Takıntılar (Obsesif Kompulsif Bozukluk)

T

     Mantık ve muhakeme ile uzaklaştırılamayan, arzu edilmeyen, yineleyici saplantı halinde bir fikir ve şahsın şuurlu arzu ve alışkanlıklarının aksine bir aktin arka arkaya tekrarı söz konusudur. İradenin yıkılışı adeta aczidir. Kişi davranışının anlamsızlığının farkındadır. Ancak bunu yapmaktan kendini alamaz. Direnmeye çalıştığında ise gittikçe artan bir gerilim duyar. Direnmekten vazgeçtiğinde sıkıntısı azalsa da yaptığından zevk almaz. Ellerini yıkıyorsa, elleri yara oluncaya kadar tekrar tekrar yıkar.
     Obsesyon (Zorlu Düşünce) ve Kompülsiyon (Zorlayıcı Davranış) Belirtileri
     Pek çok çeşidi vardır. En çok rastlanılanı ise şüphe obsesyonudur. Kişi, kapısını kapatıp kapatmadığını, gaz musluğunu açık bırakıp bırakmadığını defalarca kontrol eder. Hatta kontrol etmekten evden dışarı çıkamaz hale gelir. Şiddet, bulaşma ve kuşku en çok görülen diğer obsesyon tipleridir. Bazı obsesyon tiplerinde kişi korktuğu şeyi sürekli yapma duygusu içindedir ve yasak ya da günah bildiği, yapmaktan ya da söylemekten çekindiği şeyleri defalarca icra etmek önünde durulamaz bir istek halindedir. En çok el yıkama, sayma, kontrol etme ve dokunma ile ilgili kompülsiyonlar görülür.
     Kimlerde Görülür?
     Çocuklarda da görülen bu rahatsızlık, genellikle ergenlik ya da erken yetişkinlik döneminde görülür. Çocuklarda görülen bazı durumlar normal gelişimin bir parçasıdır. Ancak bazı çocuklarda bu durum çocuğun zararına olacak ve sıkıntı yaratacak düzeydedir. Örneğin; elini defalarca yıkama, ödevini defalarca kontrol etme gibi. Bu tür çocukların bir özelliği de bu düşünce ve davranışlarını aile bireylerine de yaymalarıdır. Çocuk, aile bireylerinden kapının kapalı olup olmadığını defalarca kez kontrol etmelerini isteyebilir, yatağa yattığında yorganın örtülü olup olmadığını tekrar tekrar sorabilir. Böyle bir durumda çocuk her yaptığı işte ikilem içine düşer ve davranışına engel olunduğunda tabak, bardak kırma gibi sinirli davranışlar içine girer. Ayrıca çocuk, karnının ağrıdığını, midesinin bulandığını ileri sürerek yemek yemeyip sokağa çıkmayabilir. Tüm bunlar aile içinde sıkıntı yaratır.
     Genellikle aileleri aşırı titiz ve kuralcı olan bu kişiler, yaptıkları işi yapıp yapmadıklarından da emin olamazlar.
     Tanı ve Tedavi
     Bu davranış kişinin günlük yaşantısını engelleyecek ölçüde arttığında bir bozukluk söz konusudur ve bu durum kişinin işlerini aksatarak onu sosyal hayattan alıkoyar.
     Hastalık esnasında özellikle alkolün ve bağımlılık yapıcı ilaçların kötüye kullanımı bağımlılığa neden olur. Ancak bazı depresyon giderici ilaçların uzun süre kullanımı ile bu bozukluğu yenmek mümkündür. Bunun için bir psikiyatri uzmanına görünmek ve verilen ilaçları düzenli ve kontrollü kullanmak yeterlidir.

(Psikiyatri Uzmanı Dr. Mukadder Köroğlu)

Yazar hakkında

Yorum Ekle