KategoriBunları Biliyor musunuz?

Tarihin İlk’leri (57)

İlk Yapay Eklem      Orta yaşı aşan pek çok insanda, eklem yerlerinde, özellikle kıkırdak kesimlerinde aşınma ve yırtılma sonucu çeşitli organizma bozuklukları ortaya çıkar. Kalça eklemleri, bunlar arasında en yaygın biçimde hasar görenidir. 1960 yılında İngiltere’nin Lancashire kentinde mühendis ve cerrah John Charnley, hastalarına yeni bir yapay eklem yerleştirmeyi başardı. Kalçaya konan bu...

Tarihin İlk’leri (56)

İlk Yarım Ton Baskı İşlemi      Yarım ton baskı işleminin mucidi, İsveçli Carl Gustaf Wilhelm Carleman’dır. Carleman, geliştirdiği bu yeni tekniğin ilk örneklerini, 1871 yılı Mayıs ayında Stockholm’de yayınlanan Photography by Typhographic Printing Press’te sergiledi. Bunların içinde en ilgi çekeni, iki kadın ve bir çocuğu göl kıyısında yürürken gösteren fotoğraf oldu...

Tarihin İlk’leri (55)

İlk Kız İzci      Sir Robert Baden-Powell’ın erkek izciler için yaptığı yayınların etkisiyle kurulan ilk kız izcilerle ilgili kayıt, 1908 yazına aittir. Glaskow’lu bir kız öğrenci Allison Cargill, “Cockoo Patrol” adlı kız izciler birliğini kurdu. Önceleri Cargill’den başka hiç kimse, projeyle ilgilenmedi. Ancak, 1909 sonbaharında, kız izci teşkilatına olan ilgi arttı...

Tarihin İlk’leri (54)

İlk Çatal      Çatal ilk kez olarak 11. yüzyılda, İtalya’da meyve yemek için kullanıldı. 1450’li yıllardan itibaren de, et yemeklerinde kullanılmaya başlandı. İngiltere’deki yemek masalarına ulaşması ise, ancak 1620’li yıllarda oldu. 19. yüzyılın başına gelinceye değin, çatallar iki dişliydi. Daha sonra üç dişli çatallar moda oldu. 1880 yılından itibaren de dört dişli...

Tarihin İlk’leri (53)

İlk Gaz Odası      Nevada eyaletinde, ABD Ordusu sağlık teşkilatı görevlilerinden Binbaşı D.A. Turner tarafından, “Bir insanı ölüme göndermek için en çabuk ve en insanca yöntem” olarak takdim edildi. İlk kez 8 Şubat 1924’te Carson City’deki Nevada Eyalet Hapishanesi’nde bir Çinlinin katili olan Gee Jon’un ölüm cezasının infazında kullanıldı. Gee Jon, ölüm...

Tarihin İlk’leri (52)

İlk Parmak İzleri      Parmak izlerinden kimlik saptanmasının sistematik olarak kullanımı, 1858 yılında Hindistan’ın Jagipur kentinde, William Herschel tarafından düşünüldü. Bir devlet memuru olan Herschel, o yılın 28 Temmuz’unda, Nista köyünden Rajyadhar Konai adlı bir Hintli müteahhit ile bir yol yapımı anlaşması yapmıştı. Anlaşma kâğıdının arka yüzüne, Konai’nin sağ elinin iç...

Tarihin İlk’leri (51)

İlk Sesi Filme Eşleme İşlemi      Patenti, Fransa doğumlu İngiliz Eugene Lauste tarafından Londra’da 11 Ağustos 1906’da alındı. Lauste’nin, sesi de görüntü ile aynı film üzerine kayıt etmek için yaptığı çalışmaların ilk başarılı sonucu 1910 yılında alındı .1913 yılına kadar Lauste, sesli oynatıcıyı ve baskı makinesini de geliştirdi. Buluşunu tam sinema dünyasına lanse etmek...

Tarihin İlk’leri (50)

İlk Film Festivali      Turist akımını hızlandırmak için 6-21 Ağustos 1932 tarihleri arasında Venedik’te yapıldı. Excelsior Oteli salonlarında düzenlenen festivale, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve Rusya katıldı. Ödülsüz olan yarışmada, kararı halk jürisi verdi. Bu festivalde Helen Hayes en iyi kadın oyuncu, Frederich March en iyi erkek oyuncu, Nicolai Ekk, Road to Life adlı...

Tarihin İlk’leri (49)

İlk Hayvan Film Yıldızı      Rover adlı köpektir. Cecil Hepworth tarafından yönetilen “Rover Kurtarıyor” adlı filmin başrolünü oynadı ve bu film, gişe rekorları kırdı. Filmin aslı 1905 yılında çekilmişti. Ama sürekli artan talepleri karşılayabilmek üzere iki kez daha yinelendi. Rover, daha sonra birçok başka filmde de rol aldı. İlk Çizgi Filmler      1906 yılında, ABD ve...

Tarihin İlk’leri (48)

İlk Aktör      Dekor ve kostüm kullanılarak çekilen bir filmde kamera karşısına geçen ilk aktör, “Kraliçe Mary’nin İdamı” filminde Kraliçe Mary’yi oynayan Bay R.L.Thomas’dır. Raff and Gammon şirketi tarafından Alfred Clark yönetiminde, 28 Ağustos Î895’te New Jersey eyaletinin West Orange şehrinde çekilen filmde, başrol olan kraliçe rolünü, Kinetoscope Co...

Tarihin İlk’leri (47)

İlk Arkadaş Bulma Bürosu      “Eskort Servisi” de denilen arkadaş bulma bürolarının ilki, 1937 yılında Londra’da “S.O.S.” adıyla Bayan Horace Farquharson tarafından açıldı. Büyük bir gizlilik içinde hizmet verilen bu büroda, ücretler bulunan arkadaşın niteliklerine göre değişiyordu. Örneğin, bir İngiliz soylusunun genç oğluyla bir gece geçirmek isteyen birisinin 3...

Tarihin İlk’leri (46)

İlk Elektrik Santralı      Gerek kamu, gerekse özel kesim için elektrik üreten ilk elektrik santralı, 1 Ekim 1881’de Wey Nehri üzerinde kuruldu. “Central Power Station” adlı bu hidroelektrik santral, Calder ve Barrett tarafından kurulmuştu. İşletmeciliğini de bu iki isim yürütüyordu. Jeneratör malzemelerini sağlayan Siemens Bros, bir yıl sonra santralın işletmeciliğini devraldı...

Tarihin İlk’leri (45)

Elektrikli Sandalyede Ölen İlk Adam      Elektrikli sandalye ile ölüme gönderilen ilk suçlu William Kemmler, 6 Ağustos 1890 günü New York’ta, Auborn Hapishanesi’nde can verdi. İdam cezasını elektrik vererek uygulama fikri, karanlık bir tip olan Harold P. Brown tarafından ortaya atıldı. Bir zamanlar Thomas Alva Edison’un yardımcılığını yapan Brown, Edison’un baş teknisyeni...

Tarihin İlk’leri (44)

Elektrikli İlk Vantilatör      Ticari amaçla üretilen ilk elektrikli vantilatör, 1882’de New York’ta, “Crocker and Curtis Electric Motor Co.” şirketinin başmühendisi Dr. Schuyler Skaats tarafından gerçekleştirildi. Ertesi yıl seri üretime geçilerek masa tipi, iki kanatlı pervaneli modeller piyasaya çıkarıldı.      Dişli donanımıyla hareket eden, hareketli ilk elektrikli...

Tarihin İlk’leri (43)

İlk Çoğaltma Makinesi      İngiltere’nin Birmingham kentinde, buhar makineleri işi yapan James Watt tarafından bulundu. Watt, 24 Temmuz 1778 günü, Dr. Black’a yazdığı mektubunda, buluşundan şöyle söz ediyordu:      “Birkaç gün önce, yazdığım yazıları çoğaltan bir makine yapmayı başardım. Bu sayede, mektuplarımı kolayca çoğaltabiliyorum.”      Aygıt, düz bir baskı yatağı...

Tarihin İlk’leri (42)

İlk Kuru Temizleme      Kuru temizleme yöntemi ilk kez 1849 yılında Paris’te, M. Jolly-Bellin tarafından bir kaza sonucu bulundu. Karısının alışverişe gittiği bir gün Bay Jolly-Bellin, masanın üzerindeki lambayı, daha o sabah örtülen masa örtüsünün üzerine devirdi. Karısı gelmeden durumu düzeltmenin telaşı içindeyken, lambanın içindeki gazın döküldüğü yerlerin, öteki taraflara oranla çok...

Tarihin İlk’leri (41)

İlk Bulaşık Makinesi      Ticari olarak üretilebilen ilk bulaşık makinesi, 10 yıllık bir araştırmadan sonra 1889 yılında ABD’nin Indiana eyaletinde, Bayan W. A. Cockran tarafından gerçekleştirildi. Bayan Cockran’ın eşi, kendisine fazla para vermiyordu. Bu nedenle, ancak eşi öldükten sonra kafasındaki makineyi geliştirebilmek için dilediği gibi para harcayabildi. Bu parayı da kendisine...

Tarihin İlk’leri (40)

İlk Yemek Sobası      Binlerce yıl boyunca insanlar, yemeklerini ateşin üzerinde pişirdi. Romalılar zamanından itibaren, zenginler ekmeklerini ısıtılmış tuğlalar üzerinde pişirmeye başladılar ama yemek pişirmek için hâlâ çıplak ateş kullanılıyordu.      İçinde katı yakıt yakılan bir soba üzerinde yemek pişirmeyi ilk kez 17. yüzyılda Amerika’da yaşayanlar akıl ettiler. Pennsylvania’nın...

Tarihin İlk’leri (39)

İlk Münazara Kulübü      Belirli bir konu üzerinde tartışma yapmaktan hoşlanan insanların kurduğu ilk münazara kulübü “Rota Club” adıyla 1659 yılında kuruldu. Londra’da bulunan kulübün üyeleri, hemen her gece Westminster yakınlarındaki Hindi Başı denilen yerde toplanıyorlar ve çeşitli konular üzerinde tartışma açıyorlardı. Kulübün kurucu üyeleri John Aubrey, John Milton ve...

Tarihin İlk’leri (38)

İlk Polisiye Roman      1856’da J. ve C. Brown Yayınevi tarafından yayınlanan “Bir Polis Dedektifinin Anıları” adlı kitap, ilk polisiye romandır. William Russel tarafından yazılan ve bütünüyle kurguya dayanan roman, “Waters” adlı bir büyük kent polisinin özyaşam öyküsünü anlatıyordu. Kitabın bir başka özelliği de, başka dillere çevirisi yapılan ilk polisiye roman...

Yeni Yıl Sembolü

     Yılbaşını bir bebek ile sembolize etme geleneği, Eski Yunan medeniyeti tarafından MÖ 600 yıllarında uygulanmaya başlanmış. Onların geleneksel olarak kutladığı, bereket sembolü ve şarap tanrısı Dionisos’un her yıl yeniden doğması imiş.      Eski Mısır’da bebekleri, yeni yıl sembolü olarak ve yeniden başlamanın sembolü olarak kullanmışlar. Hıristiyanlığın yayılması ile kilise bu konuda tavrını...

Tarihin İlk’leri (37)

İlk Çapraz Bilmece      İlk çapraz bilmece, Liverpool doğumlu Arthur Wynne tarafından hazırlandı ve 21 Aralık 1913 günü New York World gazetesinin hafta sonu ekinde yayınlandı. Wynne, gazetenin oyun ve eğlence bölümünü hazırlayan serviste çalışıyordu. Şefi, yeni bir şey bulması için kendisini yoğun bir biçimde sıkıştırmaya başlayınca, çocukluğunda büyükbabasının kendisini oyalamak için öğrettiği...

Yeni Yılda Şans Getirdiğine İnanılan Âdetler

     İnsanlar hep şansı aramakta ve eğer şansı bulduysa da devamını sağlamaya çalışmakta, bu yüzden dünyanın dört bir yanında, türlü türlü şans getirme âdetleri uygulanmakta. İşte şans getirdiğine inanılan uygulamalar ile size ufak bir dünya turu:      Bengal: Bengal’de kadınlar yatarken yataklarının yanlarına ufak çiçeklerle süslü tapınaklar yapıyorlarmış. Böylece uyandıklarında ilk gördükleri...

Günümüzde Yeni Yıl Kutlamaları

Ekvator: Yeni yıla girmeden önce her aile bir maket adam yaparak içerisini de gazete ve havai fişeklerle dolduruyor. Yaptıkları bu “kişileri” kapının önüne oturtarak gecenin 12’sini bekleyen Ekvatorlular için bu maketin temsili bir anlamı varmış. Bitmekte olan yıl içerisinde meydana gelen ve ailenin unutmak istediği bir olay. Böylece, gece yarısı ateşe verilen maket ile beraber geçmişin...

Tarihin İlk’leri (36)

İlk Halk Konseri      Dünyadaki ilk halk konseri, 30 Aralık 1672’de İngiltere’de düzenlendi. Kraliyet Bandosu’nun şefi John Banister, kralın hışmına uğrayarak işini yitirince, bir salon kiraladı ve öğleden sonraları orada konser vermeye başladı. Giriş için dinleyicilerden küçük bir ücret alınıyordu. İskemlelerin arasına küçük masalar yerleştirilmişti. Çoğunluğu yöredeki ayakkabı...

Tarih Boyunca Yılbaşı

     Yeni yılın gelişini kutlamak tarih kadar eski bir gelenek. Üstelik yeni yıl ile ilgili inançlar ve gelenekler de dünyada bulunan insan toplulukları kadar çeşitli. Amaç aynı: Yeni yıla hoş geldin demek ve iyi bir yıl geçirmeyi dilemek. Buna karşın Japonlar eski yıla güle güle partileri de veriyorlar. Geçen yıl içerisinde olanları, yaptıklarını düşünmek ve daha iyisini yapmaya söz vermek...

Tarihin İlk’leri (35)

İlk Bilgisayar      Programlanabilen, özel kartlardan talimat alabilen, bellek bankasının yardımıyla hesap yapıp problem çözebilen ilk aygıt, Charles Babbage tarafından düşünüldü. “Analytical Engine” adı verilen bu aygıtla ilgili çalışmalar, Londra’da 1822 yılında başladı ve 1871 yılına kadar sürdürüldü. Aygıtın yapımında, Babage’ın da büyük emeği geçti. Cebinden tam 6 bin...

Tarihin İlk’leri (34)

İlk Öykü-Bant      Bir gazetede resmi yayınlanan ilk öykü-bant, Richard Outcaults’un yarattığı “San Kid”dir. İlk kez New York Journal’ın renkli pazar ilavesinde 24 Ekim 1897’de okurlara tanıtıldı. İlk öykünün adı, “San Kid Golf Öğreniyor” idi. Öykü-bandın kahramanı, kepçe kulaklı, dazlak kafalı, uzun, sarı bir gömlekten ve bir şapkadan başka bir şey...

Tarihin İlk’leri (33)

İlk Karma Okul      1849 yılında İngiltere’den Henry Morley, Chesire’da hem erkek, hem de kız öğrencileri kabul eden bir okul açtı. 8 ile 15 yaş arasındaki öğrencilerin alındığı okulun başka özellikleri de vardı. Sınıflar, halılarla kaplıydı. Dayak cezası, kesinlikle yoktu. Dersler, iki grup arasında düzenlenen bir “yarışma yöntemi” içinde öğretiliyordu. İlk kez bu okulda...

Tarihin İlk’leri (32)

Sirkte İlk Trapez Numarası      İzleyicilerin büyük ilgisini çeken trapez gösterilerinin ilki, 12 Kasım 1859 günü, Paris’teki “Napoleon Sirki”nde Jules Leotard tarafından gerçekleştirildi. O yıl 21 yaşında olan Leotard, babasının Toulouse’ daki jimnastik salonunda bulunan yüzme havuzunun üzerinde bulunan ipler ve halkalarla çalışırken, trapez numarasını geliştirdi...