Tarihin İlk’leri (89)

T

RADYO İÇİN YAZILAN İLK OYUN

     “Noel Baha’nın Gerçek Öyküsü” adlı oyun, çocuklar için radyoda yayınlanmak üzere, Phyllis M.Twigg tarafından kaleme alındı. BBC, bu oyunu 24 Aralık 1922 günü küçük dinleyicilerine sundu.

İLK RADYO ALICILARI

     Takım olarak Radio Telephone Co. adlı şirket tarafından 1910 yılında New York’ta üretildi ve Metropolitan Life Building binasının bir katında açılan tanıtım salonlarında, amatör radyo meraklılarına satılmaya başlandı. Şirketin kurucusu Lee De Forest, bu konuyla ilgili olarak özyaşam öyküsünde şunları yazdı: “Burası, halka radyo satmak için dünyada ilk açılan mağazaydı. Başka hiçbir amacımız yoktu. Tek düşüncemiz radyo satmak, bu yeni mucizeye daha çok sempatizan toplamaktı. O günlerde Harvard’dan yeni mezun olan Quincy R.Brackett’i, hızla gelişen satış servisimizin başına getirdik. Böylece, Brackett de dünyanın ilk radyo satıcısı oldu.”

     Şirket ayrıca Wireless Experimenter adlı bir de dergi çıkarıyordu. Radyo alan müşteriler, bu dergi aracılığıyla hangi istasyonların nasıl bulunacağını ve hangi istasyondan, ne zaman, neyin dinlenilebileceğini de öğrenmiş oluyorlardı. Yukarıda da belirtildiği gibi, De Forest firması tarafından çıkarılan radyo alıcıları, takım halinde satılıyordu. Alanların dinleyebilmek için bu takımı kurması gerekliydi. Hazır kurulmuş olarak satışa çıkarılan ilk tek parça radyoları da, Amerika’da Westinghouse Co. şirketi üretti. Ancak bu radyolar, yalnız Frank Conrad’ın deneysel nitelikteki Pittsburgh 8XK adlı istasyonunu alabiliyordu. Fiyatı 10 dolardan başlayan bu radyolar, Joseph Horne Mağazaları’nda satışa çıkarıldığında, Pittsburgh Sun gazetesinde 29 Eylül 1920 günü bir ilan[1]da yayınlandı ve “harika alıcıların” tanıtımı yapıldı.

     İngiltere’de ise ev tipi tek parça radyo alıcıları, 1922 yazında Chelmsford’da Marconi 216 Co. tarafından üretildi. O yılın sonbaharında BBC’nin yayına geçeceğini düşünen Marconi şirketi, üretimini hızlandırdı. Radyoseverlerin beğenisine üç ayrı model sunulmuştu. Bunlar, Marconiphone Crystal Junior, Marconiphone V.I ve Marconiphone V.2 idi.

RADYODA YAYINLANAN İLK İSTEK PROGRAMI

     Berlin’de, Deutschlandsender Radyosu’nda Heinz Goedecke tarafından hazırlanan “İstemek sizden, çalmak bizden” adlı program, 25 Ekim 1936’da ilk kez yayınlandı. Daha sonra da düzensiz aralıklarla 26 Mart 1939’a kadar sürdürüldü. Bu fikir bir önceki Noel’de doğmuştu. O gün Weimar’daki dinleyicilerden biri Deutschlandsender’a telefon etti. Barnabas von Geczy, bir konser veriyordu. Dinleyici, kendisinden bir parça dinlemek istediğini söyledi ve istediği parçanın numarasını belirtti. Radyoevi yetkilileri, programın yapımcısı Goedecke’yi telefona çağırdılar. Dinleyici, isteğini ona da yineledi ve “Her kaç kuruşsa” gereken ücreti de verebileceğini söyledi. Elbette, Goedecke, böyle bir para almasının söz konusu olamayacağını belirtti. Bunun üzerine müziksever dinleyici, Nazi Partisi’nin kampanyasına 20 mark gönderebileceğini vurguladı. Bu, radyo idaresince de uygun görüldü ve “Weinen[1]de Geige” adlı parça, Geczy’nin orkestrası tarafından çalındı. Böylece, radyodan ilk kez bir istek şarkısı yayınlanmış oldu. Goedecke’nin istek programı bütün Almanya’da büyük bir ilgiyle karşılandı ve kampanyaya hatırı sayılır bir destek sağlandı.

RADYODA İLK MAÇ NAKLİ

     KDKA Pittsburgh Radyosu tarafından 11 Nisan 1921 günü gerçekleştirildi. O gün Pittsburgh’da Johnny Ray ile Johnny Dundee arasında bir boks maçı vardı. Radyo, bu heyecanlı karşılaşmayı Pittsburgh Star gazetesinin yazarlarından Florent Gibson’a anlattırarak dinleyicilerine sundu. İlk profesyonel radyo spor spikeri ise, Avustralyalı Mick Ferry’dir. Ferry, profesyonel spikerlik yaşantısını, 11 Nisan 1925 günü, Randwick Hipodromu’ndaki at yarışlarını aktararak 2 FC Sidney Radyosu’nda başlattı.

RADYODA İLK SAAT AYARI

     İlk düzenli saat ayarı, Paris’te Eyfel Kulesi Radyo İstasyonu tarafından 1913 yılında verilmeye başlandı. The Illustrated London News gazetesi, bunun nasıl gerçekleştiğini şöyle anlattı: “Bahçenize dikebileceğiniz bir anten, bir detektör ve bir telefondan oluşan basit ve ucuz bir aygıtın yardımıyla, odanızda, koltuğunuzda rahat rahat otururken, her gün belirli aralıklarla Paris’ten gelen sinyallere kulak vererek saati öğrenebilirsiniz.” Bazı okurlarımızın bunun yerine saate bakmayı yeğleyeceğinden hiç kuşkumuz yok.

RADYODA İLK CANLI RÖPORTAJ

     27 Haziran 1932 günü, CBS Radyosu’ndanTed Husing, Chicago’daki Cogress Oteli’nde, Demokrat Partili delegelerle görüştü. Mikrofonu ile otelin lobisinde dolaşan Ted Husing, delegelerden, Franklin D. Roosevelt’in adaylığına ilişkin görüşlerini sordu.

İLK ULUSLARARASI TELSİZ HABERLEŞMESİ

     Gugliefmo Marconi tarafından 27 Mart 1899 günü, Manş Denizi kıyılarında gerçekleştirildi. Ertesi günü, The Times gazetesi, Boulogne muhabirinden aldığı bir haberi yayınladı. Yabancı bir ülkeden, telsiz aracılığıyla gönderilen ilk haber olan bu haberde, şöyle deniliyordu: “İngiltere ile Avrupa arasındaki iletişim, Marconi’nin telsiz telgraf sistemiyle dün başlatıldı. Deneme, İngiltere kıyılarındaki South Foreland ile Fransa’da, Boulogne’un iki mil kuzeyindeki sahil kasabası Wimereux arasında yapıldı. Her iki noktada da 50 metre yüksekliğinde birer anten dikilmişti. İki anten arasındaki mesafe ise 32 mildi. Haberleşme, Mors alfabesi aracılığıyla yapıldı. Okuduğunuz bu haber de Marconi sistemiyle Wimereux’dan Foreland’a gönderildi.”

TELSİZLE İLK ACİL YARDIM ÇAĞRISI

     17 Mart 1899 günü, Elbe adlı geminin Goodwin Sands yöresinde karaya oturması üzerine. Doğu Goodwin fener gemisi tarafından gönderildi. Onun aktardığı mesaj, South Foreland Feneri’ndeki telsiz görevlisine ulaştı ve gerekli yardım sağlandı. Doğu Goodwin fener gemisi, 28 Nisan 1899 günü SSR. F. Matthews adlı gemi ile çarpıştı ve kendisi için yardım çağrısı yapan ilk gemi oldu. S.O.S. çağrısının geliştirilmesinden önce, gemiler ilkyardım şifresi olarak CQD sinyalini kullanıyorlardı. Marconi tarafından 1 Şubat 1904 günü geliştirilen bu sinyalin anlamı aslında, “Bütün istasyonlar! Acil durum” demekti. Ama gemiciler arasında yanlışlıkla “Çabuk gel… Tehlike var” anlamına geldiği söylenirdi.

     İngiliz Marconi firması ile Almanların Telefunk örgütü arasında 3 Ekim 1906 günü Berlin’de düzenlenen toplantıda, ilk yardım çağrısı olarak S.O.S. sinyali kabul edildi ve bu sinyal, uluslararası ortak dil haline geldi. İlk S.O.S. çağrısı da 10 Haziran 1909 günü Azor Adaları yöresinde kayalara bindiren SS Slavonia tarafından verildi. SS Slavonia’nın çağrısını alan iki buharlı gemi, derhal olay yerine giderek kurtarma çalışmalarına başladı.

İLK ASKERİ TELSİZ

     1899-1902 yılları arasındaki Güney Afrika Savaşı sırasında İngiliz ordusu tarafından kullanıldı. Yüzbaşı J.N.C. Kennedy komutasında özel bir muhabere bölüğü, 24 Kasım 1899 günü Cape Town’a geldi. Bu özel birlik içinde Marconi şirketi tarafından orduya yardımcı olmak üzere görevlendirilmiş mühendisler de vardı. Atlı arabalarda kullanılmak üzere beş adet sahra tipi telsiz istasyonu kuruldu ve bunlar çeşitli yörelerde görevlendirildi.

Yazar hakkında

Yorum Ekle

Yazan: Yılmaz