinleyici olamayacak kadar bedensel ve zihinsel yorgunluk hissediyorsanız, biraz dinlenin ve çocuğunuzla daha sonra konuşun.
* Çocuğunuzu dinlerken en değer verdiğiniz arkadaşınızı dinliyormuşçasına nazik ve dikkatli olun.
* Eğer çocuğunuzun karıştığı bir olayla ilgili başkalarından bilgi edindiyseniz, çocuğunuzla konuşurken bu bilgiyi paylaşın ve onun da kendi hikâyesini anlatmasına fırsat verin. Bunu yaparken ona “neden” yerine “ne oldu” diye sorun.
* Çocuğunuza vaaz vermek ya da ahlak bekçisi kesilmek yerine onunla objektif bir erişkin edasıyla konuşun.
* Çocuğunuz için “aptal, tembel, yeteneksiz” gibi hitap ve nitelendirmeler kullanmayın. Onunla konuşurken “sen bu yaşta nerden bileceksin” tarzında tartışmalara girmeyin.
* Çocuğa, bir soruna çözüm üretme aşamasında ufak adımlar planlama konusunda yardımcı olun.
* Çocuğunuzun ne olursa olsun onu sevdiğinizi ve sevmeye devam edeceğinizi bilmesini sağlayın.
* Çocuğunuza, sizle açık iletişimde bulunduğu için teşekkür edin ve buna devam etmesi konusunda onu teşvik edin.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Sevgi