Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (13)

R

ZAMAN ÇİZELGESİ (NİJERYA ve SENEGAL)

1500-1800
Müslümanların Batı Afrika’ya yayılışları devam eder.
1700
Nijerya, Portekizlilerin kontrolüne geçer ve yaygın bir köle ticareti başlar.
1800
Avrupalı misyonerlerin Afrika’ya gelişleri hızlanır.
1860
El-Hacc Ömer, Senegal-Gambiya bölgesinde bir Müslüman imparatorluğu oluşturur.
1884
Avrupa’nın güçlü devletleri, Berlin’deki Batı Afrika Konferansı’nda Afrika’yı kendi aralarında paylaşır. Britanya, Nijerya üzerinde hak iddiasında bulunur. Yerli halklar arasındaki direncin yaygın olmasına rağmen, genelde şiddet sona erer.
1900
İngiltere, Nijerya’nın son parçası üzerinde de kontrolü sağlar ve ülkeyi iki İngiliz mandası halinde ikiye böler.
1903
İngiltere, isyancıların direnişini kırar ve bellibaşlı görevi vergi toplamak olan yerli liderlerden kişiler atar.
1914-1918
Özellikle madenlerde ve demiryollarında, silahlı direniş, grevler ve düzenli başkaldırı olayları görülmeye başlar.
1929
Igbo kabilesi kadınları tarafından, vergilendirmeye karşı savaş başlatılır.
1930-1940
Ülke genelinde, İngiliz yönetimine ve politikalarına karşı pasif direniş oluşturulur.
1945
Önemli bir grev ticareti bozar ve bağımsızlık taraftarı milliyetçi siyasi partilerin yükselişine katkıda bulunur. Bunların en önde gelenleri, Nijerya Ulusal Konseyi ile Kamerun Eylem Grubu’dur.
1947
İç ve dış baskılar İngiltere’yi, ülkeyi yeniden bölmek ve yeni anayasanın hazırlanması konusunda sıkıştırır.
1958
Chinua Acebe’nin Ruhum Yeniden Doğacak adlı kitabı yayınlanır.
1960
Nijerya bağımsızlığını elde eder, ama sık sık şiddete dönüşen etnik gerginlikler giderek yükselir. Yeni başbakan Abukakar Tafawa Balewa, acımasız bir baskı ile tüm eleştirilere karşı koyar.
1965
Wole Soyinka’nın Yorumcular adlı romanı yayınlanır.
1966
Balewa ve diğer ofis çalışanları, Nijerya ordusundaki küçük rütbeli subaylar tarafından öldürülür. General Johnson Aguiyi-Ironsi, uzak bölgesel yönetimleri yetkisiz kılarak kontrolü ele alır; anayasa askıya alınır. Ancak daha ilk yılını doldurmadan suikaste uğrar ve başka bir askeri diktatör onun yerine geçer.
1967
Wole Soyinka tutuklanır ve iki yıl süresince hücre hapsine çarptırılır. İç savaş, yeni kurulan Biafra yönetimi, geniş araziye dağılmış Igbo kabileleri ve Nijerya’nın geri kalan bölgeleri arasında patlak verir.
1970
Savaş, sıradaki askeri diktatör Gowon döneminde sona erer.
1975
Reformist Tuğgeneral Murtala Ramat Muhammed, Gowon’u alaşağı eder.
1976
Muhammed, başarısız bir darbe girişiminde suikasta uğrar, ama hükümetin Anayasal Parlamento Komisyonu, parlamenter hukuka uygun olarak Nijerya’nın İkinci Cumhuriyeti’ni oluşturur. Güç yine devam eder ve bir alt sıradaki reformist general Olusegun Obasanjo başa geçer.
1978
Alhaji Shehu Shagari ve Nijerya Ulusal Partisi, çok sorunlu bir seçimin ardından iktidara gelir.
1980
Senegalli yazar Miriama Ba’nın Çok Uzun Bir Mektup adlı kitabı yayınlanır. Onun hedefi, Müslüman geleneği içinde kadınların içine düştüğü çıkmazdır. Bu noktada, Senegal’in %90’ının Müslüman olduğunu hatırlamak gerekir.
1983
Ordu, Shagari’yi devirir. General Muhammadu Buhari bazı reformları gündeme getirse de, aynı zamanda çok baskıcı ve sansürcü bir politika izler.
1985
Buhari’yi yine başka bir general, İbrahim Babangida devirir.
1986
Wole Soyinka, Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan ilk Afrikalı ve ilk siyahi yazar olur.
1989
Anayasa yeniden gözden geçirilir ve seçimler garanti altına alınır.
1992
1993 seçimleri askerler tarafından askıya alınır ve General Sani Abacha, tüm siyasi etkinliğini yasaklayan koşulları kontrolü altına alır.
1994
Wole Soyinka sürgüne gönderilir.
1995
Sekiz siyasi aktivist siyasetten men edilir ve diğerleri Abacha tarafından hapse atılır.
1997
Nijerya, Wole Soyinka’yı ihanetle suçlar.
1998
Abacha kalp krizinden ölür. Soyinka’nın aleyhindeki suçlamalar düşer.

(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)

Yazar hakkında

Yorum Ekle