Akne Deyip Geçmeyin

A

     Akne ‘kozmetik’ bir problem olarak nitelendirilmese de, özellikle yüzde yerleşmesi nedeniyle olumsuz psiko-sosyal etkilere neden olur. “Akne vulgaris” ya da halk arasında bilinen adıyla ergenlik sivilcesi, kılları ve yağ bezlerini barındıran cilt birimini etkileyen, dinamik bir olaydır. Oluşumunda dört faktör rol oynar: Yağ üretiminde artış, yağ bezi kanalının tıkanması, deride bulunan bakterilerin etkisi ve nihayet iltihaba benzer bir hadisenin gelişmesi.
     Akne neden ergenlik döneminde görülür?
     Yağ, sürekli olarak yağ bezlerinden sentezlenir ve kıl birimi porlarından deri yüzeyine salgılanır. Yağların yağ bezelerinden salınımı hormonal olarak kontrol edilir. Hormonal faaliyet de özellikle 14-19 yaşları arasında sık olarak görülür.
     Stres ve gıdalar akneye yol açar mı?
     Yapılan araştırmalarda aknenin seyri ile gıdalar arasında genelde paralel bir ilişki saptanamamıştır. Stresin artırıcı rol oynadığı bazı çalışmalarda belirtilmektedir.
     Cilt bakımı, makyaj ve güneş akneyi etkiler mi?
     Cilt bakımı doğru ve usulüne uygun yapılmazsa akneyi azdırır. Aknesi olan hastalar hafif makyaj yapabilirler. Doğal güneş ışığı akneyi iyileştirirken, aynı zamanda ultraviyole, komedon oluşumunu artırdığı için bir süre sonra akneyi azaltır.
     Tedavi yöntemleri nelerdir?
     Akne tedavisinin esaslarını 5 basamak olarak ele almak gerekir. Bunlar; deri hücrelerinin olgunlaşma ve dökülme sürecinin normalleştirilmesi, bakterilerin azaltılması veya ortadan kaldırılması, porları tıkayan materyalin çıkarılması, iltihabi yanıtın etkilenmesi, ciltteki yağ seviyesinin azaltılmasıdır.
     Her basamakta tedavi seçenekleri olmakla birlikte genel olarak cilde sürülerek kullanılan ve ağızdan alınan antibiyotikler, benzoil peroksit, azelaik asit, adapalen, tazaroten, salisilik asit, alfa-hidroksi asitler gibi ciltte etkili çeşitli kimyasal ajanlar, bazı doğum kontrol hapları, romatizmal ve ağrılı hastalıkların tedavisinde de kullanılan non-steroid antiflamatuvar ilaçlar, cilde sürülerek kullanılan ve ağızdan alınan retinoidler kullanılır, ofis peeling’leri (cildi soyucu tedaviler) uygulanabilir.
     1980’lerden beri güvenle kullanıma giren ağız yolu ile kullanılan retinoid’lerin tedavide ayrı bir yeri vardır. Çoğu deri hekimi bu grubu tedavide ilk tercih edilmesi gereken ilaç olarak görmektedir. Zira ağız yoluyla kullanılan retinoid’ler (izotretinoin) cilt birimi porlarındaki tıkanıklığı ve komedon oluşumunu engellerken, deri hücrelerinin olgunlaşma sürecini normale döndüren ve aynı zamanda yağ bezi işlevini de azaltan tek ilaç grubudur. Yağ üretiminde azalma, tedavi sırasında ilk iki hafta içinde izlenir. Oral retinoid’lerin hamilelikte kullanımı bebekte sakatlık riskini ciddi oranda artırdığından hastalar bu tedavi sırasında gebe kalmaktan mutlaka kaçınmalıdırlar. Oral retinoid’ler kısırlığa sebep olmazlar.
     Akne şikâyeti olanların bilmesi gerekenler nelerdir?
* Akne uzun sürelidir, dolayısıyla uzun süre tedavi gerektirir.
* Akne zamanında tedavi edilmezse iz kalma riski artar.
* Kişinin evde yüzüyle oynaması, sıkması, kaşıması, iz kalma riskini artırır.
* Akne bir deri hastalığıdır. Tedavisi deri hastalıkları uzmanı hekimin alanına girer.
* İlaç tedavisi kişiye göre değişir. Bu nedenle arkadaştan, komşudan ilaç tavsiyesi almak yanlıştır. Tedavide kullanılan ilaçlar çok çeşitlidir. İlaç seçimini hekim, hastanın yaşına, cinsiyetine, sivilcelerin şiddetine, yaygınlığına göre yapar. Her ilaç her hastada uygun olmayabilir. Tedavisi sonlanıncaya kadar, tüm ilaçlarda belirli aralıklarla kontrollerin yapılması gereklidir. 

(Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı Dr. Erçin Özüntürk)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz