İstihbarat Notları (Balkan Jeopolitiğinde Türkiye-2)

İ

     Soğuk Savaş’tan Günümüze Balkanlarda Yaşanan Gelişmeler:
     Tek kutuplu sistem ve “Yeni Dünya Düzeni”
* Uluslararası hukuka aykırı hiçbir eylem kabul edilmeyecek/cezasız kalmayacak
* Uluslararası politikanın hiçbir aktörü kuvvet kullanımı yoluyla toprak kazanamayacak.
     Slobodan Miloseviç’in idealleri
* Kosova ve Voyvodina’nın özerkliğinin kaldırılması
* Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı benzeri üçlü bir federasyon kurulması
* Yeni kurulan cumhuriyetlerin yutulması ve Federasyonun hâkim kılınması
     Miloseviç’in genel yaklaşımı
* Etnik açıdan türdeş olmayan hiçbir yerde istikrar olmaz. Bunun için iki yol belirlemiştir:
* Baskı yoluyla yerlerinden etmek,
* Kuvvet kullanarak göçe zorlamak ya da etnik temizlik
     Hırvatistan ve Slovenya’nın bağımsızlığı 1991’de gerçekleşmiştir.
     Bosna’nın İkilemi:
     Yugoslavya Federasyonu içinde kalmak mı? Tek taraflı bağımsızlık ilanı mı?
     Aliya İzzetbegoviç
* Bosna-Hersek Cumhuriyeti, parçalanmamış bir Yugoslavya’nın parçası olur ama parçalanmış bir Yugoslavya’nın içinde kalmayı, Büyük Sırbistan altında ezilmemek için reddedecektir.
* 3 Mart 1992 Bağımsızlık ilanı
     Bosna-Hersek Savaşı (Nisan 1992)
     Birleşmiş Milletler Kararları:
* Güvenlik Konseyi kararı olmadıkça, silah ve askeri mühimmat sevk edilemez.
* Barış Koruma Güvü oluşturulması
* Eski Yugoslavya’da işlenen suçlar için uluslararası mahkeme kurulması
* Avrupa Birliği’nin tutumu ve NATO müdahalesi; Dayton Antlaşması (14.12.1995)
     Dayton Antlaşması:
* Bosna-Hersek’in %34’ünü oluşturan Sırplara %49 toprak
* Bosna-Hersek ile beraber Sırp Cumhuriyeti’nin de tanınması
* Sonuç; kuvvet kullanarak hem toprak hem devlet sahibi olan Sırplar oldu.
     Srebrenitza Katliamı:
* BM güvenli bölgesi oluşturuldu ama;
* 13-70 yaş arası 8000 Boşnak erkeği kurşuna dizilerek öldürüldü.
* Savaş sonunda 312 bin kişi öldü. Bunların 200 bini Boşnak’tı. 50 bin kadına tecavüz edildi. Hâlâ toplu mezar aramaları yapılıyor.
     Kosova Sorunu:
* Kosova; Sırbistan’ın iki özerk bölgesinden biri (diğeri Voyvodina)
* 1989’da özerkliği tek taraflı olarak kaldırıldı. Polis ve ordu birimleri güçlendirildi. Sebep; Miloseviç’ in “Kosova için Seferberlik” çağrısı (400 bin Sırp Kosova’ya yerleşecek)
* Kosovalı Arnavutların bağımsızlık ilanı (2 Temmuz 1990). Kosova Demokratik İttifakı (KDİ) Başkanı İbrahim Rugova Devlet Başkanı.
* Bağımsızlık tanınmadı. Nedeni; yayılma korkusu.
* BM gündemini alınmadı.Nedeni; Çin ve Rusya ‘nın tutumu.
     Kosova Sorunu’nu Ele Alan Platformlar:
* BM nezdinde kurulan “Bağlantı Grubu”
* AGİT 1992’de kuruldu.)
* BM Genel Sekreteri’nin girişimleri
* BM’nin 1160 sayılı kararı; Yugoslavya’nın toprak bütünlüğü çerçevesinde çözülmeli. Ayrıca “arttırılmış statü” (geniş özerklik ve kendi kendini yönetim)
* Miloseviç-Holbrooke Görüşmesi (14 Ekim 1998) “Kosova Tahkikat Misyonu Antlaşması” imzalandı ( NATO’ nun inceleme uçuşları yapması)
     Racak Köyü Katliamı:
* 45 sivil Arnavut’un cesetlerinin bulunması
* NATO’nun hava kampanyası başlatması
* BM 1244 sayılı kararı; KFOR (Kosova Barış Koruma Kuvveti) oluşturulması
* 17 Şubat 2008 Bağımsızlık İlanı
-Tanıyan Ülkeler: Kostarika, ABD, Türkiye, Arnavutluk, İngiltere ve Afganistan dahil 65 ülke.
– Tanımayan Ülkeler: Rusya, Yunanistan, Sırbistan, Kıbrıs Rum Kesimi.
     Makedonya Meselesi:
* Vardar Makedonyası: Yugoslav
* Pirin Makedonyası: Bulgar
* Ege Makedonyası: Yunan
* 1991’de bağımsızlık ilanı, Yunanistan’ın tepkisine yol açtı. Talepleri; adının Üsküp Cumhuriyeti olması, toprak istememesi. Yunanistan’a göre; hem eski Yunan toprağı olması, hem de Makedonların Slavlaştırılmış Yunanlı olmaları.
* Bağımsızlığı; Bulgaristan, 1994’te hem Rusya, hem ABD tanıdı.

(Gelecek yazı: Balkan Jeopolitiğinde Türkiye-3)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz