Tarihin İlk’leri (91)
Tarihin İlk’leri (91)

Tarihin İlk’leri (91)

İLK YAĞMURLUK
     Fransız Ginesi’nde, Cayenne’deki başmühendis François Fresnau tarafından yapıldı. Fresnau, 1747 yılında, Aprouage’de, kauçuk ağaçlarını gördü. Eski bir pardösünün dış yüzeyini, bu ağaçların salgısıyla tamamen sıvayarak su geçirmez hale getirdi.
     Satış için üretilen ilk yağmurluk ise 1821 yılında Covent Garden’da G.Fox tarafından pazarlandı. Bu yağmurlukla birlikte, “doğru giyildiği takdirde, içindekini asla ıslatmayacağına dair” bir de garanti belgesi verildi. Fox’un yağmurluğu, aslında moherden üretilmişti. Nasıl bir yöntem uygulanarak, su geçirmez hale getirildiği, bugün de bilinmiyor. Aynı günlerde, Charles Macintosh adlı bir İskoçyalı, Glascow’da kumaşları kauçuk nafta eriyiğine batırarak su geçirmez hale getirmeyi başardı. Gerçi bu kumaşın su geçirmesi mümkün değildi ama terziler tarafından kullanılması da o denli zordu. Bir süre sonra, Edinburgh Üniversitesi’nden genç bir kimya öğrencisi, James Syme, katrandan elde edilen bir maddenin yardımıyla kauçuğu daha iyi eritebilmeyi başardı. Charles Macintosh, derhal bu yöntemin haklarını satın aldı ve 1823 yılında patentini tescil ettirdi. Hemen arkasından da su geçirmez kumaş üretimini başlatarak, dünya çapında bir isim oldu. Uzun bir süre, yalnızca bu tür kumaşları satmakla yetindi. 1830 yılında kauçuk eşya üreticisi Thomas Hancock ile karşılaştı ve ikisi bir arada seri olarak yağmurluk üretimine geçtiler. O güne dek, isteyen su geçirmez kumaş alarak terzisine bir yağmurluk diktiriyordu. Macintosh-Hancock işbirliğiyle hazır yağmurluklar piyasaya sürüldü. Ancak bunlar zamanla koku yaptığı için başarılı olamadı. 1850 yılında Lancashire’den Joseph Mandelberg ilk kez kokusuz yağmurluk yapmayı başardı.
İLK PLAK KİTAPLIĞI
     İsteyen herkesin kullanımına açık olarak, 1914 yılında, yerel bir kadın kulübünün Minnesota’daki St. Paul kent kitaplığına 25 adet plak bağışlamasıyla kuruldu. 1919 yılının sonlarında, kitaplıktaki plak sayısı, 600’ü buldu. O yıl içinde 3 bin 505 kişi plaklardan yararlanmıştı. Kitaplık yetkililerinden Bayan Edah Flower Burnett, koleksiyonla ilgili olarak şunları söylüyordu; “Amacımız, eğitime katkıda bulunmaktı. Bu nedenle genellikle klasik müzik örneklerini, kilise müziğinden parçaları ve folk şarkılarını seçiyorduk. Plak alma önceliği ise okullarda ve sosyal derneklerdeydi. Ancak, kim olursa olsun, altı adetten fazla plak vermiyorduk.”
İLK SOĞUTMA YÖNTEMİ
     1540’lı yıllarda Roma’da kullanılan bu yöntemin esası, bolca tuzun su içinde eritilmesine dayanıyordu. Yöntemin nasıl işlediğini gösteren bir kitap, Blasius Villafranca adlı bir Romalı tarafından “Methodus Refrigerandi” adıyla 1550 yılında yayınlandı. Yazarın iddiasına göre, sarayda tüketilen şarap ve suların hepsi, bu yöntemle soğutuluyordu ve bu sistemi kendisi bulmuştu. 1559 yılında Villafranca’nın yazdıklarını doğrulayan Levinus Lemnius onun yöntemiyle soğutulan şarapların dişleri sızlattığını yazdı.
İLK SOĞUTMA TESİSLERİ
     1850 yılında, ABD’de ve Avustralya’da açıldı. Birleşik Amerika’da, kimyasal soğutma çalışmalarının öncülüğünü Alexander Catlin Twining yapıyordu. Twining, 1848 yılında eter buharının ani yoğunlaştırılmasıyla soğutma yapılıp yapılamayacağını anlamak üzere çalışmalarına başladı. İki yıl sonra, Ohio’da, Cleveland kentinde bir soğutma tesisi kuracak başarıyı gösterdi. Tesiste 10 demir sarnıç vardı. Etil eter aracılığıyla bu sarnıçlarda günde bir ton buz elde ediliyordu. Avustralya’da ise, Melbourne Age gazetesinin eski yazı müdürü James Harrison, Victoria’daki Barwon Nehri üzerinde ilk buz üretim tesisini kurdu. Bin sterline mal olan bu tesis, amonyağın buharlaştırılması esasına göre çalışıyordu.
İLK NÜFUS KAYITLARI
     Doğum, ölüm ve evlenmelerin düzenli olarak nüfus kayıtlarına işlenmesi, sistematik biçimde ilk olarak Kanada’da 1621 yılında başladı. Dünyada, 300 yıl geriye doğru bütün doğum kayıtlarının çıkarılabileceği tek ülke, Kanada’dır. Avrupa’da bu yolda ilk çalışma, 1686 yılında İsveç’te başladı. İngiltere’de ise resmi nüfus kayıtlarının tutulmasına ilişkin yasa, 1 Temmuz 1837’de yürürlüğe girdi.
İLK BUZDOLABI
     Evde kullanılmak amacıyla 1913 yılında Chicago’da yapıldı. Domeire marka bu buzdolabı, elektrikle çalışıyordu. Ahşap gövdesinin üzerinde kompresör tipi bir soğutucu vardı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir