KategoriBeydebâ (Kelile ve Dimne) Masalları

Kitabın Sonu

     Sohbet bu noktaya dayanınca hükümdar sustu, filozof ona şöyle dedi:      “Hükümdar! Kaza ve kaderin yardımıyla gayet mesut bir şekilde, halkını da sevindirerek bin yıl yaşa! Yedi iklime hükmet! Her dileğine kavuş! Sende olgunluk ve ağırbaşlılık zirvededir. İlmin tamdır. Sözün ve niyetin doğru, zekân parlaktır. Ne fikrinde nakısa, ne lafında eğrilik ve kusur var… Sen cesaret ile...

Güvercin, Tilki ve Balıkçıl

     Bu bölüm aklı kendisine değil, başkasına fayda veren adamla ilgilidir.      Hükümdar, filozofa dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Şimdi aklı kendisine değil başkasına fayda verenin hikâyesini anlat!”      Filozof: “Buna örnek güvercin, tilki ve balıkçıl hikâyesidir.”      Hükümdar: “Nedir onların hikâyesi?”      Filozof başladı anlatmaya:      “Anlatırlar ki bir güvercin göğe uzanan upuzun...

Şehzade İle Arkadaşları

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Dedikleri gibi kişi iyiyi ancak aklı, basireti ve tedbiri sayesinde elde ediyorsa, ulu makamlara gelen körkütük cahil ile belâya uğrayan akıllı ve bilgili kişinin hâli nicedir?”      Beydebâ cevap verdi:      “İnsan nasıl gözüyle görür, kulağı ile işitirse, aynı şekilde soğukkanlılık, akıl ve tedbir ile yürür...

Seyyah İle Kuyumcu

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi de dinledim. Şimdi lâyık olmayan adama iyilik yapan, sonra da ondan teşekkür uman kişinin hikâyesini anlat!”      Filozof aldı sözü:      “Hükümdar! Tüm mahlûkların karakterleri birbirlerinden farklıdır. Allah’ın mahlûkatı arasında dört ayak veya iki ayak üzerinden tut da, iki kanatla uçan kuşlara kadar insandan...

Zahit İle Misafir

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Şimdi kendisine yakışan ve karakterine uygun düşen işi bırakıp başka bir şeyin peşine düşen; bunu da doğru dürüst anlamayarak beceriksiz ve şaşkın bir şekilde ortada kalan adamın hikâyesini anlat bana.”      Filozof aldı sözü:      “Anlatırlar ki, Kerh bölgesinde ibadete düşkün, zahit mi zahit bir adam yaşarmış. Bir...

Dişi Arslan, Avcı ve Çakal

     Melik Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Şimdi başkasından zarar gördüğünde, gücü yettiği halde karşılık vermekten kaçınan adamın misalini anlat; böyleleri zulmetmekten ve kin duymaktan kaçınan vaize benzerler.”      Filozof Beydebâ aldı sözü:      “Kimse kimseye zarar vermek istemez, kimse kimse hakkında kötü düşünmez; cahil, basiretsiz, dünya ve ahiret...

İlâz, Bilâz ve İraht

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi de dinledim. Şimdi hükümdarın saltanat ve devletini neyle koruyacağına dair bir misal ver! İşin kıvamının esneklik, mertlik, cesaret yahut efendilikle sağlandığını anlat!”      Beydebâ aldı sözü:      “Hükümdarın devlet ve saltanatını koruması için gerekli olan en mühim nitelik, esnek ve soğukkanlı davranmaktır. Bu...

Aslan İle Dindar Çakal

     Hükümdar Debşelim, Filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi de dinledim. Şimdi suçsuz yere cezalandırdığı, sebepsiz yere huzurundan uzaklaştırdığı adamın gönlünü almak isteyen hükümdarın hikâyesini anlat.”      Filozof Beydebâ aldı sözü:      “Hükümdar, suçlu yahut suçsuz, mazlum yahut müstahak; kime ceza vermişse gerektiğinde mutlaka çağırabilmeli onu! Evvelce cezalandırdığı bir...

Hükümdar İle Kuş Fenze

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâya dedi ki:      Bu hikâyeyi de dinledim. Şimdi, birbirlerinden uzak durmaları gereken azılı düşmanları anlat!      Beydebâ aldı sözü:      “Anlatırlar: Hint hükümdarlarından Feridun adlı padişahın bir kuşu varmış Fenze adında. Fenze ile cücüğü pek güzel öterlermiş. Padişah bu kuşları çok sevdiği için hanımının yanına konulmalarını emretmiş, hanımına da sıkı...

Tarla Faresi İle Kedi

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Şimdi anlat bana, yığın yığın hasım tarafından kuşatılarak mutlak bir helakla karşı karşıya olduğunu anlayınca bir kısım düşmanını kendine dost edip çıkış yolu arayan adamın hikâyesini… Bu adam kaygılardan kurtulmuş, canını kurtarmış ve evvelce anlaştığı bazı düşmanlara vefakâr davranmıştır…”    ...

Âbid İle Gelincik

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim. Şimdi neticeyi düşünmeden işe atılan aceleci adamın hikâyesini anlat.”      Filozof: “İşini sağlama almadan, etraflıca düşünmeden harekete geçen kişi, mutlaka pişman olur! Böyle davranan kişi, gelinciği sevdiği halde öldüren âbid gibidir!”      Hükümdar: “Anlat hele, nasıl olmuş bu?”      Filozof almış sözü:...

Maymun İle Kaplumbağa

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bu hikâyeyi dinledim… Şimdi anlat bakalım, dileği peşinde epey koştuktan sonra ona tam kavuştuğu anda kaybeden kişinin hikâyesini.”      Filozof: “İnanın hükümdarım, bir amaç peşinde sürekli koşmak, onu elde ettikten sonra korumaktan daha kolaydır. İsteğine kavuştuktan sonra elinden kaçıran adam, kaplumbağanın başına gelen...

Baykuş ve Kargalar

     Hükümdar Debşelim, filozof Beydebâya dedi ki:      “Canı gönülden dost olup el birliği yapanların hikâyesini dinledim. Haydi, anlat bana yalvarıp yakarsa da kendisine inanılmayacak, hilesine kanılmayacak düşmanın hikâyesini.”      Filozof Beydebâ aldı sözü:      “Kin ve adavetten vazgeçmeyen düşmana kananlar baykuşların kargalardan çektiğini çeker!”      Debşelim merakla sordu:      “Nedir...

Tasmalı Güvercin

     Padişah Debşelim, filozof Beydebâ’ya dedi ki:      “Bir yalancının iki eski dostu birbirinden nasıl koparttığına ve ettiğinin yanına kâr kalmadığına dair anlattıklarını dinledim… Şimdi uygun görürsen, “birbirlerine gönülden bağlı arkadaşların nasıl tanıştıklarını ve aralarında ne tür bir yarar ilişkisinin ortaya çıktığını anlat.”      Aldı sözü Beydebâ:      “Akıllı kişi...

Dimne’nin Durumunun Araştırılması

     Kral Debşelim bilge Beydebâ’ya dedi ki:      “Hilede uzmanlaşmış bir ispiyoncunun koğuculuk ederek iki dost arasındaki köklü sevgiyi nasıl bozduğunu anlattın. Şimdi söyle bakalım, Şetrebe’nin ölümünden sonra Dimne’nin akıbeti ne oldu? Arslan ona öküz hakkında ne düşündüğüne ve ispiyonculuk günahını niçin yüklendiğine dair sorular yöneltince Dimne ne mazeret ileri sürdü...

Aslan İle Dimne

     Dimne kalkıp arslanın huzuruna varır. Yüzünü yerlere sürerek selam verir. Arslan yanındakilerden birine sorar:      “Kim bu?”      “Falan oğlu falan…” diye anlatırlar. Arslan;      “Babasını tanırdım onun!” der ve Dimne’ye yönelir ve sorar:      “Nerelerdesin?” Dimne cevap verir:      “Bir iş çıkar da hükümdara bedenim ve fikrimle hizmet ederim diye zât-ı âlîlerinin kapısında...

Başkasının İşine Karışma

     İnsan kendini ilgilendirmeyen bir söze veya işe karışırsa başına tıpkı maymuna dülgerden gelen belalar gibi nice felaketler gelecektir!      Dimne;      “Nasıl, hangi bela?” deyince Kelile anlatır öyküyü.      “Anlatırlar ki maymun, bir dülgerin ağaca çıkıp dalları biçtiğini, bir arşınlık budamadan sonra gövdeye kama soktuğunu görür. Bu garip iş maymunun hoşuna gider. Bir kenara gizlenir ve...

Beydebâ (Kelile ve Dimne) Masalları Hakkında

     Kelile ve Dimne, tarih boyunca en çok okunan, çevrilen ve uyarlaması yapılan üç beş kitap arasındadır. Temel konusu ahlak ve siyasettir.      Eserin özü, hükümdar ile aristokrat bir aydın arasında vuku bulması temenni edilen düşünce alışverişi sohbetleridir. Otorite kaynağına yakınlık uzaklık, otoritenin devamını sağlayan temel ilkeler, halk-hükümdar ilişkisi, hükümdar-vezir ilişkileri...