Malatya’nın İncisi – YEŞİLYURT

M

     Yeşilyurt, adı gibi yeşiliyle ve kaynak sularıyla Malatya’da adeta cennetten bir köşe gibidir. Malatya insanının ve çevre il ve ilçelerin dinlence ve mesire yeri olan Yeşilyurt, gelenek ve göreneğin doğa ile buluştuğu eşsiz bir vatan parçasıdır. Az bir emekle bu yerin olduğundan çok daha iyi durumlara ulaşacağı aşikardır.
     Kentin gürültü patırtısından yorgun düşmüş insanların hafta sonları kendilerini sessizliğin ve huzurun kucağına bırakabileceği nadir yerlerden biri olan Yeşilyurt, kendine özgü geleneksel yapı özelliği gösteren evleri ile modern yapıların iç içe geçerek eski ve yeninin kucaklaştığı şirin bir ilçedir. Kirazı, kayısısı, şeftalisi, armudu, üzümü bir başka güzel olan Yeşilyurt’un başlıca geçim kaynakları ise tarım, hayvancılık, sanayi ve iç turizme yönelik hizmet sektörüdür.
     Sıcak ve cana yakın Yeşilyurt insanı, Anadolu’nun her parçası gibi, bulunduğu yere özgü birtakım özellikleri ve güzellikleri içinde saklar ki, bunu anlamanın yolu içlerinde yaşayıp onları tanımaktan geçer.
     Ne diyebilirim ki, bazı şeyler anlatılmakla değil yaşamakla anlaşılır. İşte Yeşilyurt bu yaşanması veya en azından görülmesi gerekn yerlerden biri…
     Yeşilyurt, bilindiği gibi Doğu Anadolu bölgesinde, Malatya iline bağlı bir ilçedir. İlçenin bulunduğu yerde arkeolojik bir kazı ve yüzey araştırması yapılmadığından eskiçağ tarihi ile ilgili kesin bilgi bulunmamaktadır. Ancak il merkezine yakınlığı ve onun bir banliyösü konumunda olduğundan, aynı tarihi paylaşmış olmaları olasıdır. Bununla birlikte Kaletepe’de bulunan 8. Ve 9. yüzyıllara ait Bizans kalıntıları, Bizans döneminde burada karakol niteliğinde bazı yapıların olduğunu göstermektedir.
     Osmanlı döneminde “Çılmıktı” denilen bu yerleşim, Cumhuriyetin ilanından sonra İsmetpaşa ismini almış, 1957 yılında siyasi nedenlerle ismi Yeşilyurt olarak değiştirilmiştir. İlçede herhangi bir tarihi eser bulunmamaktadır.
     Malatya’nın güney kesiminde yer alan ilçe toprakları dağlık alanlardan oluşmaktadır. Malatya’ya 9 km. uzaklıktaki ilçenin yüzölçümü 568 km2’dir. İlçenin güney kesimini Güneydoğu Torosların uzantısı olan Malatya Dağları engebelendirmektedir. Malatya Dağları’nın en yüksek noktası Beydağı’nda 2.545 metreye ulaşan Şillan Tepesi’dir. İlçenin kuzey kesimi Malatya Ovası’nın uzantısı içerisindedir. İlçe topraklarını dışarıdan kaynaklanan Beyler Deresi (Derme Suyu) sulamaktadır. İlçede karasal iklim hüküm sürmekte olup, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçer.
     İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık, dokuma ve küçük sanayiye dayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler kayısı, kiraz, buğday, arpa, tütün ve üzümdür. Dağlık bölgelerde ise hayvancılık ve arıcılık yapılmakta olup, kıl keçisi ve koyun yetiştirilmektedir. İlçede belli başlı sanayii kuruluşlarının iplik, dokuma ve hazır giyim üretimi yapan tesisleri bulunmaktadır.
     Derme Suyu’nun geçtiği yerlerdeki bahçeler, Gündüzbey kasabası, Kapılık, Derme Suyu’nun kaynağı olan Pınarbaşı, Kozluk köyü, Şabandede, Davullupınar, İnekpınarı, İnek Çayı vadisi, Koru Deresi, Güvercin Pınarı ilçenin doğal güzellikleri olup halkıhn dinlenme ve mesire yerleridir.
     Bölgede akarsu dendiği zaman ilk akla Derme Suyu gelmektedir. Eski kayıtlarda “Dermesih” olarak geçen bu su zamanla Derme olarak söylenegelmiştir. Derme Suyu, Karadağ’ın eteklerinden çıkar ve Pınarbaşı adını taşıyan kaynaktan borular vasıtasıyla Malatya merkezine kadar ulaştırılmaktadırb Bu su birçok ilçe, belde ve köylerinin içme suyu ihtiyacını karşılamaktadır. İlçenin, Derme Suyu’nun yanı sıra bol sulu pınarları da mevcuttur. Bunların belli başlıları; Poğala, Ahmetçe, Sülümekke, Ağcapınar ve Sülüklüpınar’dır.
     Yeşilyurt ilçesinde, yöre mutfağında hazırlanan başlıca yiyeceklerden bazıları şunlardır: Sütlü çorba, ayranlı çorba, mercimek çorbası, tarhana çorbası, yayla çorbası, sebze çorbası, erişte çorbası, içli köfte, kiraz yaprağı köftesi, fasulye yaprağı köftesi, tevek yaprağı köftesi, tiritli köfte, kabaklı yoğurtlu köfte, patlıcanlı köfte, külah dolması, çiğ köfte, mercimekli çiğ köfte, analı kızlı köfte, pıtpıttan kaymak, bulgur pilavı, ayranlı ıspanaklı köfte, kısır, tandır ekmeği, yufka ekmeği ve tatlı çeşitleri ile zengin bir mutfağa sahiptir.
     Dalbastı kirazı ile meşhur olan Yeşilyurt ilçesinde gelenek haline gelen ve 1994 yılından beri düzenlenen Kiraz Festivali, Belediye, Kaymakamlık ve Yeşilyurtlu iş adamlarının katkılarıyla organize edilmektedir. Kiraz festivali, yurtdışı iştirakçileri, çevre illerin ve halkın katılımı ile büyük coşku içinde kutlanmaktadır. Festivalde kiraz yetiştiricileri ödüllendirilirken, çeşitli etkinliklerle yörenin ekonomisine de büyük ölçüde katkı sağlanmakta, “Dalları Bastı Kiraz” türküsü hep bir ağızdan söylenmektedir.
Potinimin bağına
Düştüm gönül ağına
Yenile bir yar sevdim
O da gelmiş çağına
                Dalları bastı kiraz
                Gel bize biraz biraz
                Ben senin âşığın oldum
                Kalbime gel gir biraz
Yanarım ben halime
Senedim yok yârime
Ne dedin de aldandım
Senin gibi zalime
                Dalları bastı kiraz
                Gel bize biraz biraz
                Ben senin âşığın oldum
                Kalbime gel gir biraz
Gülerim ben de ben de
Bir arzum kaldı sende
Dilerim ben Allah’tan
Benim olasın sen de
                Dalları bastı kiraz
                Gel bize biraz biraz
                Ben senin âşığın oldum
                Kalbime gel gir biraz

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz