İstihbarat Notları (PKK ve ETA Terör Örgütlerine Uluslararası Bir Bakış-8)

İ

     İspanyol ve Türk Öğrencilerin Gözünden Etnik Ayrılıkçı Terörün Sosyolojik Anatomisi
     (8) İSPANYA’NIN DEVLET PROFİLİ VE SORUNUN TANIMI
     İspanya federal devlet karakteristiklerini taşıyan anayasal bir monarşi ile yönetilmektedir. İspanya’nın bölgesel çeşitlilikleri siyasi yapısına da yansımaktadır. 17 özerk bölgenin her biri kendi parlamentosuna sahiptir.
     İspanya Modeli‘nin ayırt edici çizgisi 17 farklı bölgenin her birinin yasa yapma yetkisine sahip olmasıdır. Bölgelerin yasa yapma yetkisine sahip olması, bizi klasik tek siyasi karar merkezli üniter devlet modelinden “Bölgeli Devlet” modeline götürür. Bölgeli devlet modeli, üniter devlet ile federal devlet arasında bir ara-formüldür. Bu model, bölgeler ya da topluluklara tanınan siyasal özerklik açısından üniter devletten farklılaşır; özerk yönetimlerin /bölgelerin kuruluş ve işleyişiyle, yetkilerinin anayasal güvencesi açısından ise federal devletten ayrılır.
     1978 Anayasası’nın 2. Maddesine “bölge/milliyet” ayırımıyla getirilmiş olan asimetrik unsurun, yirmi yıl gibi kısa sayılabilecek bir zaman dilimi içerisinde, başlangıçta öngörülmüş olan simetriyi giderek bozduğunu kabul etmek gerekir. Ayrılıkçı Bask ve Katalan partiler, özerklik kurumlarına başından beri egemen olmuşlar ve izledikleri politikalarla Anayasa’nın öngördüğü yetkilerin tümünü kısa sürede elde ederlerken, sistemi daha da asimetrikleşmeye zorlamaya başlamışlardır. Somut bir örnek vermek gerekirse, PNV Bask özerk hükümetini, bir dönem PSOE (Sosyalist İşçi Partisi) ile yapılan koalisyon dışında, hep milliyetçilerle birlikte elinde tutmuş, Bask özerk parlamentosundan otodeterminasyon haklarını tanıyan kararlar çıkartmış, son olarak da, konfederal bir sistem öngören ve uzun vadede bağımsızlığı mümkün kılan “İbarreche Planı”nı uygulamıştır.
     Sorunun temeli ise İspanyanın tarihi-kültürel yapısında yatmaktadır. İspanya, İber Yarımadası‘nda birçok medeniyete ev sahipliği yapmış köklü bir ülkedir. Bu birikim ile yaşadığı deneyimler ve gelişmeler zaman zaman bu bölgede de ayrılıkçı hareketlere neden olmuştur. İspanya‘da Bask Bölgesi olarak adlandırılan ve uzun dönemdir ayrılıkçılığı savunan bu bölge, uzun yıllar İspanya‘da özerk olarak yaşamıştır. Kendilerini İspanyollardan tamamıyla ayrı gören ve onlarla heterojen bir toplum olmayı kabul etmeyen bir anlayışa sahiptirler. Bu sebeple İspanya‘da yaşayan başta Basklar ve Katalanlar olmak üzere pek çok irili ufaklı grup ayrılıkçı talepler beslemektedir. Özellikle Basklar ve Katalanlar nüfus oranları, ekonomik ve siyasi güçleri ile oldukça kuvvetli bir durumda bulunmaktadırlar. Fransa ile İspanya arasında paylaşılmış sınır kesimlerinin birleşmesiyle oluşturulacak yeni devletler bu grupların siyasi hedefi niteliğindedir. (Konuk Yazar: Özge Nur Şafak)

(Gelecek yazı: PKK ve ETA Terör Örgütlerine Uluslar arası Bir Bakış-9)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz