Doğrusunu Biliyor muyuz?-3 (Konumuz; Doğum Kontrol Hapları)

D

     Doğum kontrol hapları, tüm dünyada gebeliği önleyen en etkin ve güvenilir yöntemlerden biri. Ancak ülkemizde pek çok kadın, haplarla ilgili kulaktan dolma yanlış ve eski bilgilerden kaynaklanan ön yargılar nedeniyle bu yöntemi kullanmaktan çekiniyor. Peki, doğum kontrol haplarıyla ilgili gerçekler nelerdir?
     Giriş
     Ülkemizde yapılan en son araştırmalara göre, Türk kadınlarının ideal bir korunma yönteminde aradığı en önemli özellik “yöntemin güvenilirliği”. Ancak güvenilirliği en yüksek modern korunma yöntemlerinden biri olan doğum kontrol haplarının ülkemizdeki kullanım oranının oldukça düşük olduğu gözlemleniyor.
     Doğum kontrol haplarının Avrupa’daki kullanım oranları % 60’lara çıkarken, son yıllardaki artışa rağmen Türkiye’de bu oran sadece % 8’dir. Son yıllarda, tıbbın pek çok alanında olduğu gibi doğum kontrol hapları konusunda da önemli gelişmeler meydana geldi. 40 yıl öncesinin eski jenerasyon haplarıyla günümüzün yeni jenerasyon hapları karşılaştırıldığında, hormonların cinslerinin değiştirilerek vücudun doğal olarak ürettiği hormonlara çok benzetildiği ve dozlarının da önemli ölçüde azaldığı bilinmektedir.
     Ancak haplardaki bu gelişmeler ve değişim toplumda yeterince bilinmediği için eski haplarla yaşanan tecrübeler, günümüz hapları için de geçerli varsayılmaktadır.
     Doğum kontrol hapları kilo aldırır mı?
     Geçmişte kullanılan doğum kontrol hapları bir miktar iştah artışına yol açabiliyordu. Bu nedenle daha fazla yemek yenmesine bağlı olarak bazı kadınlarda kilo değişimi gözlenebiliyordu. Ancak günümüzün yeni jenerasyon doğum kontrol hapları, içerdikleri yeni progesteronlar sayesinde hem iştah artışına yol açmıyor hem de vücutta su tutulumunu engelledikleri için kilo artışına neden olmuyor.
     Haplar depresyon ve sinirlilik yapar mı?
     Âdet öncesi dönemde gözlenen sinirlilik ve depresyon gibi şikâyetler, bazı hassas bünyelerde ve eski jenerasyon hapların kullanımında görülmekteydi. Günümüzde yeni geliştirilen hormon türleri ve düşük dozlu haplar sayesinde bu tip şikâyetler artık yaşanmamaktadır.
     Haplar tüylenmeye yol açar mı?
     Çok eski bazı haplar tüylenme yapabiliyordu ama günümüzün haplarının bu tür yan etkileri artık yok. Üstelik bugün tüylenme artışının tedavisinde en etkin ve yaygın olarak kullanılan ilaçlar doğum kontrol haplarıdır. Tüylenme şikâyeti olan birinde yeni kıl oluşumunu engellemek için antiandrojenik progesteron içeren doğum kontrol hapları tedavi seçeneği olarak kullanılmaktadır. Doğum kontrol haplarının tüylenme yapması, kulaktan dolma çok yanlış bir bilgidir.
     Doğum kontrol haplarının içindeki hormonlar sağlığa zararlı mıdır ve kansere yol açar mı?
     Doğum kontrol haplarının sağlık sistemi üzerinde olumsuz etkileri olmasının tam aksine birçok olumlu etkisi vardır. Ayrıca bir kadının korunmayarak gebe kaldığında karşılaşacağı riskler çok daha fazladır. İstenmeyen bir gebelikten kurtulmak için kürtaja başvurulması durumunda kürtaja bağlı olarak kanama, enfeksiyon, rahim delinmesi, bir daha gebe kalamama gibi risklerle karşı karşıya kalınabilir. Dünyada en sık kullanılan ve geri dönüşü olan doğum kontrol yöntemi haplardır. Genel sağlık sistemi üzerinde de pek çok yararları vardır. Âdet kanamasının miktarını azaltır ve dolayısıyla kansızlığı engeller. Âdet ağrısını % 80 civarında azaltır. Bazı haplar ise âdet öncesi gerginliğin ortadan kalkmasına yardımcı olur. Yaşamının belli bir döneminde doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda daha ileride karşılaşabilecekleri rahim ve yumurtalık kanseri riski azalır. Ayrıca haplar dış gebelik riskini de azaltmaktadır.
     Haplar âdet düzensizliği yaratır mı?
     Doğum kontrol hapları kesinlikle âdet düzensizliği yaratmaz, aksine tedavi eder. Âdet düzensizliğinin altında miyom gibi organik bir neden yoksa ve âdet düzensizliği hormonal nedenlere bağlı olarak ortaya çıkıyorsa, doğum kontrol hapları tedavi amacıyla kullanılır. Üstelik ilk tedavi seçeneği olarak tercih edilir. Bu ön yargının altındaki yanlış bilgi şu olabilir: Çok düşük dozlu haplar, kullanımın ilk aylarında bazen leke tarzında kanamalar yapabilir. Hap kullanımıyla ortaya çıkan bu durum kesinlikle geçicidir ve âdet düzensizliği olarak algılanmamalıdır.
     Haplar Kısırlığa yol açar mı?
     Doğum kontrol hapları kısırlığa yol açmaz. Bir kadın hap kullanmayı bıraktıktan sonra rahatlıkla gebe kalabilir. Kısırlık yapmadığı gibi gebe kalmayı geciktirici bir etkisi de yoktur. Doğum kontrol hapı kesinlikle geri dönüşümü olan bir yöntemdir.
     Haplar cinsel isteği azaltır mı?
     Hapların cinsel istek üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur. Aksine geri çekilme gibi eski ve riskli yöntemler kullanılmayacağı için cinsel yaşam daha güvenli olacaktır. Sonuç olarak gebelik korkusu olmadığı için kadın ve erkek cinsel yaşamdan daha fazla zevk alacaktır.

(Türkiye Aile Planlaması Derneği’ne teşekkür ederiz.)

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz