Doğrusunu Biliyormuyuz-7 (Konumuz; Egzersizler)

D

     Hareketsizliğin kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümleri artırdığı bilimsel olarak 1950’li yılların başında ortaya konuldu. O günden bu yana giderek artan veriler, hareket etmenin sağlığımızı korumada; kalp damar hastalığı, yüksek tansiyon, diyabet ve osteoporoz gibi hastalıkların tedavisinde önemli bir ilaç olduğunu gösteriyor.
     Egzersiz, daha sağlıklı yaşlanmamızı, ruh sağlığımızın korunmasını sağlarken aynı zamanda sosyal gelişmemize de katkı yapar. Hareket ve spor olmadan, bizim ve özellikle çocuklarımızın, torunlarımızın sağlığını koruması mümkün değil gibi görünüyor. Buna karşın toplumumuzda egzersizle ilgili bazı yanlış inanışlar da fayda yerine zarara neden olabiliyor.
     Düşük şiddetli egzersizler daha mı az yararlıdır?
     Pek çok kişi, yürüyüş ve bahçe işleri gibi düşük şiddetli egzersizlerin daha az yararlı olduğunu düşünerek önemsemeyebiliyor. Oysa her gün olabildiğince çok bahçe işleriyle ilgilenmek, haftanın 5 günü yarım saat düzenli ve tempolu yürümek ya da haftanın 3 günü 20’şer dakika koşmak gibi düşük şiddetli egzersizler; genel sağlığı korumada, birçok kronik hastalıkla ilgili riskleri azaltmada ve yaşam süresini uzatmada idealdir.
     Egzersiz sırasında ne kadar çok yorulursanız o kadar mı faydalı olur?
     Antrenman sonrası yorgunluk hissedilmiyorsa egzersizin şiddetinin artırılması gerektiği düşüncesi doğru değildir. Ağrı yoksa gelişim yok, öngörüsü, kas-iskelet sistemi ve kardiyak sorunlara neden olabilecek bir görüş. Yapılan bilimsel çalışmalar; ağrıyı göz önüne almadan yapılan ciddi fiziksel yüklenmelerin aşırı kullanım yaralanmalarına zemin hazırladığını ve birçok sağlık sorununu artırabildiğini ortaya koyuyor. Beklenen sağlık ve fiziksel gelişme egzersizlerle elde edilemiyorsa, hekimin onayının olması şartıyla yüklenme şiddeti, süresi ve tipini artırmak, değiştirmek iyi olabilir.
     Egzersizler aç karnına mı yapılmalıdır?
     Egzersizin zamanlaması kişinin alışkanlıkları ile ilgili bir durumdur. Egzersiz ne aç ne tok karnına yapılmalıdır. En ideali; yemekten iki-üç saat sonra egzersiz yapılmasıdır. Sabah erken spor yapanlar için bu süre azaldığından gıdaların kahvaltıdan sıvıya dönmesi gerekir.
     Tok karnına egzersiz; kaslarımızda olması gereken kanın mide-bağırsak gibi iç organlarımıza yönelmesine, kasların etkin çalışamamasına ve kişinin karın ağrısı hissetmesine neden olabilir. Aç karnına yapıldığında ise kişi egzersizi devam ettirecek yeterli kuvveti bulamayabilir. Hipoglisemi, diyabet gibi hastalığı olanlar bunlara bağlı ciddi sağlık sorunları yaşayabilir.
     Kilolu kişilerin egzersizle kalplerini zorlaması doğru mu?
     Kilolu olmak, egzersiz yaparken kas-iskelet ve kalp sorunu çıkma ihtimalini artırır, ancak genel sağlığı uygun olan kişilerde gerekli sağlık kontrollerinin yapılması şartı ile çok şiddetli egzersizlerin bile yapılması mümkündür. Ama kilolu olmanın birçok ek sağlık sorunu yaratabildiğini de unutmamak gerekir. Öte yandan; egzersiz yapmayan normal kilolu bir kişinin kalp hastalığından ölme riskinin, egzersiz yapan kilolu birinden daha çok olduğunu bilmemiz gerekir.
     Mekik çekmek karın yağlarını eritir mi?
     Karın yağlarını eritmek için özel karın egzersizleri yapmak, örneğin mekik çekmek, sanılanın aksine çok etkili olmuyor. Doğrusu hiçbir egzersiz lokalize yağları eritmek için özel bir etkiye sahip değildir. Buna karşın karın bölgesine yönelik yapılacak mekik gibi egzersizler; karın kaslarımızın belirginleşmesini ve görünür hale gelmesini sağlayabiliyor.
     Yaşın artması ile metabolizma yavaşlar mı?
     Bu söylem kısmen doğru ama metabolizmayı yavaşlatan en önemli unsur aslında yaşın artmasına bağlı olarak kişinin fiziksel aktivitesinin ve bunun sonucunda da kas kütlesinin azalmasıdır. Dolayısıyla yaşı bir kenara koyup, özellikle kuvvet egzersizleri ile kas kuvvetini artırmak, bir taraftan yaşlanmaya karşı durmaya, diğer taraftan metabolizmayı hızlandırmaya olanak sağlar.
     Yağları azaltmak için düşük tempolu egzersiz mi yapmalıyız?
     Düşük tempolu egzersiz yağ, yüksek tempolu egzersiz ise karbonhidrat yakmak konusunda daha etkili gibi görünse de, kilo kontrolünde esas olan egzersiz ile ne kadar kalori harcandığıdır. Çünkü hiçbir egzersiz izole bir enerji kaynağını kullanmaz ve amacınız kilo kontrolü ise şiddetli egzersizlerle düşük tempolu egzersizlerin kombine edildiği interval egzersizler en doğrusudur.

(FTR Uzmanı, Spor Hekimi Prof. Dr. Tolga Aydoğ)

Yazar hakkında

Yorum Ekle