KategoriBunları Biliyor musunuz?

Tarihin İlk’leri (93)

OTOMOBİL SAHİBİ İLK SARAYLI      Osmanlı Prenslerinden Sultan Osman’dır. 1888 yılında, Leipsic Zeitung gazetesinde, Magnus Volk’s firmasının deneme niteliğinde çıkardığı elektrikli otomobillerle ilgili bir haber okuyan Sultan Osman, bu arabadan bir tane almaya karar verdi. Aynı yılın 4 Temmuz günü İstanbul’dan İngiltere’ye şu telgraf gönderildi: “Brighton Electric...

Tarihin İlk’leri (92)

İLK LOKANTA      “Champ d’Oiseau” adıyla Mösyö Boulanger tarafından 1765 yılında Paris’te açıldı. Dükkanın girişine Latince bir özdeyiş yazılmıştı: “Venite ad me, omnes qui stomacho laboratis et ego restaurabo vos.” Bu sözlerin anlamı şuydu: ‘Siz ey midesi guruldayanlar… Bana gelin, iyileştireyim.”      Bu özdeyişteki “Restaurabo...

Tarihin İlk’leri (91)

İLK YAĞMURLUK      Fransız Ginesi’nde, Cayenne’deki başmühendis François Fresnau tarafından yapıldı. Fresnau, 1747 yılında, Aprouage’de, kauçuk ağaçlarını gördü. Eski bir pardösünün dış yüzeyini, bu ağaçların salgısıyla tamamen sıvayarak su geçirmez hale getirdi.      Satış için üretilen ilk yağmurluk ise 1821 yılında Covent Garden’da G.Fox tarafından pazarlandı. Bu...

Tarihin İlk’leri (90)

RADYOTELEFONUN İLK ASKERİ KULLANIMI      ABD ordusundaki muhabere birlikleri tarafından 1908 yılında yapılan denemelerde gerçekleşti. ABD muhaberecileri, Connectıcut eyaletinde, Sandy Hook ile Bedloes Island arasındaki 18 millik mesafede radyo-telefon kullandılar. Alman malı Telefunken marka aygıt, 550 voltluk doğru akımla çalışıyordu. Radyo-telefonun savaş sırasında ilk kullanımı da, Alman...

Tarihin İlk’leri (89)

RADYO İÇİN YAZILAN İLK OYUN      “Noel Baha’nın Gerçek Öyküsü” adlı oyun, çocuklar için radyoda yayınlanmak üzere, Phyllis M.Twigg tarafından kaleme alındı. BBC, bu oyunu 24 Aralık 1922 günü küçük dinleyicilerine sundu. İLK RADYO ALICILARI      Takım olarak Radio Telephone Co. adlı şirket tarafından 1910 yılında New York’ta üretildi ve Metropolitan Life Building binasının...

Tarihin İlk’leri (88)

BBC’DE YAYINLANAN İLK PROGRAM      Bir haber bülteniydi. 14 Kasım 1922 günü sabah saat 6’da okundu ve saat 9’da yinelendi. Haberlerin hemen ardından hava durumu verildi. BBC’de yayınlanan ilk eğlence programı ise 16 Kasım günü sunuldu. Bir saat süren bu programda çeşitli parçalar vardı. Şarkıcı Leonard Hawke, “Drake Goes West” adlı parçayla programın açılışını...

Tarihin İlk’leri (87)

İLK PRATİK RADYO İLETİŞİM ARACI      İtalya’nın Bologna kentinde Guglielmo Marconi tarafından geliştirildi. Marconi, ilk deneylerini 1894 yılında Bologna’nın 11 mil uzağında, babasının köyü Villa Grifone’de yaptı. 1895 Eylül’üne doğru, deneylerini sokağa yansıtmaya başladı. Kardeşi Alfonso, alıcı setiyle uzaklaşırken, Guglielmo da vericinin mors anahtarıyla oynuyordu...

Tarihin İlk’leri (86)

İLK SABAN      Saban, yeryüzünde uygarlığın gelişmesine neden olan en önemli araçlardan biridir. Tarih boyunca, birçok bölgenin yerleşim alanı haline gelmesi, ancak buraların sabanla fethinden sonra mümkün oldu. Sabanın icadından önce Ortadoğu’daki çiftçiler, toprağın yüzeyini odun parçaları ile deşerek ekilebilir hale getiriyorlardı. Bu yüzden ekim alanları, kısa süre içinde...

Tarihin İlk’leri (85)

İLK KAMUOYU YOKLAMASI      1824 yılı ABD başkanlık seçimleri nedeniyle, Wilmington kenti seçmenleri arasında yapıldı. 532 seçmen arasında yapılan soruşturmanın sonuçları, Harrisburg Pennsylvanian gazetesinin 24 Temmuz 1824 tarihli sayısında yayınlandı. Sonuçlara bakılırsa, Andrew Jackson’ın, John Quincy Adams ve öteki iki aday karşısında çok rahat bir zafer elde etmesi bekleniyordu...

Tarihin İlk’leri (84)

SAVAŞ ESİRLERİ İÇİN İLK KAMP      Fransız savaş esirlerini yerleştirmek üzere, Huntingdonshire yakınlarında “Norman Cross Depot” adıyla 7 Nisan 1797 günü açıldı. O güne değin, savaş tutsakları, sivil hapishanelerde, kalelerde ya da yüzer zindanlarda tutulurlardı. Ancak, 1796 yılının sonlarında İngiltere’ye getirilen savaş tutsaklarının sayısı o denli arttı ki, özel bir...

Tarihin İlk’leri (83)

İLK KÖPEK GÜZELLİK SALONU      İngiltere’de, The Dogs’ Toilet Club adı altında Londra’nın New Bond Caddesi’nde, 1896 yılında açıldı. Dükkânın sahibi, bu girişimi Paris’te aynı konuda birkaç yıl önce faaliyete geçen Bayan Ledouble’den esinlenmişti. Londra’daki güzellik salonunda, hayvanların derilerinin tahriş edilmemesi için, banyo sırasında sabun yerine...

Tarihin İlk’leri (82)

İLK POLİS BİRLİĞİ      Tamamen bağımsız olarak hareket eden ilk polis birliği, 1667 yılının Mart ayında Paris’te kuruldu. Böylece, yargı ve kovuşturma yetkileri ilk kez birbirinden ayrılmış oluyordu. Polis örgütünün başına bir teğmen getirildi ve kendisine, kentin güvenliğinden sorumlu olduğu bildirildi. Gabriel-Nicholas de la Reynie adlı bu teğmen, 30 yıl Paris Emniyeti’nin başında...

Tarihin İlk’leri (80)

İLK POLİS ARABASI      İngiltere’de, motorlu bir aracın polisin hizmetine girmesi ilk kez 1899 yılının Nisan ayında gerçekleşti. Northamptonshire Karakolu’nun görevlilerinden Çavuş McLeod, kentte bulunan “Barnum and Bailey Sirk”nin gösterileri için sahte bilet satan bir adamın peşine düştü. Sahtekârı yakalamakta güçlük çekeceğini anlayınca, Jack Harrison adında birine ait...

Tarihin İlk’leri (79)

İLK PLASTİK      “Parkesin” adıyla, nitroselüloz, kâfur ve alkolün karışımıyla Birmingham kentinde Alexander Parkes tarafından yapıldı. Üretimine ise Londra’da, 1866 yılında Parkes tarafından kurulan Parkesine Co. adlı şirket tarafından başlandı. Bulucusuna göre, bu ilk plastik, “gerçekten harika” bir maddeydi. Madalya, düğme, tarak, bıçak sapı, kart kutusu, kitap...

Tarihin İlk’leri (78)

İLK RENKLİ BASKI      Gökkuşağının renkleri, 7 Mayıs 1869 günü, Fransız Fotoğrafçılık Derneği üyelerinin önünde Louis Ducos du Hauron tarafından basıldı. Du Hauron, renkli baskı tekniğinin, patentini aynı yılın 23 Şubat günü almıştı. Bu[1]güne ulaşan en eski renkli resimlerinden biri 1877 yılında çekilen, Angouleme’ye ait bir görüntüdür. Fotoğrafta, bal renkli evlerin arasında kiremit...

Tarihin İlk’leri (77)

İLK YAĞ LAMBASI      Taş devri insanı, günümüzden 40 bin yıl önce mağara duvarlarını resimlerle süslerken, çalışmalarını gün ışığının erişmesinin olanaksız olduğu yerlerde, yağ lambasının ışığında sürdürüyordu. Fransa’nın Dordogna yöresinde bulunan 17.000 yıllık lambaların içinde hayvansal yağlar yakılıyordu. Bu lambalar, içleri oyuk taş parçalarıydı.      Daha sonra deniz hayvanlarının kabukları...

Tarihin İlk’leri (76)

İLK NÜKLEER BOMBA      İkinci Dünya Savaşı’nın başladığı yıllarda, birçok ülkedeki bilginler, nükleer enerjinin akıl[1]almaz gücünün bir bombaya dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğine ilişkin araştırmalarını sürdürüyorlardı. İngiltere’ye sığınan iki Alman bilim adamı Profesör Rudolph Peierls ve Dr. Otto Frisch, 1940 baharında, Birmingham Üniversitesi’nde ilk gelişmeyi sağladılar...

Tarihin İlk’leri (75)

İLK EMEKLİ MAAŞI      Almanya’da, Bismark’ın 1889 yılının Haziran ayında hazırlattığı Emeklilik Sigortası Yasası, 1 Ocak 1891’den itibaren yürürlüğe girdi. Yasaya göre, 16 yaşının üzerinde olup da, hiçbir iş yapamayan ve yıllık geliri 2 bin markın altında olan herkese, belirli bir çizelgeye göre yardım yapılıyordu. Örneğin, yıllık geliri 300 markı aşmayanlara, haftada 7 fenik...

Hitler Yeğenini Öldürdü mü?

     19 Eylül 1931 sabahı, yirmi üç yaşında bir kadın, Geli Raubal, Adolf Hitler’in Münih’teki apartmanında ölü bulundu. Hitler’in üvey kardeşinin kızı olan Raubal, tabancayla vurulmuştu. Silah cesedin yanında bulunmuştu.      Hitler için zamanlama daha kötü olamazdı. Geçen yılki seçimlerde Reichstag’da Nazilerin sandalye sayısını 12’den 107’ye çıkarıp, partiyi...

Tarihin İlk’leri (74)

İLK NAYLON      Amerikan kimya şirketi E.İ. du Pont de Neumors’da, Dr. Wallace Carothers başkanlığında bir araştırma ekibi tarafından üretildi ve 16 Şubat 1937’de patenti alındı. Ticari olarak üretilen ilk naylon ürün ise. “diş fırçası kılı”dır. Du Pont şirketinin New Jersey’deki Arlington tesislerinde, 24 Şubat 1938 günü ilk parti ürün alındı. “İlk naylon...

Tıtanıc Kurtarılabilir miydi?

     18 Nisan 1912 gecesi Kaptan Arthur Roston’un yönetimindeki küçük Carpathia gemisi, New York Limanı’na girdi. Çan, düdük ve sirenlerini çalan belediye başkanının römorkörü ve irili ufaklı tekneler tarafından karşılandı. Rıhtımda yolcular borda iskelesinden inerken, hemen üzerlerine üşüşen kalabalık bir gazeteci grubu dahil, kırk binden fazla insan bekleşiyordu.      Bu yolcular...

Tarihin İlk’leri (73)

İLK TAŞRA GAZETESİ      İngiltere’nin Norwich kentinde yayınlandı. Adı, Norwich Post” olan gazete, 1701 yılında Francis Burgess tarafından çıkarıldı. İlk sayısının hangi gün basıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, elimizde bulunan 287 sayılı nüshasından, geriye doğru sayıldığında, 8 Kasım 1701 tarihinde yayın hayatına atıldığı anlaşılmaktadır. Haftada bir kez çıkan bu gazetenin...

Freud’un Vazgeçtiği “Travma Teorisi”

     Freud 1925’te öz yaşam öyküsünde, “bir süreliğine kapıldığım ve pekâlâ bütün çalışmamda ölümcül sonuçlar yaratabilecek bir hatadan söz etmeliyim” diye yazmıştı.      Freud’un “küçük yanlış “ı 1890’ların başlarında ateşli bir biçimde inandığı “travma teorisi”ydi. Teorinin adı yanıltıcıydı, çünkü daha çok çocuklarda cinsel taciz ile...

Tarihin İlk’leri (72)

İLK GÜNLÜK GAZETE      “Einkommenden Zeitungen” adıyla Timotheus Ritzsch tarafından 1650 yılının Temmuz ve Eylül ayları arasında Almanya’nın Leipzig kentinde yayınlandı. Üzerinde, tarih yerine sıra numarası bulunan bu gazetenin ilk sayısının 1 Temmuz günü basıldığı sanılıyor. 6. sayısı ile 83. sayısı arasında yayınlanan 68 tanesi, halen İsveç’te, Uppsala...

Mozart Zehirlendi mi?

     Constanze Mozart, kocasının ölümünden hemen sonra, Mozart’ın 1791 Aralık ayında ölümün eşiğindeyken bestelediği ölülere ağıt, Requiem hakkında çarpıcı bir öykü anlattı.      Constanze, yılın başlarında gizemli bir habercinin Mozart’ın Viyana’daki apartmanına geldiğini hatırlıyordu. Adam, Mozart’ın cömert bir ödeme karşılığında, Requiem’i besteleyip...

Tarihin İlk’leri (71)

İLK SOSYAL KONUTLAR      İngiltere’de, Liverpool Belediyesi tarafından, Belediye Meclisi’nin 1864 yılında aldığı bir karar doğrultusunda inşaatına başlanan sosyal konutlar, 1869 yılında bitirildi. Dört ve üç katlı bloklar halinde yaptırılan sosyal konutlarda toplam 124 daire vardı. “St. Martin Kulübeleri” olarak adlandırılan bu daireler, arsa payı da dahil olmak üzere 18...

Shakespeare’in Oyunlarını Kim Yazdı?

     Mark Twain, 1909’da Shakespeare yaşamöykülerinin Doğa Tarihi Müzesi’nde duran dinozora benzediğini yazmıştı. “Elimizde dokuz kemik vardı, geri kalanını alçıdan yaptık.”      Twain her zamanki gibi abartıyordu. Ama bir noktaya parmak basmıştı: Shakespeare hakkında yazılan milyonlarca satıra rağmen, hakkında pek bir şey bilinmiyordu. Yaşamöyküsü yazarlarının hakkında...

Tarihin İlk’leri (70)

İLK MOPED      1915 yılında, New York’ta Auto-Ped Co. şirketi tarafından Auto-Ped markasıyla üretildi. 2 beygir gücündeki motoruyla saatte 35 mil hız yapabiliyordu. İngiltere’de de, 1919 yılında Kingsbury Aviation Co. ile Storey Machine Tool Co. adlı şirketlerin işbirliği ile Kingsbury marka ilk mopedler piyasaya sunuldu. 216 santilitrelik motorları ve albenili görünümleriyle hayli...

Kolomb ve Amerika’nın Keşfi

     Yaygın efsanenin tersine, Kristof Kolomb İspanya kralı ve kraliçesini ya da bir başkasını dünyanın yuvarlak olduğuna inandırmakta hiçbir güçlük çekmemişti. Bu, 1492’den çok uzun süre önce, eğitimli Avrupalıların genelde kabul ettikleri bir bilgiydi. Kolomb’un planına direniş, farklı ve çok daha radikal bir fikirle, yani Avrupa’dan batıya yelken açarak Asya’ya yeni bir...

Tarihin İlk’leri (69)

AŞIRI HIZ NEDENİYLE CEZALANDIRILAN İLK SÜRÜCÜ      İngiltere’nin Kent kentinden Walter Arnold’dur. 28 Ocak 1896 günü Tombridge Polis Mahkemesi’nde, C.W. Powell tarafından, sekiz gün önce meskûn bölgede 2 millik hız sınırlamasını ihlal etmek suçundan yargılandı. Arnold’un şanssızlığı, 2 millik hız sınırını, tam yerel polis komiserinin evinin önünde aşmasıydı. O sırada akşam...