Tarihin Bilinmeyenleri (Pardon, Şu Polka Yapan Benim Bacağım mı?)

T

     1278’de, sıradan bir Alman köylüsüsünüz. Toprak sahiplerinin, papazların, varlıklı tacirlerin, çıldırmış komşuların, karınızın ve çocuklarınızın canınıza okuduğu sıradan bir gün geçiriyorsunuz. Bundan sonra ilk hatırladığınız sokaklarda dans ettiğiniz? Alkol mü çarptı? Ya da daha uğursuz bir nedeni mi var?
     Gün gayet sakin başladı. Beşte kalktınız, inekleri sağdınız, damı bir kez daha gübreyle kapladınız. Şimdi biraz alışveriş ve belki de kasabada birkaç saat eğlenme vakti. Kendinize çeki düzen verdiniz ve oğlanlarla bir bira içmek ve akşam kumanyası almak için kasabaya yollandınız.
     Hoppaa!
     Kasaba yolunda, Maas Nehri Köprüsü’nde, neredeyse 200 kişiyle karşılaştınız. Tuhaf bir nedenle çılgınca dans ediyorlar. Aniden siz de onlara katılmaya ikna oluyorsunuz! Dakikalar içinde, bir bakıyorsunuz hep beraber çırpınıyor, başınızı dövüyor, ister istemez bacaklarınızı sallıyorsunuz ve bedenleriniz yerlerde sürünüyor. Hanım bunu bir duyarsa diye düşünüyorsunuz…
     Aziz Vitus’u Ziyaret
     Köprü aniden dansçıların ağırlığıyla çöküyor ve grup nehre dökülüp telef oluyor. Ama siz ve 10 kişi daha kurtuluyorsunuz! Haklı olarak, “Merhametli Meryem!” diye çığlık atıyorsunuz. Kasabanın papazı sizi ve diğerlerini peşine takıp hızla takdis etmek ya da başka bir nedenle kiliseye götürüyor. Aziz Vitus’a adanan kiliseye ziyaretiniz mucizevi bir etki yaratıyor. Sakin, karanlık kiliseye girmenizle üzerinizdeki çılgınlık aniden yok oluyor. Papaz, “Düzeldiler!” diye bağırıyor. Dans edenlerden sağ kalanlar, “Düzeldik!” diye tekrarlıyor.
     Sadece Dans Vebası
     O sabahki deneyiminiz tarihe Aziz Vitus’un Dansı’nın Esrarı diye geçecektir. Vitus da bundan böyle Dans Vebası olarak adlandırılan şeyden acı çekenlerin azizi olacaktır.
     Tarihi Histeri
     Ama bu olay sadece Almanya’nın o lanetli bölgesinde görülmedi. Orta Çağ boyunca Avrupa’nın çeşitli yerlerinde çok sayıda insanın başına geldi. Bunlar, insanların büyük gruplar halinde sergiledikleri, histeriden başka bir adla tanımlanamayacak bir tür ruhsal sıkıntıdan kaynaklanan fiziksel belirtilerdi. Dans çılgınlığı bu histerinin semptomlarıydı. Psikiyatrik dergi ve kitaplar, kendini öldüresiye dans eden insanların hikâyeleriyle dolup taşarak olayı belgeledi.
     Hastayım
     Bu hastalığı tanımlamak için kullanılan ‘dans etmek’ terimi, Latince’deki ‘chorea’ sözcüğünden geliyor ve kollar ve bacakların kontrolsüzce savrulmasını niteliyor. Chorea olarak adlandırılan tıbbi bir durum da söz konusu ama çoğu uzman Orta Çağ’da görülen bu istem dışı dans etme davranışının psikolojik bir fenomen olduğunda hemfikir.
     Koyver Gitsin
     Ama yine uzmanlara göre dans etmenin bulaşıcılığı, Orta Çağ’ın baskıcı ortamından kaynaklanan bir toplu histeri semptomu; dans, hayattan bezmiş köylülerin boşalma yöntemi.
     Tony ve Tina’nın Düğünü
     Tarantella adlı hareketli İtalyan dansının kökleri de dans cinnetine uzanır. Tarantella isminin iki kaynağı olabilir: Tarihçiler, ilk salgınların patlak verdiği Taranto kasabasından mı, yoksa tarantula ısırığı kurbanlarının dans eder gibi davranmasından mı geldiğine karar veremiyorlar. Her halükarda, tarantella artık Atlantik’in iki yakasında da İtalyan düğünlerinin vazgeçilmez dansı.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz