Şeker Hastalığı (Diyabet) Nedir?

Ş

     Şeker hastalığı (diyabet) ülkemizde ve dünyada hızla artan bir hastalıktır. Ülkemizde şeker hastası kişilerin, toplumun % 10’unun üzerine çıktığı bilinmektedir. Şişmanlık ve kötü beslenme gibi günümüz sağlık sorunları başta olmak üzere, her geçen gün hareketsizleşen yaşam tarzı ve aileden gelen genetik eğilimler şeker hastalığı riskini arttırmaktadır.
     Şeker hastalığını önlemek ve gelişmesini ortadan kaldırmak için sağlıklı beslenmeyi bilmek ve hareketi artırmak gerekmektedir. Hastalık kontrol altına alınmadığı takdirde oldukça ciddi sonuçlara yol açar. Pankreasın ürettiği insülin yetersizliği veya etkisizliğinden kaynaklanan şeker hastalığında, besinlerle alınan şeker ve diğer besin maddeleri insülin olmadığı için hücrelere giremez. Böylelikle, hücreler şekersizlik çekerken, kanda şeker normal değerlerin üzerine çıkar. Kanda şekerin çok artması ise zehir etkisi yaratır ve vücudun tüm hücrelerini tahrip eder. Şeker hastaları çok su içer, sürekli yemek yemelerine karşın yine de zayıflar, gözleri uzağı iyi görmez, enfeksiyonlara karşı yatkınlığı artar. Kontrol altına alınması için gerekli şartlara uyulduğunda “insan ömrünü uzatan” hastalık olarak nitelendirilen şeker hastalığı ile ilgili bilinmesi gerekenleri uzmanlara sorduk; bakın ne yanıtlar aldık:
     Şeker hastalığı (diyabet) nedir?
     Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen, kan şekerinin (glikoz) yüksek olmasından kaynaklanan bir hastalıktır. Pankreastan salgılanan insülin ve glukagon ile diğer organlardan salgılanan hormonlar, kan şekerinin düzenlenmesinde önemli rol oynarlar. Eğer pankreasın ürettiği insülin yetersiz ve etkisizse şeker hastalığı kaçınılmazdır. Gıdalarla vücuda alınan besinler glikoza dönüşür ve kana karışırlar. Glikoz vücut için gerekli olan enerjisi temin eder. Glikozun kanda yeterli olmaması hücrelerin ölümüne neden olurken, fazla olması ise damarların yapısını bozar.
     Belirtileri nelerdir?
     Normal şartlarda kan şekeri arttığında (180 mg/dl.den fazla), böbreklerden fazlası atılır. Bu nedenle kan şekeri yüksek kişiler fazla idrara çıkar. Çok su içme, aşırı yemek yeme ihtiyacı duyar, zayıflama olur. Kadınlarda genital bölgede mantar enfeksiyonları, zihinsel fonksiyonlarda bozukluk, özellikle yemek sonraları uyku hali, deride kaşınmalar, enfeksiyonlara yatkınlık, uzak görmenin bozulması gibi belirtiler gözlemlenir.
     Şeker hastalığının nedenleri nelerdir?
     Şeker hastalığı nedenler bakımından Tip 1 DM ve Tip 2 DM diye iki gruba ayrılır:
     Tip 1 DM’de; Pankreasın insülin yapan hücrelerinin tahrip olmasıyla kan şekerini kontrol edebilecek düzeyde insülin yapılamaz ve mutlaka insülin kullanmak gerekir. Hastalık genç yaşlarda, çocukluk devresinde ve belli bir doku tipine sahip olanlarda daha sık görülmektedir.
     Tip 2 DM’de; Pankreas başlangıçta insülin yapabilmektedir. Fakat bu insüline karşı dokularda direnç vardır ve hücreler glikozu alamaz. Hücrelere giremeyen glikoz kanda artar ve glikozsuz hücrelerin fonksiyonları bozulur. Genelde 30’lu yaşlardan sonra ortaya çıkar. Oturgan yaşam ve şişmanlık hastalığa yatkınlık yaratır.
     Kimler risk altındadır? Görülme sıklığı nedir?
     Birinci derece akrabalarında diyabet olanlar, bazı ırklarda tek yumurta ikizlerinde, ileri yaş, şişmanlık, hareketsizlik, yüksek tansiyon ve kolesterol sorunu olanlarda hastalığın görülme riski artar. Diyabet hastalığı her geçen gün daha sık görülmektedir. Özellikle Tip 2 DM adeta bir salgın hastalık gibi bireylerin çoğunda mevcuttur. Bunun nedeni ise hareketsizlik ve şişmanlıktır. Tip 2 DM Türkiye’de yapılan bir çalışmada % 8 civarında bulunmuştur.
     Şeker hastalığının komplikasyonları nelerdir?
     Diyabet hastalığında yüksek kan şekeri tedavi edilmezse, zaman içinde, damar, doku ve organ bozuklukları oluşur, gözde körlük, böbreklerde çalışma yoksunluğu ile böbrek yetmezliği başlar. Kalp ve damar sisteminde koroner arter hastalığı, enfarktüs, beyinde damar tıkanıklıkları ile felç durumları, ayaklarda dolaşım yetmezliği ile kangrenlere neden olur. Kan şekeri kısa süre içinde çok yükselirse şeker koması oluşur. Hastanın şuuru kapanır, hemen tedavi edilmezse ölümle sonuçlanır.
     Tedavisi nasıl olur?
     Tip 1 DM hastalar muhakkak insülin tedavisi almalıdırlar. Tip 2 DM hastalarda ise ağızdan alınabilen ilaçlarla bazen kan şekeri kontrol edilebilir. İlaç tedavisi alanların yaşam tarzını değiştirerek, verilen diyete uyması ve fiziki aktivitesini artırması gerekmektedir. Eğer sigara ve alkol kullanıyorsa derhal terk etmelidir.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz