Kanserde Erken Teşhisin Önemi
Kanserde Erken Teşhisin Önemi

Kanserde Erken Teşhisin Önemi

     Kanserde Erken Teşhis Nedir?
     Kanserde erken teşhis derken kastedilen, kanseri mümkün olan en kısa sürede yakalayarak, yapılacak tedavilerle tamamen ortadan kaldırmaktır. Bu açıdan bakılacak olursa, erken teşhisi, hiçbir şikâyeti olmayan bir hastada erken teşhisle, şikâyeti olan hastalarda erken teşhis olarak ikiye ayırabiliriz. Tarama yöntemleri kullanılarak hiçbir şikâyeti olmayan hastalarda belli testler uygulanıyor ve kanser erken dönemde teşhis edilebiliyor.
     Hangi Kanser Türlerinde Tarama Yöntemleri Kullanılarak Teşhis Konulabiliyor?
     Ne yazık ki, çok az kanser türünde mümkün. Meme kanseri, prostat kanseri, rahim ağzı kanseri ve kalın bağırsak kanserinde tarama yöntemleri kullanılarak erken teşhis mümkün. Diğer kanser türlerinde ancak hastanın şikâyetleri ortaya çıktığında yapılacak testlerle erken teşhis mümkün olabiliyor. Bu da aslında birçok kanser türünde hastalığı erken evrede yakalamamızı zorlaştırıyor.
     Erken Teşhis İçin Kullanılan Tarama Yöntemleri Nelerdir?
     Kanser türlerine göre kullanılan tarama yöntemleri değişiyor. 35 yaşında yapılacak kontrol mamografiden sonra 40 yaşından itibaren yılda 1 kez mamografi yapılması meme kanseri taramasının temel şartıdır. Kadınlara 20’li yaşlardan itibaren kendi kendine meme muayenesi yapmalarını öğretmek gerekiyor. Meme muayenesi, kadının kendi memesinin dokusunu tanıması ve oradaki değişiklikleri erken fark edebilmesi için çok önemli. Yılda bir kere doktora meme muayenesi yaptırmalarını öneriyoruz.
     Rahim Ağzı Kanseri İçin Kullanılan Tarama Yöntemleri Nelerdir?
     Aktif cinsel hayatı olan kadınların, seksüel hayata başladıkları üç yıl içinde Pap Sinear denilen yöntemle tarama yaptırmaları mümkün. Çıkan sonuçlara göre bu tarama yöntemlerinin düzenli yapılması gerekiyor. Rahim ve rahim ağzı kanserleri için kadınların yılda bir jinekolojik muayene olmaları gerekiyor.
     Prostat Kanserinde Kullanılan Tarama Yöntemleri Nelerdir?
     50 yaşından itibaren her erkeğin yıllık prostat muayenesi olması ve yılda bir kere Prostat Spesifik Antijeni (PSA) denilen tarama yöntemini yaptırması gerekiyor.
     Kalın Bağırsak Kanseri İçin Hangi Tarama Yöntemi Kullanılıyor?
     50 yaşından itibaren kolonoskopi ve kolonoskopinin yapılamadığı durumlarda, kanser görülen bölgeyi inceleyen endoskopi yöntemiyle kalın bağırsak kanserlerinin erken teşhisi mümkün olabiliyor.
     Bu Tetkiklerin Faydaları Nelerdir?
     Bu tetkikler bütün dünyada kılavuzlarda geçerli olan tetkikler. Ama kılavuzlarda paha ve yarar önemli. Ailesinde kanser hikâyesi olanlarda bu testlere erken başlamak gerekiyor. Bu testlerin yeterli gelmediği durumlar da olabilir. Birkaç yıllık aralarla bu testler tekrarlanırken hastaların kendi şikâyetleri de takip ediliyor. Böylelikle tarama testlerine ek başka testler de yapılıyor. Hastaların kendilerinde gördükleri anormal durumlarda muhakkak doktora başvurması gerekiyor.
     Kanserden Korunmak Mümkün mü?
     Kanser herhalde modern insanın kaderi, korunmak çok zor. Ama bazı noktalar var. Bu noktaların en önemlisi sigara içmemek. Düzenli bir hayat sürmek kanserden koruyabilir. Düzenli uyku, düzenli egzersiz ve aşırı kilolu olmamak kansere karşı koruyucu olabilir. Bunlar dışında, bazı kanser türlerine karşı vitamin ve mineral destekleri tavsiye ediliyor. Ancak bu tavsiyelerin kesin kanıtı yok. Bu yüzden biz sadece ailede bulunan kanser türlerine karşı hastalara önerilerde bulunabiliyoruz.
     Kullanılan Tarama Yöntemlerine Herkes Katılabiliyor mu?
     Herkes katılabiliyor. Hatta Sağlık Bakanlığı da bu konuda çalışma yürütüyor. Pek çok ilde sosyal güvencesi olmayan insanlara ücretsiz kanser tarama merkezleri hizmet veriyor.
     Bu Tarama Yöntemlerinden Hangileri Kesin Sonuç Veriyor?
     Hiçbiri kesin sonuç vermiyor. Çünkü bunlar ‘tarama yöntemleri’. Amaç, bir problem görüldüğünde biyopsi yapmak. Şüpheli bir durumda daha ileri tetkikler kullanılıyor. Kalın bağırsak kanseri için kolonoskopide bir lezyon görüldüğünde parça alınıyor. Kesin teşhis ancak biyopsi ile parça alınıp incelenerek konulabiliyor.
     Hastanelerde Bu Tarama Yöntemlerinin Hepsi Uygulanabiliyor mu?
     Saydığımız tarama yöntemleri hemen hemen her hastanede kullanılıyor. Hatta hepsini aynı gün içerisinde yapmak mümkün. Sadece kolonoskopi için önceden bağırsak temizliği gerekiyor. Bu yüzden randevu alındıktan bir ya da iki gün sonra yapılabiliyor.
     Tarama Yöntemlerinin Çok Sık Yapılmasının Zararları Var mı?
     Psikolojik zararları olabilir. Standarttan şaşmak stres yaratabilir. Şüpheli bir lezyon görüldüğünde tetkiklerin süresi öne çekilebiliyor. Doktor öneri ve kararının dışına çıkmamak en doğrusu.

(Onkoloji Uzmanı Dr. Teoman Yanmaz)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir