Anneler-Babalar Madde Bağımlılığına Dikkat

A

       Alkol ve alkol dışı madde kullanımı dünyada olduğu gibi ülkemizde de başta gençler olmak üzere herkesi olumsuz etkileyen biyolojik, ruhsal ve sosyal boyutları olan önemli bir sağlık sorunudur. Özellikle bu tür maddelere erişebilmenin çok kolay olması, bu maddelerin gençler arasında kullanımının da yaygınlaşmasına neden oluyor.
       Doç.Dr. Nesrin Dilbaz, ergenlik döneminde çocukların, kendi kimliklerini oluşturarak, bağımsız bireyler olma kaygısıyla madde kullanımını denediklerini bildirdi. Dilbaz, bu ergenler için madde kullanımının çoğu zaman bağımsız ve özgür olabilmenin bir simgesi olduğunu belirterek, bu nedenle ebeveynlerin çocuklarında meydana gelecek değişiklikleri fark edecek kadar dikkatli olmaları, çocuğa karşı tutarlı olup onları doğru bilgilendirmeleri ve iyi bir iletişim kurmaları gerektiğini söyledi.
       Doktor Dilbaz, çocukları alkol ve madde kullanımına iten neden ve sonuçlar hakkındaki sorularımızı şöyle yanıtladı:
       Ergenlerde madde kullanımını tetikleyen nedenler nelerdir?
       Ebeveynlerden bağımsız bir kimlik oluşturma ve kendilerine yetişkin gibi davranılması isteği oldukça önemli bir yer tutar. Ayrıca alternatif tutum yaşam tarzı ve davranışları deneme isteği ile arkadaş grubunun tutum ve davranışlar üzerindeki etkisinin artmasıdır.
       Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
       Tütün, alkol, sedatif ilaçlar, esrar, opiyat, kokain, halusinojenler, uçucu maddeler, kafein ve başka uyarıcılar olarak söyleyebiliriz.
       Bağımlılık yapan maddelerin ortak özellikleri nelerdir?
       Madde alındığında davranış, düşünce ve duygu durumunda değişme yapar ve alan kişi kısa sürede gerçeklerden kopar. Kişi karşı konulması zor bir istek ile madde arama davranışı içine girer ve giderek alınan maddenin miktarı artarak, bağımlı hale gelir. Sosyal ilişkiler maddeyi alabilecek şekilde ayarlanır ve bu durum kişinin çevresi ile olan iletişimini ve ilişkilerini bozar.
       Gençlerde madde kullanımını için risk etmenleri nelerdir?
       Genetik (birinci ve ikinci derece akrabalarda alkolik olma), bireysel (erken yaşta madde kullanımının başlaması, antisosyal davranış, kendini değersiz hissetme gibi), ailesel (aile ilişkilerinin bozukluğu, ebeveyn modelinin kötü olması), toplumsal, çevresel, sosyal (madde ve alkole kolay ulaşma ve kullanımının kabullenilmesi, bulunduğu ortamda suç oranının yüksek olması, medya etkisi), akran grup etkisi (madde kullanan akranların varlığı, merak, başkaldırma, bir gruba ait olma arzusu ve özgürlük isteği), okul (okulda kötü performans ve okul çevresinin kötü olması).
       Madde kullananlarda ne gibi farklılıklar olur?
       Madde kullananlarda fiziksel, akademik, davranış ve psikolojik göstergelerinde farklılıklar olur.
       Fiziksel göstergeler: Açıklanamayan kilo kaybı, yüksek tansiyon, kırmızı gözler, burunda tahriş, sık soğuk algınlığı veya alerji, ses kısıklığı veya boğukluğu, kronik öksürük, göğüs ağrısı, hırıltılı soluma, açıklanmamış yaralanmalar, iğne izleri, boşluğa boş boş bakma, kaşıma izleri, dövmeler, aşırı aknelerin varlığıdır.
       Akademik göstergeler: Kısa süreli bellekte bozulma, yargılamanın bozulması, ders notlarının düşmesi, sık sık okula gitmeme ve okuldan kaçma, öğretmenlerle çatışma, ceza alma ve okuldan atılma.
       Davranışsal ve psikolojik göstergeler: Risk alıcı davranışlar, duygu durumunda sallantılar, depresyon ve geri çekilme, panik reaksiyon, akut psikoz, paranoya ve aşırı kuşkucu olma, yalan söyleme, çalma, evden kaçma, çok sayıda kişiyle birlikte olma, otorite ve aile üyeleriyle çatışma, uyku düzeninde değişiklik, kötü temizlik ve hijyen, madde kültürünü yansıtan müzik, giyim ve sinema tercihidir.
       Ailelere önerileriniz nelerdir?
       Aileler öncelikle çocuklarıyla konuşup onları dinlemelidirler. Sevgilerini ve onlara olan saygılarını göstermelidirler. Sorgulayıp yargılamasınlar, onlara karşı sabırlı olsunlar. Tehdit etmesinler, öğüt ve emir vermesinler, örnek olsunlar. Arkadaşlarını tanısınlar, açık olsunlar, öğrenmesine yardım etsinler ve yerinde hayır demesini öğretsinler. 

(Doç.Dr. Nesrin Dilbaz)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz