Doğrusunu Biliyor muyuz?-4 (Konumuz; Meme Kanseri)
Doğrusunu Biliyor muyuz?-4 (Konumuz; Meme Kanseri)

Doğrusunu Biliyor muyuz?-4 (Konumuz; Meme Kanseri)

     Meme kanseri genç yaşlarda görülmez mi?
     Meme kanseri, yaş ilerledikçe daha fazla saptanan bir kanser türü olmasına karşın, ülkemizde 35 yaş altında tanı konulan meme kanseri hasta sayısı giderek artıyor. Resmî olarak meme kanseri tarama programında mamografi çektirme yaşının 49’dan 40’a indirilmesi de bu bulgunun doğruluğuna işaret ediyor. Meme kanserinin genç yaşta görülmeye başlamasının nedenlerinin tespit edilmesi zor olmakla birlikte, toplumun beslenme alışkanlıklarının değişmesi ve kilolu bireylerin sayısının artması dikkat çekiyor.
     Ailede bir akrabanın meme kanseri olması meme kanserine yakalanma riskini çok mu arttırır?
     Meme kanserinde ailesel risk artışı için belirlenmiş kriterler mevcut. Bu kriterlere göre, ailede kişinin birinci derece akrabalarından (anne, kız kardeş, teyze, hala) en az ikisinde meme kanseri saptanması gerekiyor. Ayrıca, ailede yumurtalık (over), rahim (endometrium) ve bağırsak kanseri gibi kanserlere sık rastlanması da ileri tetkiklerin yapılması için uyarı niteliği taşıyor. Gerçek risk ise, ancak genetik danışmanlık sonucu yapılacak genetik testlerle belirlenebilir. Genetik testlerin pozitif olması, meme kanserine yaşam boyunca yakalanma riskinin % 70-80’lerde olduğuna işaret ediyor.
     Şeker içeren besinleri fazla tüketmek meme kanserini tetikler mi?
     Kilo alımı vücutta yağ dokusunun artmasına ve meme kanserini tetikleyen östrojen hormonu yapımının artışına neden olabiliyor. Özellikle menopozda olan kadınlarda fazla yağ dokusu, östrojenin vücuttaki tek kaynağını oluşturuyor. Bu nedenle menopoz dönemindeki kadınlar meme kanseri açısından daha fazla risk altında oluyor. Ancak kanser hücrelerinin şekeri (glikoz) normal hücrelere göre daha fazla tükettikleri deneysel çalışmalarda gösterilmesine karşın, yapılan klinik çalışmalarda daha fazla şeker tüketmenin meme kanserinin seyrini kötü etkilediğine dair kesin bir sonuca varılamamıştır.
     Memede saptanan kistler (fibrokistik hastalık) kanser riskini artırıyor mu?
     Memede saptanan kistlerin % 90-95’i sıvı içeren basit kesecikler oluyor. Bu tipteki kistlerin 6 ay ila 1 yıl arayla izlenmesi gerekiyor. Daha az oranda karşılaşılan karmaşık (kompleks) kistler ise, sıvının yanı sıra katı alanlar da içerdiğinden iğne biyopsisi yapılmasını gerektirebiliyor. İğne biyopsisi ile hem kist içindeki sıvı boşaltılıyor, hem de kistin katı kısımlarından patolojik inceleme için örnek alınabiliyor.
     Memede saptanan kitleden biyopsi yapılması kanserin yayılmasına neden olur mu?
     Biyopsi sırasında ve sonrasında meme kanserinin yayılma riski çok düşük oluyor. Meme kanseri tanısı ilk aşamada iğne biyopsisi ile konuyor ve bu tip biyopsi açık cerrahi biyopsiye kıyasla herhangi bir yayılma riski taşımıyor. Ayrıca, cerrahlar ameliyat sırasında kanser hücrelerinin yayılmasını önlemek için özel teknikler kullanıyor.
     Meme kanseri teşhis edilen kadınlarda mastektomi ameliyatı (memenin tamamının alınması) mutlaka gerekir mi?
     Son 30-35 yılda yapılan çalışmalar, hastaların % 70-80’inde meme korunarak tümörün güvenli cerrahi sınırlarla çıkartılabileceğini gösteriyor. Meme koruyucu cerrahi ameliyatı yapılan kadınların, geride kalan meme dokusunda tümör nüksü olmaması için ışın tedavisi (radyoterapi) almaları gerekiyor. Meme boyutuna göre tümörü büyük olan hastalarda, ameliyat öncesi ilaç tedavisiyle (kemoterapi veya hormon tedavisi) tümör boyutu küçültülerek, meme koruyucu cerrahi yapılabiliyor.
     Meme kanseri için uygulanan meme koruyucu cerrahi sonrası estetik açıdan iyi sonuçlar elde edilebiliyor mu?
     1990’lı yıllardan sonra meme kanserinin tedavisinde, meme koruyucu cerrahinin artan oranlarda uygulanması, hastalar arasında estetik kaygıları da ön plana çıkardı. Bunun sonucunda, ameliyat sırasında ameliyat edilen meme içindeki dokuların yer değiştirmesi temeline dayanan onkoplastik cerrahi teknikleri geliştirildi. Bu teknikler kullanılarak, memede mevcut olan daha büyük tümörler güvenli cerrahi sınırlar sağlanarak ve daha iyi estetik sonuçlar elde edilerek çıkartılabiliyor.
     Meme kanserinde koltuk altına yönelik ameliyattan sonra her zaman o taraftaki kolda şişlik (lenfödem) oluşuyor mu?
     Meme koruyucu cerrahiye benzer şekilde koltuk altına (faksilla) yönelik yapılan ameliyatlar da artık daha sınırlı oluyor. Koltuk altı ameliyatında, ameliyat öncesi işaretlenen lenf bezleri bulunup çıkartılıyor ve ameliyat sırasında patoloji uzmanı tarafından inceleniyor. Eğer lenf bezlerinde meme kanseri yayılımı saptanmazsa, ameliyata devam edilmiyor. Koltuk altındaki lenf bezlerinin tamamı ancak hastalığın o bölgeye yayıldığının kanıtlanması sonucunda çıkartılıyor. Bu şekilde, gereksiz koltuk altı ameliyatları ve kolda oluşacak şişlikler (lenfödem) azalıyor.

(Genel Cerrahi ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Doç.Dr. Can Atalay)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir