İstihbarat Notları (Tarihsel Süreçte Türk Dış Politikası-4)

İ

     Kurtuluş Savaşı ve Diplomasi:
* 1919-1923: Toprak paylaşım planlarından bağımsızlığa uzanan kritik süreç.
* Bolşevik Hükümeti, Çarlık Rusya’sının Türk topraklarındaki hedeflerinden vazgeçmişti.
* Böylece Doğu’da bir İngiliz egemenliği ortaya çıkmıştı.
* Yunanistan’ın Anadolu’da kullanılması bös konusuydu.
* Yeni Cumhuriyetin kuruluş şekli, etnik Türk kimliğine bağlı laik bir cumhuriyetti.
* Savaştaki zaferler, diplomasi masasında desteklendi.
* Osmanlı gibi güç dengesine başvuruldu.
* En önemli amaç barışı ve milli güvenliği sağlamaktı.
     Milli Mücadele’nin iki dönemi vardır:
* Kurtuluş Savaşı’nın 1919-1920 tarihleri arasındaki ilk döneminde Mustafa Kemal’in başlıca amacı, Anadolu hareketinin siyasi ve askeri teşkilatlanmasını sağlamaktı. Bu çerçevede 23 Temmuz 1919’da toplanan Erzurum ve 4 Eylül 1919’daki Sivas Kongreleri, hareketin siyasi yapısını ve Kurtuluş Savaşı’nın hedeflerini çizen Misak-ı Milli kararlarının temelini teşkil eder.
* Kısacası, 1919-1920 Anadolu hareketinin oluşum safhası olup, aynı zamanda  dış politikanın da  şekillendiği ve esaslarının  tespit edildiği, ancak  yalnızlığın devam ettiği dönemdir.
* 1920-1922 dönemi askeri ve siyasi alanda önemli adımların atıldığı, dış politikada Batılı devletlerin birbirine karşı kullanıldığı, yalnızlığın sona erdiği ve Ankara Hükümeti’nin uluslararası alanda tanındığı  dönemdir.
* Gelinen noktada, Yunanlıların “Megali İdea”sına son verilmiş, Türkiye-Avrupa ilişkilerinde de önemli bir dönüm noktası olan Büyük Taaruz ile Türklerin Avrupalı olduğu kabul edilmiştir. Artık Mondros Mütarekesi’nin yerini Mudanya Mütarekesi, Sevres Anlaşması’nın yerini de Lozan Anlaşması alacaktır ve bundan böyle ilişkilerin temeli eşitlik olacaktır.

(Gelecek yazı: Tarihsel Süreçte Türk Dış Politikası-5)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz