Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (19)
Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (19)

Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (19)

ZAMAN ÇİZELGESİ (Güney Afrika)
1650
Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, sonunda uygun aşiret toprakları ve Khoikhoi/Namibya halkından köle kullanımı için Hollanda’dan çiftçi aileleri getirerek Ümit Burnu’nda bir istasyon kurar.
1680
Fransız Huguenot’lar Cape Colony’deki çiftliğe gelmeye başlar.
1700
Bu tarihe kadar Khoikhoi halkı, Avrupalı yerleşimciler karşısında kendi topraklarının çoğunu kaybeder.
1770
Bantu dilini konuşan Zulular, Güney Afrika’nın kuzey ve doğu kısımlarında yeni yerleşim alanlarına çekilmeye başlarlar.
1781
Xhosa halkı kuzey bölgelerine yerleşirler.
1814
İngilizler, Cape Town’ı Hollandalılardan satın alır.
1820
Güney Afrika’ya büyük rakamlarda İngiliz göçü başlar. İngilizler, Alman ve Afrikanerlere olan kızgınlıklarından ötürü köleliği ortadan kaldırmak ister.
1835-1840
Hollandalıların İngiliz politikaları üzerindeki hoşnutsuzluğu, onları, Xhosa halkı ile sürekli toprak savaşları yapan Afrikanerlerle birlikte kuzeye göçe zorlar.
1838
Afrikanerler toprak savaşlarında Zuluları bozguna uğratır.
1858
Afrikanerler ve İngilizler bölgede ayrı ayrı koloniler kurarlar.
1883
Olive Schreiner’in Bir Afrika Çiftliğinin Hikâyesi kitabı yayınlanır.
1886
Güney Afrika’da altın keşfedilir.
1902
İngiliz kolonilerinin sürekli artışıyla birlikte Afrikaner kolonileri zorlanmaya başlar.
1910
İngiliz Parlamentosu Güney Afrika’da nihai otorite haline gelir. Afrikaner Louis Botha başbakan olur. Güney Afrika’da, siyah Afrikalılar, “renkliler” ve Hintliler’e karşı sosyal ayrımcılık ve ırk ayrımcılığı politikaları, dört bölge üzerinde yoğunlaştırılır. Siyah Afrikalıların rezervleri/işlenebilecek toprak, maden alanları sınırlandırılır.
1912
Bir grup siyah Afrikalı, Afrika Ulusal Kongresi’nde (ANC), iş ve ırk ayrımcılığını, oy ve temsil haklarının olmayışını yasal şekilde protesto eder. Mohandas Gandi, Güney Afrika’daki Hintlilerin hakları için çalışır.
1913
Kongrede, yerliler için toprak yasası kabul edilir. Buna göre yerliler, ülke toprakları üzerinde yer alan rezerv bölgelerinin sadece yüzde yedisini satın alabileceklerdir.
1921
Altın madenciliği sektöründe işgücü maliyetlerindeki tasarruf, tüm siyah ve beyaz işçilerin yerinden eder. Rand İsyanı, yönetici pozisyonlarındaki siyah işçilerin dışlanması ile sonuçlanır.
1939
Yazar Peter Abraham Güney Afrika’yı terk eder.
1940-1944
Yazar ve bakan Alan Paton, siyahların mağduriyetleri üzerine yazı kaleme aldığı için hükümet tarafından saldırıya uğrar.
1945-1947
Paton, Güney Afrika’daki kötü durumla ilgili olarak dünya turuna devam eder.
1948
Paton, Ağla, Sevgili Ülke’yi yayınlar. Bu andan itibaren Paton casuslukla suçlanır. Peter Abrahams da Şimşeğin Yolu romanını yayınlar. Güney Afrika’da uzun süredir uygulanan ırk ayrımcılığı, “apartheid” olarak bilinen yasanın içeriğinde açıkça yer alır.
1950
Siyahlar, renkliler, Asyalılar ve beyazlar için ayrı ayrı yaşam alanları kurulmasını öngören Grup Alanları Yasası çıkartılır. Nelson Mandela’nın liderliğindeki ANC, hükümet politikalarına karşı düzenlenen barışçıl gösterileri artırır.
1952
Geçiş Yasaları, beyazların yaşam alanlarına beyaz olmayanların girişini kontrol etmek amaçlı çıkartılır ve uygulamaya konur. ANC ve Hint Kongresi yasalara karşı çıkar.
1959
Siyahlar ya da Bantustanların/Bantu kabilelerinin, kendi rezerv bölgelerinin sınırları içindeki hareketleri hükümetin iznine bağlanır; bu alanlarda hizmet verme sorumluluğunu artık hükümet üstlenir.
1960
Paton, seyahat ayrıcalıklarını kaybeder; pasaportu da on yıl süreyle yenilenmeyecektir. Sharpeville’de ANC tarafından düzenlenen barışçıl bir gösteri esnasında polis 69 kişiyi öldürür, birçoğunu da yaralar. ANC ile militan görüşe sahip Pan-Afrikanist Kongresi yasadışı ilan edilir. Stephen Biko, Siyah Bilinç Hareketi’ni organize eder.
1963
Nelson Mandela ile diğer direniş liderleri ömür boyu hapse mahkûm edilir. Yasadışı Örgütler Yasası, hükümete, yargılanmadan doksan gün süreyle kişileri gözaltına alma yetkisini verir.
1967
Terörle Mücadele Yasası, güvenlik güçlerine, yargılanma bitimine kadar kişileri gözaltında tutma yetkisini tanır.
1974
Nadine Gordimer, Korumacı’yı yayınlar. Birleşik Ulusal Genel Kurulu, Güney Afrika’da askıya alınır.
1976
Siyah öğrenciler, gerekli derslerde Afrikaner kullanılmasının zorunlu tutuluşunu protesto için toplandıkları Soweto’da polisle çatışır; 574 kişi ölür.
1977
Stephen Biko, polis tarafından gözaltında iken ölür.
 1981
Siyahların sendikalaşma hakkı ellerinden alınır.
1983
Dünyanın dörtte birinde başlatılan ekonomik boykotlara yanıt olarak, Başkan P.W. Botha sınırlı reformları tanıtır, ancak bunlarla ilgili olarak kurulması gereken üç ayrı kongrede siyahlar dışlanır ve kongreler beyazların kontrolünde gerçekleşir.
1989
F.W. de Klerk, Güney Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı olur.
1990
Nelson Mandela cezaevinden serbest bırakılır.
1991
Nadine Godimer, Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanır.
1993
Hükümet, bir kişi ve bir oy farkla kurulur; siyah çoğunluğun oylarıyla apartheid’a son verilir.
1994
İlk demokratik seçim yapılır. Nelson Mandela başkan seçilir; başkan yardımcılıklarına ise F.W. de Klerk ile Thabo Mbeki atanır. 

(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir