Tarihin İlk’leri (123)
Tarihin İlk’leri (123)

Tarihin İlk’leri (123)

İLK ÇEŞME
     Miladi takvimin başlangıç yıllarında, Romalılar su borularıyla kente su getirmeyi başarmışlardı. Bu suların düzenli bir biçimde boşalmasını sağlamak için çeşmeler yaptılar. Çeşmeler, borunun içine yerleştirilen daire şeklinde bir parçanın hareketiyle denetleniyordu. Dairesel parça boruyu diklemesine kesecek şekilde durduğunda, borudan su akması engelleniyor, tersine açıldığında çeşmeden su alınabiliyordu. Bu sistem, bütün Ortaçağ boyunca kullanıldı. 19. yüzyıla gelindiğinde, evlerin pek çoğuna su tesisatı konmuş, ayrıca suyun akış hızı da artırılmıştı. Bu nedenle daha gelişmiş musluk türlerine gereksinim duyuldu. İngiltere’de, 1800 yılında Thomas Gryll, vidalı musluk sistemini buldu. Bu sistemde, vidanın her hareketinde akan suyun miktarı azalıyor, en sıkıştırıldığı anda da, su tamamen kesiliyordu.
İLK TERMOMETRE
     Hastalıkların tanımlanmasında büyük ölçüde yardımcı olan vücut ısılarının ölçülmesine ilişkin çalışmalar, ilk kez 1616 ve 1636 yılları arasında, İtalya’nın Padua kentinde yaşayan tıp profesörü Santorio Santorio tarafından gerçekleştirildi. Santorio, bu çalışmaları sırasında Galileo’nun 1592 yılında İtalya’da yaptığı termometreden yararlandı. O yıl, Londralı tıp adamlarından Thomas Allbutt, küçük ve kullanışlı klinik termometreyi yaptı. Son yüzyıl içinde çok az değişikliğe uğrayan klinik termometre, cam bir tüp içindeki cıvadan oluşur.
İLK ZAMANLAMA AYGITI
     1867 yılında İngiliz cerrah Christopher Thurgar, caddelerdeki gaz lambalarının önceden belirlenen saatlerde yanıp sönmelerini sağlayacak otomatik bir zamanlama makinesi geliştirdi. Yuvarlak bir silindir üzerine belirli aralıklarla yerleştirilen iğneler, gerektiği zaman ana gaz kapağını açıp kapatabilecek şekilde, bir zemberek aracılığıyla dönüyordu. Bu zembereğin önünde sürekli olarak bir pilot alev yanıyordu. İğne, zamanı geldiğinde gaz kapağını açıyor ve gelen gaz pilot alev aracılığıyla tutuşarak büyüyünce, lamba yanmış oluyordu. Lambanın sönme zamanı gelince de, bir sonraki iğne kapağı yerine çekiyordu. Aygıtın saat türü zembereğinin haftada bir kez kurulması gerekiyordu.
İLK EKMEK KIZARTMA MAKİNESİ
     20. yüzyıla gelene dek, ekmek dilimleri bir çatalın ucuna takılarak, ateş üzerinde kızartılıyordu. Elektrikli ekmek kızartma makinesi, ilk kez 1909’da New York’ta General Electric firması tarafından satışa çıkarıldı. Mika çubuklar altına sarılan çıplak bakır tellerden elektrik geçirilince, teller akkor haline geliyor ve mika çubukların üzerindeki ekmek dilimlerinin bir yüzleri kızarıyordu. Dilimler elle ters yüz ediliyor ve sonra da ikinci yüzleri kızartılıyordu.
     Ekmek diliminin iki yüzünü birden kızarttıktan sonra dışarı fırlatan ilk kızartma makineleri ise, 1927 yılında, Minnesota eyaletinin Stillwater kentinden teknisyen Charles Strite tarafından gerçekleştirildi. Zemberekli bir zaman ayarlama aygıtı, çift yönlü ısı veren kızartma makinesinin içindeki ekmek dilimini, belirli bir süre sonra dışarı fırlatıyor ve ısıtıcıya gelen elektrik akımını da kesiyordu. 1930 yılında zemberek sistemi yerine termostat takılarak aygıt daha da geliştirildi. Ekmeğin yüzey ısısından etkilenen termostat, belirli bir ısıya ulaşıldığında elektrik akımını kesiyor ve böylece dilimlerin doğal lezzeti de korunmuş oluyordu.
İLK MÜSEKKİNLER
     İlk kez 19. yüzyılda tıp uzmanlarınca geliştirilen sakinleştirici ilaçların (trankilizan) hepsi, potasyum bromid esaslıdır. Yan etki olarak, aşırı tükürük üretimine neden olduklarından, bunlar pek tutulmadı. 1903’te Almanya’da Veronal adı verilen barbitürat esaslı uyku ilacı bulundu. Daha sonra barbitürat bileşikleri, sakinleştirici olarak kullanılmaya başlandı. Halen en geniş biçimde kullanılan sakinleştiriciler, benzodiazepin esaslı olanlardır. Bunların en bilinenleri arasında, Valium, Librium ve Mogadon sayılabilir. Barbitürat esaslı ilaçlara göre daha az yan etkileri görülen bu ilaçlar, 1950’li yıllarda İsveçli ilaç firması Hofmann La Roche tarafından üretildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir