Sigara Hakkında Her Şey-14 (Sigaranın Tutsağı Olmaktan Kurtulun)

S

     Neden Sigaraya Başlarız?
     Sosyal, psikolojik ve genetik faktörlere bağlı olarak çıkan sigara alışkanlığı, daha çok, çocukluk ve gençlik çağında kazanılır. Çocukluk çağında anne, baba veya diğer büyüklerin sigara içtiğini gören çocuk, merak içgüdüsü ile sigara içmek ister. Hele bunlar sigara içtiği halde çocuğa, “Ben sigara içiyorum ama sakın sen içme,” derlerse, çocuğa hiç inandırıcı gelmez ve sorunun büyük olmakla ilgisi olduğunu düşünüp sigarayı büyümüş olmanın bir sembolü olarak görmeye başlar. Küçük yaşlarda birkaç adetle başlayan sigara alışkanlığı, 8-10 yıl içinde artış gösterir ve nikotin bağımlılığı oluşur.
     Veya gençlik çağında sigara içen diğer arkadaşlarının arasında dışlanmamak için sigaraya başlar.
     Sigara içenlerin önemli bir kısmı da sigaraya üniversite yıllarında başlamaktadır. Özellikle tıp fakültesi öğrencileri, uzun ve yorucu tıp eğitimleri sırasında sigaradan yardım bekleyerek streslerini azaltmaya çalışmaktadırlar.
     Sağlık alanında çalışan doktor ve hemşireler arasında sigara içme alışkanlığı batı ülkelerinde çok azalmış olmasına rağmen ülkemizde ne yazık ki hâlâ çok yüksek düzeydedir. Özellikle doktorların sigara içmesi, sigara içen kişiler üzerinde çok olumsuz etki yapmakta ve onların sigara alışkanlığına devam etmeleri için kendilerince haklı bir gerekçe ileri sürmelerine neden olmaktadır. Bazı Batı ülkelerinde olduğu gibi bizde de özellikle doktor önlüğü ile sigara içen doktorlara ağır para cezası verilerek ve bu görünümleri izleyecek fahri görevlileri kullanarak bunun önüne mutlaka geçilmelidir.
     Okul öğretmenleri de aynı şekilde çocukların sigaraya başlamasında özendirici rol oynamaktadır. Bu nedenle öğretmenlerin sigara içmemesini veya içenlerin bırakmasını sağlayacak yasal önlemler vakit geçirilmeden alınmalıdır.
     Sigara Konusunda Bilinmesi Gereken Bazı Gerçekler:
     Dünya Sağlık Örgütü istatistiklerine göre dünya ülkelerinin birçoğunda en çok rastlanan ve en çok ölüme yol açan nedenler arasında ilk sırayı akciğer kanseri alıyor. Son 40 yılda % 250 oranında artış gösteren akciğer kanserine sadece ABD’de her yıl 160.000 kişi yakalanıyor. Türkiye’de ise her yıl 30-40 bir kişide akciğer kanseri tespit ediliyor. Diğer tüm nedenlerle birlikte, sigara nedeniyle Türkiye’de yılda (erkeklerin % 31’i ve kadınların % 12’si) 83.100 kişi hayatını kaybediyor.
     Bir başka araştırmaya göre, akciğer kanserinin % 85’i, kronik bronşit’in % 75’i, kalp hastalıklarının % 25’i sigaradan kaynaklanıyor. Araştırmacılar, 100 bin kişilik nüfusta hiç sigara içmeyenlerin kansere yakalanma oranının % 3-4, günde bir paket içenlerde % 61, iki paket içenlerde % 143, günde 3 paket ve daha fazla sigara içenlerde % 217 olduğuna dikkati çekiyor.
     Sigara Neden Kadınlara Daha Zararlı?
     Doğum kontrol hapı kullanan kadınlar arasında sigara içenlerin, içmeyenlerde göre kalp krizi geçirme şansı 10 kat fazladır. Menopoz, sigara içenlerde 1-3 yıl daha erken olur. Son yapılan çalışmalarda sigara içen kadınların, erkeklere nazaran, akciğer kanserine yakalanma risklerinin üç kat fazla olduğu bulunmuştur. Bu durumun genetik bir yatkınlık olduğu düşünülmektedir.
     Sigara Dumanında Sağlığa Zararlı Hangi Maddeler Bulunuyor?
     Sigara dumanında şu ana kadar 4000’den fazla kimyasal madde bulunmuştur. Bunların içinde en iyi bilinen ve en tehlikelileri Karbonmonoksit, Nikotin, Arsenik, Siyanür, Kadmiyum, Radyoaktif Polonyum210, Akrolein, Aseton, Benzpiren, Toluen ve Katrandır.
     Örnek olarak Karbonmonoksit; arabaların egzoz gazının aynısıdır. Kanın oksijen taşıma yeteneğini azaltır. Nikotin, Kokain ve Morfin kadar bağımlılık yapar. Kan basıncını (tansiyon) ve kalp hızını artırır. Karbonmonoksit ile birlikte koroner arter hastalığı ve beyin damar hastalığına yol açar. Radyoaktif polonyum210; yaydığı alfa ışınları ile kanser yapar. Katran, kanserojen (kanser yapıcı) olup, bronşlarda birikerek akciğer kanseri, amfizem ve kronik bronşit yapar.
     Sigara Nasıl Hastalık Yapar?
     Sigara dumanı içindeki binlerce zehirli maddenin içinde yalnız nikotinin bağımlılık yapıcı etkisi vardır. Sigarada nikotin bulunmasaydı, muhtemelen bu pis kokulu dumanı hiç kimse içine çekmeyecekti.
     Sigara içindeki nikotinin sinir sistemini uyarıcı etkisi yanında, özellikle solunum yollarını döşeyen epitel hücrelerinin yüzeyinde bulunan hava yoluyla gelen toz ve kirleri dışarı atan titrek tüyler üzerine felç edici etkisi vardır. Bu titrek tüylerin felç olması sigaranın içindeki katran gibi katı parçacıkların da balgam yoluyla dışarı atılmasını engelleyerek bir kısır döngü oluşturur. Solunum yollarını oluşturan bronşlar gittikçe daralır. İçeri rahatça giren hava dışarı çıkarken zorlanır. Akciğerler şişmeye başlar ve amfizem dediğimiz hastalık tablosu oluşur. Ayrıca sigaradaki kanser yapıcı maddeler de zamanla daha çok birikeceği için akciğer kanserine yakalanma riski giderek artar.
     Hangi Hastalıkları Yapabilir?
     Sigara dumanındaki 4000 çeşitten fazla kimyasal maddenin sigara içimiyle vücuda alındığında çok sayıda hastalığa sebep olduğu bilinmektedir. Özellikle kronik bronşit ve amfizemin başlıca sebebi sigaradır.
     Sigara içenlerde akciğer kanseri görülme oranı içmeyenlerin 10 katıdır. İçilen sigaranın miktarı ve süresi arttıkça akciğer kanseri riski de artar. Sigara kalp hastalıklarında da önemli risk faktörüdür. Ayrıca damarlarda tıkanma oluşturarak önemli sakatlıklara da yol açabilir. Sigaranın yol açtığı sorunlardan/hastalıklardan bazıları aşağıda gösterilmeye çalışılmıştır:
* Kalp ve Kan Dolaşımı Hastalıkları (Kalp krizi, Damar tıkanması ve Tromboemboli, Kangren, Felç)
* Solunum Yolları Hastalıkları (Kronik bronşit, Amfizem, Astım, Solunum yollarında sürekli irritasyon sonucu hassasiyet/bronş hiperreaktivitesi)
* Mide-Bağırsak Sistemi Hastalıkları (Mide ve Oniki parmak bağırsağı ülseri, Gastro-özofageal reflü)
* Kanser Hastalıkları (Akciğer, Yemek borusu, Ağız içi, Burun-boğaz, Gırtlak, Pankeras, Böbrek, Lösemi)
* Cinsel Organ Hastalıkları (Erkeklerde iktidarsızlık ve kısırlık, Kadınlarda erken menopoz ve kısırlık, Prematüre doğum ve düşük)
* Diğer Organ Hastalıkları (Cildin erken yaşlanması, Katarakt, Tat ve koku alma duyularında zayıflama.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz