Doğrusunu Biliyor muyuz-8 (Konumuz; Bebeğimiz)

D

     Yeni anne baba olanların gebelik sürecinden başlayarak çocuk doktorlarına hep aynı soruları sorarlar. Her zaman heyecanlı ve stresli geçen gebelik dönemi, doğum sonrasına da hazırlıklı olmayı gerektirir ve aileler de akıllarına takılanları bir an evvel öğrenmek ister. Bu soruların çoğu bebeğin gelişimi, beslenmesi, genel sağlık durumunun yanı sıra annenin yapması ve yapmaması gerekenlerle de ilgili olur. Hatta cevabı aranan soruların pek çoğu, çevremizdekilerin yanlış bilgilendirmesi yüzünden gerek anne babanın, gerekse bebeğin sağlığını tehdit edecek durumlara gelir. Unutmayın; doğum öncesinde ve sonrasında aklınıza takılan her soruyu doktorunuza mutlaka sorun. Çünkü sizin önemsemediğiniz bir detay, çocuğunuzun ya da sizin için son derece önemli olabilir.
     Göbek bağı düşmeden bebeğe banyo yaptırabilir miyim?
     Bebeklerde göbek bağı 7-14 gün içinde düşer. Bakımı için de herhangi bir uygulamaya, göbek bağına herhangi bir madde sürmeye gerek yoktur. Bebeğinize yaz aylarında her gün, mevsim geçişlerinde iki günde bir, soğuk havalarda ise haftada iki kez banyo yaptırabilirsiniz. Suyun sıcaklığının 370C olması yeterli. Su sıcaklığını ölçemiyorsanız, dirseğinizi suya daldırıp teninizi yakmayacak ısıda olmasına dikkat etseniz yeterli. Bebeklere göbek bağı düşmeden banyo yaptırılabilir ancak banyo suyunun kaynatılmış ve ılıtılmış olması gerekir. Göbek bölgesinin de mümkün olduğunca suyla temasından kaçının ve sonrasında göbek bağı bölgesini iyice kurulayın. Açıkçası, göbek bağı düşmeden bebeğe banyo yaptırıp yaptırmamak, asıl olarak yaz aylarında bebek sahibi olan anneler için önemli bir sorundur.
     Bebeklere neden hep başlık takılıyor?
     Aslında bunun iki nedeni var: Yenidoğanlarda kafatası kemikleri tam oturmadığı ve kafa içi basıncını dengede tutan bıngıldak henüz hassas bir nokta olduğu için bebeğin başını korumak gerekir. İkinci olarak da bebeklerin vücudunda kafa bölgesi, en büyük yüzeye sahip organdır. Bu da bebeğin başı aracılığıyla daha fazla ısı kaybettiği anlamına gelir. Bebeğinizin başını 7/24 kapalı tutmak zorunda değilsiniz ama ortam serinse ve dışarıya çıkarıyorsanız takmanızda fayda var.
     Bebeği nasıl giydirmek gerekir?
     Bunun için bebeğin vücudunda basit bir ısı kontrolü yapmanız yeterli. Bebeklerin genellikle elleri ve ayakları vücudun diğer bölgelerine göre daha soğuktur ama ensesi, sırtı, bacakları sıcak, bebeğin de keyfi yerindeyse giysileri yeterli demektir. Basit bir ipucu verelim: Kendiniz nasıl giyiniyorsanız, bebeğinizi de bir kat fazla giydirin. Tabii bu, bulunduğunuz odanın gündüz vakti 24-25, gece 22-23 derece sıcaklıkta olduğu durumlar için geçerli. Yüksek sıcaklıklar ortamdaki nemi ortadan kaldıracağı için bebeğin burun mukozasını da kurutacaktır. Odanın aşırı sıcak ve nemsiz olmasını önleyemiyorsanız her gün 1-2 saat oda nemlendiricileri kullanabilirsiniz. Bu arada bebeği kanguru ile dışarıya çıkaracaksanız, vücut ısınızın çocuğu doğrudan sıcak tutacağını, fazla giydirmeye gerek olmadığını da hatırlatalım.
     Bebeğiniz uyurken kollarını sallaması normal mi?
     Bebekler ilk aylarda uyurken seğirme, sarsma, kollarını sallama gibi hareketler yapar ve emme sesleri çıkarır. Uzmanlara göre bu durumun sebebi aktif uykuya geçiştir ve bebeğin beyin gelişiminde kritik rol oynar. Bebekler 6 ay içinde ya da hemen sonrasında sessiz uyku uyumaya başlar. O yüzden endişelenmeye gerek yoktur.
     Uyuyan bebek uyandırılmaz; bu doğru mudur?
     Aslında doğru değil. Elbette bebek huzur içinde uyuyorsa uyandırmamakta fayda var ama kilo almıyorsa, belli saatlerde beslenmesi gerekiyorsa uyandırın. Aynı şekilde derin, uzun saatler boyu uyuyabilmesi için de siz ne zaman yatacaksanız bebeğin uyku saatini de ona göre ayarlayabilir, bebeği uyku öncesi besleyip, kendinizle birlikte yatırabilirsiniz. Bebek 6 ayını doldurduktan sonra uyku düzenini yerleştirmek adına bunu yapabilirsiniz.
     Yenidoğanların gecesi gündüzü diye bir şey yok mu?
     Yok! Nedeni tam olarak bilinmese de bebeklerin anne karnındaki düzenlerini devam ettirdikleri için diyebiliriz. Bu dönemde anneler de uykularını almak için her fırsatı değerlendirmek zorunda. Bebek uyudu diye kendinizi yoracak işlere girişmeyin, çünkü geceleri de uyanık ve sizin ilginize muhtaç olacaktır. Bir süre sonra da gündüz ve gece farkını algılar hale gelecektir.
     Bebeğinizi doyurabildiğinizi nasıl anlarsınız?
     Emzirirken bebek meme başını ve etrafındaki kahverengi bölgeyi iyi kavrıyorsa annesini de emebiliyor demektir. Emzirme sırasında bebeğinizden yutkunma sesleri ve süt içtiğini gösteren sesler geliyor mu? Çenesi hareket ediyor mu? Bunlar, bebeğin yeterince emdiğini gösterir. Sadece meme ucunu tutan bebek ise yeterince beslenemez. Sütünüzün yeterli olup olmadığını da size kirli bezleri anlatır. Eğer bir bebeğin günde 5-6 kez bezi değişiyorsa ve bezinde de 3-5 kez yumuşak kaka bulunuyorsa bebek yeterince besleniyor demektir. Yine de emin olamıyorsanız bebeği günlük, haftalık, aylık olarak tartabilir ve ne kadar ağırlaştığını izleyebilirsiniz.
     Bebeğinize anne sütü hariç ne verebilirsiniz?
     Doğumdan sonra bebeğe D vitamini verilmesi gerekir. Anne sütü alan bebeğin D vitamini dışında başka bir takviyeye ihtiyacı yoktur.
     Emzik kullanılmalı mı?
     Emzik, uyku sırasında ani bebek ölümü riskini azaltır. Erken doğan bebeklerin nörolojik olgunlaşmasını da destekler. Fakat ilk 1 ay içinde emzik kullanmaya başlamak bebekte meme isteğini tatmin edebilir ve anne sütü alma süresini kısaltabilir. 1 yaş sonrası emzik kullanımına devam etmek ise kulak enfeksiyonları ve dişlerde çarpık çıkma riski oluşturur.
     Yürüteç ve kanguru sakıncalı mı?
     Yürüteç, çocuk yürümeye başlamadan önce kullanılmamalıdır. Bunun nedeni ise yürümeyi geciktirmesi ve kazalara neden olmasıdır. Bebek yürümeye başladıktan sonra ise kısa süreli olarak yürüteçte oturtulabilir. Kanguru, bebeği annenin göğüs bölgesiyle temas halinde tuttuğu için sakıncalı değildir. Ancak bebeğin başını desteklemeyi unutmayın. Kanguruyla bebeği 5-6 aylık olana dek taşıyabilirsiniz.
     Biberon ve emziği sterilize etmek gerekir mi?
     Kesinlikle! Ama ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkamak da bebeğin eşyalarını sterilize etmiş kadar işe yarayacaktır. En sık yapılan yanlışlardan biri de emziği, biberon ucunu anne-babanın kendi ağızlarına sokup temizlediklerini zannetmesi. Bunu asla yapmayın, çünkü insan ağzı dünyanın en fazla mikrop barındıran yerlerinden biridir.
     Bebeğiniz ateşlendiğinde ne yapmalısınız?
     Öncelikle kulak, koltuk altı veya alından, ateş ölçer yardımıyla bebeğin ateşini ölçün. Kulak ve alından ölçtüğünüzde 37,40C, koltuk altından ölçtüğünüzde ise 370C’nin üstündeyse tetikte olun, çünkü bebeğin ateşi kritik bir noktada demektir. 380C’nin üzerine çıktıysa, dört saatte bir ateş düşürücü verebilirsiniz. 390C ve üzeri ise, yüksek ateş sınıfına girer ve dikkatli olmak gerekir. Bebeğin giysilerini çıkarın ve koltuk altlarına, kasıklarına ılık suya batırılmış pamuk uygulayın ve en yakın sağlık merkezine başvurun.
     Bebeği sık sık kucağa almak ve birlikte uyumak zararlı mı?
     Bebekler adeta kucaklanmaya hazır doğar. Sevilip okşanmak, kucaklanmak da psikolojileri için gereklidir. Ancak yürüme aşamasına geldiyse kucakta taşımak yerine yürümeye teşvik etmek daha doğru olacaktır. Birlikte uyuma konusu ise son derece tartışmalı bir konudur. Burada kararın bebeğin ihtiyaçlarına ve anneye bırakılması daha doğru. Anne istemiyorsa zorlamanın gereği yok. Anne istiyorsa, fakat bebeğin gözle görülür bir ihtiyaç işareti (gece sık uyanması, prematüre doğmuş olması, solunum yollarıyla ilgili sıkıntı, kalp sorunları vs.) yoksa bebekle yan yana uyumak gerekmiyor. Orta yol olarak belki bebeğin anne-babayla aynı odada fakat kendi yatağında uyuması sağlanabilir.
     Tuvalet eğitimine ne zaman başlanılır?
     Çocuk iki yaşını doldurduktan sonra tuvalet eğitimi verilebilir. Ancak bazı çocuklar bu eğitim için daha önce hazır hale gelir. Tuvalet ihtiyacı olduğunu anlatabiliyorsa, tuvalet konusunda sorular sorabiliyorsa, kirli bezden rahatsız oluyorsa, durup bekleyerek tuvaletini yapıyorsa, gündüz uykusundan kuru kalkmaya başlamışsa tuvalet eğitimine hazır demektir.
     Sünnet için uygun yaş nedir?
     Sünnet, cerrahi bir işlem olduğu için hastane şartlarında yapılmalıdır. En uygun zaman olarak 6-9 ay arası kabul edilir. 2-6 yaş arası cinsel gelişim dönemi olduğu için sünnet sakıncalıdır. Çocuğu 6 yaş sonrasında sünnet ettirecekseniz 7-10 yaşları arası uygun bir dönemdir.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz