İstihbarat Notları (Avrupa Siyasi Tarihi-5)

İ

     Soğuk Savaş
     Batı Almanya
* De-Nazification
* Özel sektöre dayalı sanayi
* Rekabetçilik
* Sosyal hizmet imkânları
* «Sosyal piyasa ekonomisi» modeli
* Federal sistem içinde adem-i merkeziyetçi yönetim şekli
* ‘Weimar’ zayıflıklarının giderilmesi
* Hıristiyan Demokratik Birliği + Sosyal Demokratlar
* Hıristiyan Demokratlar = Konrad Adenauer (1949’da Şansölye)
* Avrupa bütünleşmesi + ABD’nin güvenini kazanma
     İtalya
* Faşizm sonrası demokratikleşme
* Sembolik cumhurbaşkanlığı; kabine hükümeti; yasama ağırlığı
* Tüm siyasi partilere temsil hakkı
* Hıristiyan Demokratların baskınlığı = Alcide de Gasperi
* Hıristiyan Demokratların Komünistlerle siyasi mücadelesi; ABD desteği ile galip gelmeleri
* 1960’larda Komünistlerin güçlenmesi; Proleterya diktatörlüğü+Marksizm-Leninizm+SSCB bağlarının kopması
* «Eurocommunism»
     Bölünmüş Avrupa’nın Tutkalı: ABD ve SSCB
* Ekonomik Yardım (Marshall Planı 1948-1951) Avrupa’nın ekonomik açıdan toparlanıp savaştan çıktığı koşulları iyileştirmesi için ortak planlama aracı. Planın uygulanması için Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün kurulması bunun göstergesi. Britanya ve Fransa planın doğuracağı olumlu sonuçları göz önünde bulundurarak Batı Avrupa ülkelerini planı kabul etmeleri için teşviklerde bulundu.
* Savunma (NATO 1949) Batı Avrupa ülkelerini yakın işbirliğine sevk ederken, 1940’ların sonundaki Doğu Avrupa, Avrupalıların bölünmüş durumda bırakılmaması gerektiğini düşündürüyordu. Burada tutkal Amerikalılar, Marshall Planı ve NATO olmuştu. Tersten okunursa, aslında perde arkasındaki özne SSCB idi
     Fransa, İngiltere ve Almanya’da, 1950’lerden itibaren Ulus-Devlet kimliğini şekillendiren beş akım
* Liberal milliyetçi akım: Ait olduğu ulus devletle tanımlanan “biz” kavramı. Siyasi egemenlik ulus-devlete aittir. Federalizm karşıtlığı. “Ulus-devletler Avrupa’sı”. Örnekleri, İngiltere ve Charles De Gaulle Fransa’sı.
* Değerler topluluğu olarak Avrupa: Coğrafya, tarih ve kültürden beslenen “Atlantik’ten Urallara” söylemi. Soğuk Savaş’ın başlarında ve sonunda destek görmüştür. Örnekleri, Fransa ve Almanya.
* Üçüncü güç olarak Avrupa: Kapitalizm ve Komünizm arasında Demokratik Sosyalist bir alternatif. Soğuk Savaş’ın sınırlarını aşmak. Örnekleri, Fransız Sosyalistler, Alman Sosyal Demokratlar.
* Batı toplumunun bir parçası olarak Modern Avrupa: Liberal Demokrasi ve Sosyal Piyasa Ekonomisi. Örnekleri, Almanya ve Fransa.
* Hıristiyan Avrupa: Katolik Hıristiyanlık. Zamanla ulus-kimliğe adapte olmuştur. Örnekleri, Fransa ve Almanya’daki Hıristiyan Demokratlar.
     Bütünleşmeye Doğru
* Robert Schuman’ın Jean Monnet ile hazırladığı ‘Schuman Planı’nın 1950’de açıklanmasıyla Avrupa bütünleşmesinin temeli atılmıştır.
* Fransa ile Almanya arasında başka bir savaşın hayal edilemeyeceği, düşünülse bile pratikte gerçekleşemeyeceği bir sistem kurulmak istenmiştir.
* Kademe kademe ilerleyen ve sektörlere yayılan bir bütünleşme öngörülmüştür.
     Soğuk Savaşta Ekonomik Bir Aktör Olarak Avrupa Topluluğu
* 1951’deki Paris Antlaşması’yla Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg sınaî ve askerî amaçlı iki sektörde ortak bir Pazar kurmuştur.
* Fransız ve Alman kaynaklarının birleşmesi ve özellikle Almanya’nın kontrolü doğrultusundaki bir girişimdir.
* Ekonomik bütünleşme ağırlıklıdır.
* Egemenliğin ulusüstü kuruma devredilmesinin ilk örneğidir.
* ABD için yeni bir Pazar ve güvenlik alanıdır.
Ortak Pazar’ın Tamamlanması, 1987
* Üye ülkelerce kabul edilen Avrupa Tek Senedi ile birlikte;
1993 yılına kadar Ortak Pazar’dan Tek Pazar’a geçiş hedefi koyulmuştur.
– Tek Pazar ve Siyasi İşbirliği için hukuki zemin oluşturulmuştur.
– Konsey’de kararların oybirliği yerine ağırlıklı olarak nitelikli oy çoğunluğuyla alınması,
– Üye ülke devlet ve hükümet başkanlarının gerçekleştirdiği toplantıları “Avrupa Zirvesi” adı altında resmileşmesi,
– Karar alma mekanizmasında Avrupa Parlamentosu’nun gücünün artırılması,
– Dış politika kararlarında üye ülkelerin birbirlerine danışması ve bilgilendirmede bulunması kararlaştırılmıştır. 

(Gelecek yazı: Avrupa Siyasi Tarihi-6)

Yazar hakkında

Yorum Ekle