Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (21)
Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (21)

Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (21)

009. Cry, the Belowed Country/Ağla, Sevgili Ülke
        Alan Paton (Güney Afrika, 1948)
          Ağla, Sevgili Ülke, Alan Paton’ın olağanüstü başarılı bir romanıdır. Genç siyahi erkeklerin, okullardaki eğitim sisteminde başlayan ve giderek yüksek öğrenime uzanan reform çabalarını, karşılaştıkları engelleri yıkmak için yaptıkları girişimleri anlatan, Güney Afrika yaşamının birçok sorununu dile getiren, adalet, sosyal kabul, seçme ve seçilme hakkı ve ekonomik fırsatlar gibi evrensel reformların gerçekleştirilmesinin gerekliliğini işleyen bir romandır. Avrupalıların, on yedinci yüzyılda Güney Afrika’ya yerleşmelerinden buyana, sonradan gelenek haline gelen şiddetli bir ırk ayrımcılığı güdülmüş ve apartheid yasası halinde resmileştirilerek uygulamaya konulmuştur. Onlarca yıl, beyazlar tarafından işgal edilmiş Güney Afrika topraklarının ancak yüzde yedisinin siyahlarca kullanılmasına izin verilmiştir. Hükümet onları, yerleşik bölgelerinden ayırarak başka bölgelere taşımak ve oralarda iskan etmek istemiştir. 1913 yılında çıkartılan Arazi Yasası ile onların kendi rezerv bölgelerinin dışında arazi almaları engellenmiştir. Kendilerine ayrılan arazilerde yaşamaya mecbur tutulmalarına rağmen, arazi sahibi olamayanlardan şehirlerde çalışmak zorunda kalanlar, göçmen statüsüne geçmişler ve bu suretle emekleri, akıttıkları alın terleri sömürülmüş, fiziksel kısıtlamalara maruz kalmışlardır.
       1940 yılının başında Paton, aslında yerlilerin çoğunluğunu teşkil ettiği Güney Afrikalıların durumlarının düzeltilmesi amacına yönelik adalet, ekonomi ve siyasi konularda yazılar yazdığı bir sırada, evinde kötü niyetli kişilerin saldırısına uğradı. Güney Afrika’daki çalkantılı yaşantıya dikkat çekmek ve kendi düşüncelerini aktarabilmek için daha geniş bir platform aramanın zorunlu olduğuna karar verdi ve destek toplamak için 1945-1947 yılları arasında büyük çapta bir dünya turuna çıktı. Roman yazmak fikri de ona bu tur esnasında geldi.
       Ağla, Sevgili Ülke; siyahi bir Anglikan rahibinin hikâyesini anlatır. Saygıdeğer Rahip Stephan Kumalo, Güney Afrika’nın kırsal alanında, çok kötü bir rezerv bölgesindeki Johannesburg kentine iş aramaya giden, daha sonra da kaybolan oğlu ve kız kardeşini aramaya çıkar. Yoğun ve yürek paralayan aramadan sonra onları bulur; oğlu Absalom, beyaz çiftçi James Jarvis’in oğlunu öldürmekten yargılanmayı beklediği hapishanede tutukludur; kız kardeşi Gertrude ise kötü yola düşmüş, fahişe olmuştur. Kumalo, kız kardeşi ya da idam edilecek oğlu olmadan köye dönmek zorundadır. Ancak ebeveynler, mevcut sistem tarafından tahrip edilen bu çocukları korumak için neler yapılabileceğini oturup konuşurlar. Bu merak onları, Gertrude’un genç oğluna ve Absalom’un eşi ve doğmamış bebeğine götürür. Trajedinin büyüklüğüne rağmen roman, katil ile öldürülen oğlun babaları Kumalo ile Jarvis’in umut verici bir noktada birleşerek anlaşmalarıyla biter; onca umutsuzluğa karşın birlikte siyah toplum için birtakım değişiklikler ortaya koymayı planlarlar.
       Paton’ın romanı, 1988 yılına kadar 15 milyonluk satışla geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmış, sadece 1991 yılında 100 bin baskı yapmıştır. 1951 yılında, Zoltan Korda’nın yönettiği film Büyük Britanya’da popüler olmuş, 1995 yılında bir başka film, Darrell James Roodt tarafından A.B.D.’nde çekilmiştir. Kitabın popülerliği ve güçlü etkisine rağmen, Güney Afrikalı beyaz toplumunda, özellikle Hendrik F. Verwoerd’in görevli bulunduğu Milliyetçi Parti’de bir tehdit olarak algılanmıştır. 1960 yılında, on iki yıl süren bir taciz kampanyasının ardından Paton seyahat ayrıcalıklarını kaybetti ve pasaportuna on yıl boyunca el konuldu. Sürekli takip edildi, telefonları dinlendi, evi ve arabası arandı, mektuplarına sansür uygulandı ama onu sendeletmek ve susturmak asla mümkün olamadı.
       Paton’ın kitabı, Afrikalı beyaz dünyada siyah insanların yaşamları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla yazılmış bir ilkti ve on yıl boyunca Güney Afrika’da böylesine bir bakış açısı sunan tek kitap oldu. Kitap aynı zamanda, Güney Afrika’da, ekonomi, sosyal ve siyasi adalet için net bir savunma amacını güden ilk eserdi. Güney Afrika’daki koşulları bilen insanların belirttiği gibi, Paton, madenlerdeki iğrenç koşullar da dahil olmak üzere, ırk ayrımcılığının gölgesinde akla gelen her yanlışı iletmeyi başardı ki, bunlar rezerv bölgelerindeki tarifsiz yoksulluk, kentlerdeki açlık ve sefalet, suça yol açan kabile hayatının kontrolü, uydurma âdetlerin çoğalması ve bunları izleyen kaos ortamıdır.
       Paton, siyah ırk sorununun kıta çapında düzeltilmediği takdirde kaçınılmaz sonucunun şiddet olacağını kitabında öngörmüş ve okurlarına bunun birçok örneğini vermiştir.
       Ek Kaynaklar:
       – Peter F. Alexander, Alan Paton: A Biography
         (London: Oxford University Press, 1994)
       – Joshua Brown, ed., History of South Africa
         (Philadelphia: Temple University Press, 1991)
       – Edward Cullan, “Cry, the Beloved Country”: A Novel of South Africa
         (Boston: Twayne, 1991)

(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir