KategoriGenel Konular

Tarihin İlk’leri (76)

İLK NÜKLEER BOMBA      İkinci Dünya Savaşı’nın başladığı yıllarda, birçok ülkedeki bilginler, nükleer enerjinin akıl[1]almaz gücünün bir bombaya dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğine ilişkin araştırmalarını sürdürüyorlardı. İngiltere’ye sığınan iki Alman bilim adamı Profesör Rudolph Peierls ve Dr. Otto Frisch, 1940 baharında, Birmingham Üniversitesi’nde ilk gelişmeyi sağladılar...

Tarihin İlk’leri (75)

İLK EMEKLİ MAAŞI      Almanya’da, Bismark’ın 1889 yılının Haziran ayında hazırlattığı Emeklilik Sigortası Yasası, 1 Ocak 1891’den itibaren yürürlüğe girdi. Yasaya göre, 16 yaşının üzerinde olup da, hiçbir iş yapamayan ve yıllık geliri 2 bin markın altında olan herkese, belirli bir çizelgeye göre yardım yapılıyordu. Örneğin, yıllık geliri 300 markı aşmayanlara, haftada 7 fenik...

Hitler Yeğenini Öldürdü mü?

     19 Eylül 1931 sabahı, yirmi üç yaşında bir kadın, Geli Raubal, Adolf Hitler’in Münih’teki apartmanında ölü bulundu. Hitler’in üvey kardeşinin kızı olan Raubal, tabancayla vurulmuştu. Silah cesedin yanında bulunmuştu.      Hitler için zamanlama daha kötü olamazdı. Geçen yılki seçimlerde Reichstag’da Nazilerin sandalye sayısını 12’den 107’ye çıkarıp, partiyi...

Tarihin İlk’leri (74)

İLK NAYLON      Amerikan kimya şirketi E.İ. du Pont de Neumors’da, Dr. Wallace Carothers başkanlığında bir araştırma ekibi tarafından üretildi ve 16 Şubat 1937’de patenti alındı. Ticari olarak üretilen ilk naylon ürün ise. “diş fırçası kılı”dır. Du Pont şirketinin New Jersey’deki Arlington tesislerinde, 24 Şubat 1938 günü ilk parti ürün alındı. “İlk naylon...

Mesane Enfeksiyonu

Tanımı      Boşaltım sistemi enfeksiyonu, özellikle kadınlarda görülür. Mesanede ve idrar yollarında yer alır. Belirtiler      Sık sık idrar çıkarma ve bu esnada yanma ve acı görülür. Çünkü kadınlarda idrar yolu kısadır. Erkeklerde mesanede olmaksızın idrar yolu enfeksiyonu görülebilir. Kadınlarda sık cinsel ilişki pubik kemiğin kavsinden doğan idrar yollarının aşınması bu duruma sebep olabilir...

Tıtanıc Kurtarılabilir miydi?

     18 Nisan 1912 gecesi Kaptan Arthur Roston’un yönetimindeki küçük Carpathia gemisi, New York Limanı’na girdi. Çan, düdük ve sirenlerini çalan belediye başkanının römorkörü ve irili ufaklı tekneler tarafından karşılandı. Rıhtımda yolcular borda iskelesinden inerken, hemen üzerlerine üşüşen kalabalık bir gazeteci grubu dahil, kırk binden fazla insan bekleşiyordu.      Bu yolcular...

Tarihin İlk’leri (73)

İLK TAŞRA GAZETESİ      İngiltere’nin Norwich kentinde yayınlandı. Adı, Norwich Post” olan gazete, 1701 yılında Francis Burgess tarafından çıkarıldı. İlk sayısının hangi gün basıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, elimizde bulunan 287 sayılı nüshasından, geriye doğru sayıldığında, 8 Kasım 1701 tarihinde yayın hayatına atıldığı anlaşılmaktadır. Haftada bir kez çıkan bu gazetenin...

Freud’un Vazgeçtiği “Travma Teorisi”

     Freud 1925’te öz yaşam öyküsünde, “bir süreliğine kapıldığım ve pekâlâ bütün çalışmamda ölümcül sonuçlar yaratabilecek bir hatadan söz etmeliyim” diye yazmıştı.      Freud’un “küçük yanlış “ı 1890’ların başlarında ateşli bir biçimde inandığı “travma teorisi”ydi. Teorinin adı yanıltıcıydı, çünkü daha çok çocuklarda cinsel taciz ile...

Tarihin İlk’leri (72)

İLK GÜNLÜK GAZETE      “Einkommenden Zeitungen” adıyla Timotheus Ritzsch tarafından 1650 yılının Temmuz ve Eylül ayları arasında Almanya’nın Leipzig kentinde yayınlandı. Üzerinde, tarih yerine sıra numarası bulunan bu gazetenin ilk sayısının 1 Temmuz günü basıldığı sanılıyor. 6. sayısı ile 83. sayısı arasında yayınlanan 68 tanesi, halen İsveç’te, Uppsala...

Mozart Zehirlendi mi?

     Constanze Mozart, kocasının ölümünden hemen sonra, Mozart’ın 1791 Aralık ayında ölümün eşiğindeyken bestelediği ölülere ağıt, Requiem hakkında çarpıcı bir öykü anlattı.      Constanze, yılın başlarında gizemli bir habercinin Mozart’ın Viyana’daki apartmanına geldiğini hatırlıyordu. Adam, Mozart’ın cömert bir ödeme karşılığında, Requiem’i besteleyip...

Tarihin İlk’leri (71)

İLK SOSYAL KONUTLAR      İngiltere’de, Liverpool Belediyesi tarafından, Belediye Meclisi’nin 1864 yılında aldığı bir karar doğrultusunda inşaatına başlanan sosyal konutlar, 1869 yılında bitirildi. Dört ve üç katlı bloklar halinde yaptırılan sosyal konutlarda toplam 124 daire vardı. “St. Martin Kulübeleri” olarak adlandırılan bu daireler, arsa payı da dahil olmak üzere 18...

Böbrek ve Pelvis İltihabı

Tanımı      Piyelonefrit, böbrek ve pelvis iltihaplanmasıdır. Bu hastalıklar şiddetli ve aynı zamanda kronik olabilir. Belirtiler      Şiddetli piyelonefrit, ateşli ve ani bir enfeksiyonla başlar. Titreme ve böbrek bölgelerinde sancı meydana gelir. Sancı aralıklarla gelir, krizler bulantı ve kusmayla birleşir. İdrar çıkarırken acı duyulur ve idrar kanlı olabilir. Kronik piyelonefritin yorgunluk...

Shakespeare’in Oyunlarını Kim Yazdı?

     Mark Twain, 1909’da Shakespeare yaşamöykülerinin Doğa Tarihi Müzesi’nde duran dinozora benzediğini yazmıştı. “Elimizde dokuz kemik vardı, geri kalanını alçıdan yaptık.”      Twain her zamanki gibi abartıyordu. Ama bir noktaya parmak basmıştı: Shakespeare hakkında yazılan milyonlarca satıra rağmen, hakkında pek bir şey bilinmiyordu. Yaşamöyküsü yazarlarının hakkında...

Tarihin İlk’leri (70)

İLK MOPED      1915 yılında, New York’ta Auto-Ped Co. şirketi tarafından Auto-Ped markasıyla üretildi. 2 beygir gücündeki motoruyla saatte 35 mil hız yapabiliyordu. İngiltere’de de, 1919 yılında Kingsbury Aviation Co. ile Storey Machine Tool Co. adlı şirketlerin işbirliği ile Kingsbury marka ilk mopedler piyasaya sunuldu. 216 santilitrelik motorları ve albenili görünümleriyle hayli...

Kolomb ve Amerika’nın Keşfi

     Yaygın efsanenin tersine, Kristof Kolomb İspanya kralı ve kraliçesini ya da bir başkasını dünyanın yuvarlak olduğuna inandırmakta hiçbir güçlük çekmemişti. Bu, 1492’den çok uzun süre önce, eğitimli Avrupalıların genelde kabul ettikleri bir bilgiydi. Kolomb’un planına direniş, farklı ve çok daha radikal bir fikirle, yani Avrupa’dan batıya yelken açarak Asya’ya yeni bir...

Tarihin İlk’leri (69)

AŞIRI HIZ NEDENİYLE CEZALANDIRILAN İLK SÜRÜCÜ      İngiltere’nin Kent kentinden Walter Arnold’dur. 28 Ocak 1896 günü Tombridge Polis Mahkemesi’nde, C.W. Powell tarafından, sekiz gün önce meskûn bölgede 2 millik hız sınırlamasını ihlal etmek suçundan yargılandı. Arnold’un şanssızlığı, 2 millik hız sınırını, tam yerel polis komiserinin evinin önünde aşmasıydı. O sırada akşam...

Kalp Yetmezliği

Tanımı      Kalp vücudun gerekli yerlerine götürmesi için kan sisteminde yeterli kan pompalayamadığında kalbin yetersiz olduğu anlaşılır. Bu durum kalp kaslarının zayıflığından veya fazla çalışmasıyla periphal direncin artmasından meydana gelir. Belirtiler      İlk belirti merdiven çıkarken veya yürürken nefes daralmasıdır. Birçok durumda hasta uzandığında nefes alma güçlüğü doğar, fakat başı...

Tarihin İlk’leri (68)

MOTORLU İLK CENAZE ARABASI      1900 yılının Mayıs ayında, New York eyaletinin Buffalo kentinde kullanıldı. Aracın motoru, elektrik enerjisiyle çalışıyordu. Cenaze arabası olarak kullanılmak üzere 14 elektrikli araba daha yapıldı. İngiltere’deki ilk motorlu cenaze arabası ise, 15 Nisan 1901 günü Coventry’de görüldü. Motor-Car Journal dergisi, olayı şöyle anlattı:      “Daimler...

Matbaanın İcadı

     Dünya tarihinin büyük dönüm noktalarından biri olduğuna neredeyse hiç düşünmeden kalıbımızı basacağımız bir olayın kurcalanması gerektiğini düşünemezdik. Üstelik Johann Gutenberg’in adının öne çıkmasını kim sorgulayabilirdi ki? Gutenberg’in matbaayı icat eden kişi olduğu öyle geniş bir genel kabul görmüştür ki, Marshall McLuhan hiç düşünmeden onun oluşturduğu kültürden...

Tarihin İlk’leri (67)

İLK OTOMOBİL ÜRETİMİ      Petrolle çalışan otomobillerin üretimi, 1888 yılında Almanya’da Rheinische Gasmotorenfabrik Kart Benz tarafından Mannheim’da başladı. Gerçi Benz, ilk kullanılabilir modelini üç yıl önce üretmişti ama kayıtlara geçen ilk satış, Parisli Emeli Rogers’a yapıldı ve fatura tarihi 16 Mart 1888 idi. 2 beygir gücünde, tek silindirli, üç tekerlekli ve iki kişilik...

Zatürree (Akciğer İltihabı)

Tanımı      Zatürree, ciğerlerin bir kısmının veya tamamının iltihaplanmasıdır. İltihaplanmaya virüs veya bakteriler sebep olur ve tedavisi sebep olan etkene bağlıdır. Belirtiler      Ateş, öksürük, balgam, nefes alma güçlüğü ve göğüs ağrısı gibi belirtileri vardır. Bu tür durumlarda en çok pnömoni bakterisine rastlanır ve hastalıkta çoğunlukla yukarıdaki belirtileri şiddetli üşüme ve titreme...

Jeanne D’arc’ın İşareti

     Eğer on yedi yaşındaki bir köylü kızı, kendisini Fransa tahtına aday olarak ilan etmemiş olsaydı, 100 yıl savaşları hiçbir zaman bu kadar uzun süremezdi.      1429’da Jeanne D’arc, geleceğin kralı VII. Charles ile tanıştığında, Fransa ve İngiltere arasında kâh başlayan kâh ara verilen savaşlar daha doksanıncı yılındaydı ve sona yaklaşıldığı görülüyordu. İngilizler...

Tarihin İlk’leri (66)

İLK MOTORLU TEKNE      İç patlamalı, 20 beygir gücünde küçük bir motorla çalışan ilk tekne, Paris’te J.J. Etienne Lenoir tarafından yapıldı ve 1864 yılında Seine Nehri’ne indirildi. Lenoir, ertesi yıl Paris’te yayınlanan “Le Moniteur Universel” gazetesinin Yazı işleri Müdürü M. Dallos için daha büyük bir motorlu tekne yaptı. Bu teknenin yapımı bittikten sonra Lenoir...

Paskalya Adası Heykelleri

     Yeryüzünde hiçbir yer, diğer yerleşim bölgelerine Paskalya Adası kadar uzak değildir. Güney Amerika, doğuda 4300 mil, Tahiti ise batıda 2300 mil uzaklıktadır. Bununla birlikte, gelişmiş teknolojiye sahip uygarlıklardan görünürde tecrit olmasına rağmen, ada halkı, her nasılsa birçoğu üç katlı bir binadan yüksek, insan biçiminde yüzlerce dev yekpare heykeller yontmuştu. Sonra, her nasılsa bu...

Tarihin İlk’leri (65)

İLK EŞ BULMA İLANI      19 Temmuz 1695 günü, John Houghton’un “Collection for the Improvement of Husbandry and Trade” adlı gazetesinde yayınlandı. İlan, şu şekildeydi:      “Mali durumu çok iyi olan, 30 yaşlarında bir beyefendi, 3 bin sterlin ya da daha fazla parası olan genç bir hanımefendiyle hayatını birleştirdikten sonra Avrupa’ya yerleşmek istiyor.”...

Gastrit

Tanımı      Mide iltihaplanması sonucunda gastrit meydana gelir. Geçici ve kronik olmak üzere iki çeşittir. Doğru teşhis, mide yolunu endoskopla denetleme, gastrit özsuyu testi ve röntgen yoluyla saptanabilir. Belirtiler      En sık görülen belirti kalbin altında, karnın üzerinde meydana gelen ağrıdır. Bundan başka mide bulantısı, midedeki maddelerin ağza geri gelmesi, kusma ve hazımsızlık gibi...

Maya Uygarlığı’nın Çöküşü

     “Her şey gizem, karanlık, kalın bir sis perdesi ardındaki gizemdi.”      Çok satan bir gezi kitabı yazarı, John Lloyd Stephens 1840’da, Copan’da harabelerle karşılaştıktan sonra bu satırları kaleme almıştı. Stephens, katır ve kanoyla yolculuk yapmış, sonra eski Mayaların kayıp şehirlerini bulma umuduyla, Honduras yağmur ormanlarında kendine yol açarak güç bela...

Tarihin İlk’leri (64)

İLK UÇURTMA      Günümüzden üç bin yıl önce, Çin’de uçurtma uçurulduğu biliniyor. Yazılı tarihten bin yıl önce yaşanmış olmasına karşın, bu konuda sayısız söylenti vardır. Bunlardan birine göre, Kungshu Phan adlı Çinli bir mühendisin yaptığı uçurtma, üç gün boyunca hiç alçalmadan uçtu. Bir başka söylentiye göre, bir savaşta, Çinli bir general, askerleriyle, kuşattığı kale arasındaki...

Peru’daki Nazca Çizgileri

     1926 Eylülünde, iki arkeolog Peru’nun güneybatısında, Nazca kasabası yakınlarındaki kayalık yamaçlara tırmandı. Perulu Toribio Mejia ve Amerikalı Alfred Kroeber’in amacı yakınlardaki bir mezarlığı görmekti. Sonra, bir an için durup, aşağıdaki düz, taşlık çöle baktıklarında, gözlerine ufka doğru uzanan çok sayıda uzun, doğru çizgiler çarptı. İki bilim insanı da o an için bu...

Tarihin İlk’leri (63)

Plastik Band Kullanılan İlk Teyp      Magnetofon adıyla, 1935 yılında, Berlin’de AEG tarafından üretildi. Band hızı, saniyede 75 cm idi. Savaş yıllarında, manyetik ses alma çalışmaları İngiltere ve ABD’de yerinde sayarken, Almanya’da bu konuda önemli gelişmeler kaydedildi. Bu gelişmeler içinde en önemlisi, 1940 yılında H.J. von Braun ve W. Weber tarafından, oksit kaplı bandlara...