İnce Memed
İnce Memed

İnce Memed

                                                                    Yaşar Kemal
                                    6 Ekim 1923, Gökçedam – 28 Şubat 2015, İstanbul

Romanın Özeti:
    Yazar, yapıtını şu cümlelerle tanıtıyor: “1925-1933 yılları arasında Toros dağlarında yüz elliden fazla eşkıya dolaşırdı. Hikâyesini ettiğimiz İnce Memed bunlardan biridir.”
     İnce Memed, Abdi Ağa’nın zulmünden ötürü eşkıya olmuştur. Dikenlidüzü’ne yerleşmiş beş köyün sahibi olan Abdi Ağa, bu köylerin en büyüğü Değirmenoluk köyünde oturuyordu. İnce Memed de bu köyde doğmuştu, dul anasıyla yaşıyordu. Babası İbrahim ölünce ellerinde ne var ne yok almıştı, keçi sakallı Abdi Ağa. Ana oğul ikisini de dövüyor, zulmediyordu. Çocuk İnce Memed dayanamadı, anacığı Döne’den habersiz, köyünden kaçtı, civardaki Kesme köyünden iyi kalpli, yaşlı bir çiftçi olan Süleyman’a sığınıp ona çoban olduysa da, yerini öğrenen Abdi Ağa, kendi gitti, İnce Memed’i geri getirdi, daha da düşman kesildi ona. İnce Memed böyle büyüdü. Ana oğulun sürdüğü ektiği toprak ürününün dörtte üçünü Abdi Ağa kendine aldı, dörtte birini onlara bıraktı. Bir göz evde ana oğul, yoksul bir biçimde dayandılar bu hayata. Bir tek inekleri vardı; aç kaldıkları üçüncü günün sabahı, onu da biraz yiyecek karşılığı, Ağa’ya bıraktılar.
    Büyümüş İnce Memed bir ara kasabaya indi; oradaki değişik hayatı, boyunduruksuz yaşamayı gördü. Şimdi komşu kızı Hatçe’yi seviyordu. Abdi Ağa’nın kel yeğenine nişanlanışlardı ki, Memed kızı kaçırdı ve Hatçe, ormanda kadın oldu. Peşlerine düşmüşlerdi. Yol, iz bulmakta usta Topal Ali’nin öncülüğüyle yerleri bulundu. İnce Memed, Abdi Ağa ile yeğenini vurdu ve takipçilere Hatçe’nin kılına dokunmamalarını seslendikten, Hatçe’ye de eve dönmesini, sonra gelip kendisini alacağını söyledikten sonra, karanlığa sıkılan kurşunlar arasında uzaklaştı, ormandan çıkıp önce Kesme köyündeki Süleyman Emmi’sine gitti. Beri yandan yeğeni ölen, omzundan, bacağından birer kurşun yediği hâlde iyileşen Abdi Ağa, Memed’e karşı olanca hıncını Memed’in anasından çıkardı: Döve döve öldürdü kadını. Hatçe’yi de yeğenini öldürdüğü iftirasıyla hapse attırdı.
    İnce Memed, dağlarda önce Deli Durdu çetesine katıldıysa da, Durdu’nun taş kalpli bir haydut olduğunu anlayarak ondan ayrıldı. Anasıyla Hatçe’nin başlarına gelenleri öğrenince, kendi gibi çeteden ayrılan Recep Çavuş ve Cabbar’la birleşti, Abdi Ağa’yı yakalamak istedi, ama iki baskında da ele geçiremedi Ağa’yı. Hatçe’nin Kozan hapishanesine götürüleceğini öğrendi, şimdi yanından ayrılmayan Topal Ali ile birlikte yolda baskın yapıp Hatçe’yi ve Hatçe’nin hapishane arkadaşı Iraz’ı jandarmaların elinden kurtardı, kaçırdı. Alidağı’nda sığındıkları mağarada Hatçe, lraz’ın yardımıyla çetin bir doğum yapmak üzereydi ki, çocuk doğdu. Tüfeğe kurşunu Iraz dolduruyor, Memed tek elle sıkıyordu. Mermi tükenince tüfeğe mendilini asarak Memed, mağara kapısına çıktı. Tek başına gelen müfreze komutanı Asım Çavuş, çok yiğitliğini gördüğü İnce Memed’i teslim almadı, geri döndü ve İnce Memed’in, bu oyunu kendisini vurmak için oynadığını söyleyerek, arkadaşlarını geri çevirdi. Jandarmalar, yorgun bitkin uzaklaştılar.
    “İnce Memed vurulmuş, Alidağı’nda tipi dinince ölüsü aşağı indirilecek” haberi, köye ve köyden kasabaya yayıldı. Abdi Ağa pek sevindiyse de, ikinci bir haberle, Memed’in Asım Çavuş’un elinden yaralı kaçıp kurtulduğu haberiyle altüst aldı.
    Şimdi Cumhuriyet’in onuncu yıldönümünde genel af çıkacağı söylentilerine rağmen, İnce Memed kararsızdır, dağdan inmemiştir. Derken Alayar’da tekrar kuşatıldı, bir yüzbaşı komutasında bu seferki jandarma baskınında Hatçe vuruldu, öldü. Haberi köye, Iraz götürdü. Gelen muhtarla köylülere, İnce Memed, ölüyü teslim ederek, kucağında oğlu Memed, dağa yukarı çıktı. Orada Iraz, çocuğu alıp Antep köylüklerine gitmesine, kendi oğlu gibi büyütmesine izin istedi Memed’den ve üstündeki fişekleri soyup bir yere yığarak, kucağında oğlan, İnce Memed’den ayrıldı.
    Cumhuriyet’in onuncu yıl dönümünde, söylenen af çıktı. Dağdaki eşkıyaların birkaçı hariç, hemen hepsi inip tüfeklerini jandarma dairesine teslim ettiler. Af haberini İnce Memed’e Cabbar getirdi. Kendi de gidip teslim olacağını söyledi. Memed hiçbir şey demedi, bir öğle üstü Değirmenoluk’a yaya indi. Köylü ona bir ev yaptırmış, bir at almış, tarlası da ektirilmişti.
    Memed gösterilen ata atladı, köyden çıktı. Topal Ali’den, Abdi Ağa’nın kasabada kaldığı yeri öğrenmişti. Gece vakti, odasında bastırdığı Ağa’yı üç el ateşle öldürdükten sonra, peşinden kurşun yağmuru, atını Toros’lara sürdü, köye geldi, haberi verdikten sonra Alidağı’ndan yana gözden yitti gitti. İnce Memed’den bir daha haber alınmadı, imi timi belirsiz oldu.
Yapıt Hakkında
    Şiirsel dili, anlatım ve betimleme gücüyle Türk romanı zirvelerinden olan yapıt, basılmadan önce Varlık Roman Armağanı’nı kazanmış (1955), basıldıktan sonra da 23 dile çevrilmiştir. Yaşar Kemal, sonradan yapıtına üç cilt daha ekledi. İnce Memed’in kaldığı yerden serüvenlerini de bu ciltlerde anlattı. (1969)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir