Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (28)
Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (28)

Romanın Toplumsal Etkisi – Kaynak Kitap (28)

014. Flower in an Ocean of Sin (Nieh-hai hua)/Günah Okyanusundaki Çiçek
        Tseng P’u (Çin, 1905-1907)
       Tseng P’u, yirminci yüzyılın ilk dönemlerinden bir bilim adamı, yazar ve Çin’in politik figürlerindendir. 1870-1900 yıllarının kültürel çalkantı dönemini ve politik dönüşümlerini anlatan roman, Çin’in çok etkili eserlerinden biridir. Romanda; eski dünyanın güçlü devleti Çin’in giderek zayıfladığının gözler önüne serilmesinin üç önemli olayla bağlantısı vurgulanmıştır: 1894-1895 tarihli Çin-Japon Savaşı’nda Çin’in aldığı yenilgi, yüzeysel politikaların çöküşünü gösteren ve mevcut kültür ortamının içinden gerekli değişiklikleri yapmada yetersiz kalınan 1898 tarihli Yüz Günün Reform Hareketi ve etkileyici Avrupa karşısında Çin’de alt kültürün çaresiz kaldığı 1900 tarihli Boxer Ayaklanması. Yüzyılın son on yılında, yönetici sınıf tarafından uzun süredir baskı altında tutulan insanlara yönelik sömürü dayanılmaz boyutlara ulaşmıştı ve 1905 yılında, romanın yayımlandığı tarihte, hükümetin ve askerin bozulması, yolsuzluklarla mücadelede başarısızlık ve uyuşukluk, Çin’in felaketini işaret ediyor gibiydi.
       Tseng P’u’nun romanı, Chin Wen-Ch’ing adında önemli bir Çinli bilim adamı ve diplomatının, aynen Çin’in yükselişini ve çöküşünü simgeler gibi, onun yükselişini ve düşüşünü anlatır. Saygın Çin toplumunun saflarındaki bir bilim adamı olarak, Rusya, Almanya, Hollanda ve Avusturya nezdinde özel elçi olarak atanır. Yolculuğa genç cariyesi Fu Ts’ai-yun ile birlikte çıkar. Bir diplomat olarak görevini yerine getirirken yaşadığı deneyimler bir felaket olsa da, bilgeliği ve yeterliliği, Çin’deki ününün hiçbir zaman kaybolmasına imkân vermez. O parasının büyük bir kısmını dolandırıcılara kaptırır; beş parasız bir şekilde Çin topraklarını terk eder; Ruslar ve Almanların kullandığı maksatlı bir haritayı büyük bir kişisel bedel ödeyerek satın alır ki, bu bedel, cariyesinin sayısız erkekle uyuduğu zamanlarda onun yanındaki odada ses çıkarmadan beklemesidir. Sonunda Çin’e döner, yüksek bir hükümet konumuna atanır ve bundan haz duyar; artık Peking’in çökmüş sosyal koşuşturması içinde rahatlayacaktır. Ancak bir dizi etkinlik ve özellikle beceriksizlik, duyduğu mutluluğu azaltacaktır. Gördüğü halüsinasyonlar ve ihanetlerin anıları arasında erken gelen korkunç bir ölüm, artık kendisini beklemektedir.
       Tseng P’u’nun romanının aldığı tepki, hem kamu hem de genel okuyucu adına çok olumlu oldu. Elli bin kopya sattı ve 15 kez yeniden basıldı; taklitler, uyarlamalar ve yorumlardaki tartışmalar bu akışı hızlandırdı. Roman kamuoyu tarafından övgüyle karşılandığı gibi, ciddi ve geleneksel bilim adamları ve eleştirmenler tarafından da eleştirildi, onun devrimci sempatizanlığı, rahatına ve içkiye düşkün olması, hükümet ve bazı bilim adamlarınca suçlama nedeni olsa da, yine de toplumun romana duyduğu hayranlığa engel teşkil etmedi. Birçok eleştirmen, hâlâ Çin’in yaptığı değişiklikleri Batı okuyucularına pohpohlamak için bazı yazarları göreve aldıklarını söylemektedir.
       Bu kitap, Ch’ing/King döneminin son yıllarında, “eleştirel roman” olarak sınıflandırıldı. Ciddi bilim adamlarınca bu sınıflandırma, siyasi amaç güden ama sanatın gerisinde kalan eseri alaylamak için bir fırsat oldu ve terim haline getirildi. Hükümetin eleştirisi ise, sadece, geleneksel Çin eğitiminin ve genç erkeklerin hayatına yön veren zorunlu sınavların ve diğer sosyal aktivitelerin eleştirilmesi üzerine yoğunlaştı; hor görüldü. Sun Yat-sen’in liderlikten devrilmesine kadar, demokratik değerleri somutlaşan ilerici okuyucular ve hatta akademisyenler arasında, dönemin en devrimci, en spesifik romanı olarak tanındı. Tseng P’u’nun romanı ilk zamanlar, halk içinde, devlet yönetimindeki ihlalleri ve zayıflıkları ortaya çıkardığı için mutsuzluk yaratmıştı; Çinliler arasında desteğin artması ve sergilenen anti-emperyal ve anti-feodal duruş bu hoşnutsuzluğu tersine çevirdi. Çin hükümeti, bundan sonra Batılı kapitalist girişimlere şüpheyle yaklaştı.
       Daha sonra devrimciler, bir reformcu olarak yazarın, yeterince radikal olmadığını ve uzlaşmacı karakterden çok uzak olduğunu iddia ettiler.
      Ek Kaynaklar:
       – Peter Li, Tseng P’u
         (Boston: Twayne, 1980)
       – Colin Mackerras, China in Transformation 1900-1949
         (London: Longmans,1998)
       – Donald S. Willis, The Nieh-hai hua and Its Place in the Late Chi’ing Social
         Novel of Protest
         (Ph.D. diss. University of Washington, 1951) 

(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir