Çocuğun Gelişiminde Babanın Rolü

Ç

       Baba olmak, öncelikle bir erkeğin kalbinde ve zihninde bir çocuğa yer açmakla başlar. Hamilelik boyunca da baba adayı annenin yanında ve yakınında bulunarak baba olmaya ısınır. Bebek, yaşamının ilk dönemlerinde anne ile bir bütün olarak başka birinin varlığına kapalı, iki kişilik bir dünya içindedir. Başlangıçta annenin dikkati ve zihni sürekli bebeği ile meşguldür ve bu yakın ilişki bebek ve anne için doğal ve gereklidir. Babanın en büyük görevi, öncelikle bu durumu olağan karşılaması, anneyi anneliği konusunda desteklemesi, anneye güven vermesi ve anneyi yüreklendirmesidir. Böylece anne de babadan aldığı destekle çocuğuna karşı daha sabırlı olacak, ona sevgisini daha fazla gösterecektir. Babanın bebeğin bakımında da anne ile işbirliği yapması, hem aile içindeki yakınlığın ve güvenin artmasını sağlar hem de baba ile bebek arasındaki duygusal bağın gelişmesini kolaylaştırır.
       İlk aylardan itibaren babalarının ilgi ve bakımıyla büyüyen bebekler, sevgi ve güven açısından doyum sağladıkları için çevreleriyle iletişim kurmada daha istekli olurlar. İleri yaşlarda daha fazla sorumluluk sahibi olan bu çocukların zihinsel gelişimleri ve akademik başarılarında da babanın ilgisi önemli bir faktördür.
       Cinsiyet Gelişiminde Babanın Rolü
       Bebeğin sağlıklı büyümesi için yaşamının başlangıcında annenin varlığına ihtiyacı en yüksek seviyededir. Ancak bebek büyüdükçe bağımsız bir kişi olma yolunda ilerlerken, anneden uzaklaşmaya ve çevresindeki diğer kişilerle ilgilenmeye başlar. Bu noktada ilk fark ettiği kişi de babası olur. Özellikle cinsiyet ile ilgili farkındalık düzeyi arttıkça, babayı anneden değişik özelliklere sahip biri olarak değerlendirmeye başlar. Çocuğun gözünde baba artık başka bir role bürünür. Bu noktada babanın işlevi kız ve erkek çocuk için kişiliklerine farklı şekilde kodlanacaktır.
       Çocukların cinsiyet gelişim aşamasında, kız çocuklarının kendisinden fiziksel olarak farklı olan ve annenin ilgi gösterdiği babaya yöneldiğini görürüz. Baba bu dönemde çocuğun karşı cins olarak ilk sevgi nesnesi olur. Çocuk, anne ile içten içe baba için rekabet etmeye başlar. Ancak gelecek yaşamı için örnek alacağı anne ile çatışma yaşamak işine gelmeyecektir. Anne ile ilişkisinin dengeli bir yola girmesi için babanın burada devreye girmesi, rolünden dolayı gerekli olacaktır. Bu dönemde babanın, kız çocuğunun kendisine yönelik ilgisini beslememesi ve çocuğun anne ile ilişkisinin sıcak ve yakın olarak gelişmesine destek vermesi önemlidir. Aksi durumda ruhsal olarak babaya bağımlı kalan, anne ile çatışma içinde olan bir kız çocuğunun gelecekte anne ve eş rollerinde sorunlar çıkabilir.
       Ancak bu durumun bazı ailelerde yanlış anlaşılması, babaların kız çocuklarıyla ilgilenme işini tamamen anneye yüklemeleriyle sonuçlanır. Oysaki kız çocuklar babalarını gözleyerek ve onunla etkileşime girerek karşı cinse karşı nasıl davranıldığını öğrenirler. Yani duygusal gelişimleri açısından erkekler kadar kız çocuklarının da babaya ihtiyaçları vardır.
       Erkek çocuğun ruhsal olarak büyümesinde ve cinsiyetini benimsemesinde babanın rolü kız çocuğa yaklaşımından farklıdır. Bu dönemde erkek çocuk anneye yakınlık gösterir ve iç dünyasında annenin hayatındaki babanın yerine geçmek ister. Bazı çocuklar anneye yönelik bu duygu ve isteklerini sözlü olarak da dile getirirler. Açık veya gizli yapılan rekabet, çocukta kendisinin baba tarafından bu duygu ve isteklerinden dolayı cezalandırılacağı korkusunu yaratabilir. Bu korkular çocukta karanlık korkusu, canavarlar, hırsızlar gibi şekillere bürünerek ortaya çıkabilir. Gelecekteki erkek modeli için rol teşkil edecek babaya çocuğun yaklaşabilmesi için annenin çocuğuyla yakınlığını dengelemesi, çocuğu ile daha fazla zaman geçirmesi için babaya da fırsat yaratması gerekir.
       Sosyal ve Duygusal Gelişimde Babanın Rolü
       Kişinin kendi değeri hakkındaki düşünceleri hayatın ilk yıllarından itibaren öncelikle aileden alınır, sonra sosyal çevre tarafından beslenir. Babaların bu noktada da rolü kritiktir. Baba, çocuğun dış dünya ile kurduğu ilişkide köprü rolü üstlenir. Babanın onayı ve kabulü, çocuğa dış dünya tarafından da beğenildiği mesajını verir. Çocuk, babasının davranışlarını, problem çözme becerilerini, olaylar karşısındaki tepki ve tutumlarını model alır. Düşünce ve davranışlarında tutarlı bir babanın olumlu ve nitelikli ilgisi, çocuğun disiplin anlayışının yerleşmesinde, öz güvenin oluşmasında, liderlik yapısının gelişmesinde, sosyal bir varlık haline gelmesinde, arkadaş ilişkilerinde ve olumlu kişilik kazanmasında önemli rol oynar.
       Çocuğun gözünde nasıl ki anne şefkat, sevgi ve bakım veren kişi simgesi ise baba da bu özelliklere ek olarak ailede düzenin, kuralların ve dıştan gelebilecek tehlikelere karşı aileyi koruyup kollamanın simgesidir. Bu durumda çocuk açısından ailenin bütünlüğü ve güvenliği için babanın varlığı oldukça önemlidir. Babanın çeşitli nedenlerle aileden uzun süreli uzak kaldığı durumlarda çocukların huzursuz olduğu, çeşitli uyum ve davranış sorunları yaşadıkları gözlenir.
       Babanın çocuğun yaşamındaki etkisi açısından anne ile kurduğu ilişkinin niteliği de önemlidir. Eşlerin birbirlerine karşı tutum ve yaklaşımları ile iletişim şekilleri, çocuk tarafından kodlanır ve gelecekteki ilişki kurma modellerinin temelini oluşturur.
       Bilişsel Gelişimde Babanın Rolü
       Baba ile çocuk arasındaki destekleyici ve olumlu ilişki, çocuğun bilişsel becerilerini ve okul yıllarındaki akademik başarısını olumlu yönde etkiler. Babası tarafından önemsendiğini hisseden çocuklar öğrenmeye ve gelişmeye daha açık olurlar. Ayrıca okul yaşamına ilgi gösteren ve çocuğun akademik başarısını takip eden bir babanın onayını ve sevgisini almak çocuk için bir amaç olacak ve kendi başarısına odaklanmasını sağlayacaktır.
       Bebeklik döneminden itibaren çocuğa sağlanan zengin uyaranların zihinsel gelişim üzerinde etkisi çok büyüktür. Çocukla ilgilenmek için ayrılan zaman, birlikte yapılan etkinlikler, çocuğa sağlanan farklı deneyimler onun öğrenmeye ilgi duymasını etkiler. Baba ile çocuğun değişik ortamlarda zaman geçirmesi ona yeni şeyler öğrenme fırsatı yaratır.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Sevgi