KategoriBunları Biliyor musunuz?

Tarihin Bilinmeyenleri (Bıg Bang-Büyük Patlamayı Duymuş muydunuz?)

     İster inanın ister inanmayın!      Pek çok bilim insanına göre evrenimiz başlangıçta mini minnacık bir parçacıkken sürekli genişleyen bir evrene dönüştü. Büyük arabaları ve sürekli genişleyen bir göbeği olanlara müjde… Diğer yandan, yaratılış taraftarı bilim adamları büyük patlamanın olduğuna inanmıyorlar ve onları patlamayı belki de Tanrının gerçekleştirdiğine ikna etmek de pek mümkün...

Sigara Hakkında Her Şey-13 (Yeni Hayatınıza Hoş Geldiniz!)

     En sevdiğiniz koltuğa oturun, rahatlayın, bir çay ya da kahve için. Bir sigara yakın. Arkanıza yaslanın ve rahatlayın. Dumanı içinize çekin, dışarı verin. Keyfini çıkarın. Üzülmeyin, nasıl olsa sigarayı yarın bırakacaksınız ya da öbür gün veya öbür hafta, belki öbür ay… Bu tamamen size bağlı, bunu sizin için bir başkası yapamaz. Kendi kendinize yapmak zorundasınız. Herkes kendi...

Tarihin Bilinmeyenleri (Pardon, Şu Polka Yapan Benim Bacağım mı?)

     1278’de, sıradan bir Alman köylüsüsünüz. Toprak sahiplerinin, papazların, varlıklı tacirlerin, çıldırmış komşuların, karınızın ve çocuklarınızın canınıza okuduğu sıradan bir gün geçiriyorsunuz. Bundan sonra ilk hatırladığınız sokaklarda dans ettiğiniz? Alkol mü çarptı? Ya da daha uğursuz bir nedeni mi var?      Gün gayet sakin başladı. Beşte kalktınız, inekleri sağdınız, damı bir kez...

Sigara Hakkında Her Şey-12 (Sigarayı Bırakmakla Neler Kazanacaksınız?)

     Daha Uzun ve Sağlıklı Yaşam      Amerika’da tüm kanser ölümlerinin % 30’u, kalp hastalıklarından ölümlerin % 20’si, doğumsal hastalıklardan ölümlerin % 15’i, yanıklardan ölümlerin % 50’si, solunum hastalıklarından ölümlerin % 51’i sigaraya bağlanmıştır. Her yıl ülkemizde ortalama 500.000 kişi sigaraya bağlı nedenlerden ölmektedir. Bu sayı, trafik kazalarında bir yılda yaşamını yitiren...

Tarihin Bilinmeyenleri (Simya İle Daha İyi Bir Hayat)

     Simyanın tarihi; muazzam, bitmek bilmeyen, sonsuz, toptan ve eksiksiz bir başarısızlıktır.      İki bin yıldır (en azından!) simyacılar bütün güçleriyle iki hedefe ulaşmaya çalışmaktadır: Temel madenleri altına dönüştürmek ve içene ölümsüzlük sağlayacak olan Yaşam İksiri’ni keşfetmek. Tüm bu zaman boyunca hiçbir simyacı, kurşunu veya herhangi başka bir metali altına çeviremedi. Ve çeşitli...

Tarihin Bilinmeyenleri (O Basit Bir Firavun Kızıydı)

     Ama delifişek İtalyan oğlanların gözlerini kamaştırdı…      Genç Kraliçe      VII. Cleopatra MÖ 69’da doğmuş ve MÖ 30’da ölmüştür. 17 ya da 18 yaşındayken, o ve küçük erkek kardeşi XIII. Ptolemy, babalarının ölümü üzerine Mısır tahtının varisi oldular. Geleneğe göre ülkeyi karı koca olarak yöneteceklerdi. Ama hükümranlıklarının daha üçüncü yılında 15 yaşındaki Ptolemy, kız...

Sigara Hakkında Her Şey-11 (Sigaraya Yenilmeyin)

     Sayın Sigara Tiryakisi      Belki şu anda sigaranızla mutlu olup, sigara içme hakkınız kısıtlandığı için öfkelenmektesiniz. Sigaranın zararlarını bildiğinizi düşünmenize rağmen, sigara içmeye devam ediyorsunuz. Belki de şöyle düşünüyorsunuz: * Günde birkaç sigara içiyorum; bu kadarı tehlikeli değil! * Sigarayı bırakamayacak kadar tiryakiyim! * Sigara, strese dayanmamı kolaylaştırıyor! * Kilo...

Sigara Hakkında Her Şey-10 (Bilmeniz Gereken Diğer Gerçekler)

     Sigara alışkanlığı ve akciğer kanseri arasında yakın ilişki olduğu artık herkes tarafından biliniyor. ABD’de her yıl akciğer kanseri sebebiyle ölen ortalama 121.000 kişinin % 75’lik bölümü sigara tiryakisidir. Buna ek olarak sigaranın tek başına kansere neden olan maddelerin en başında geldiği ve tüm kansere bağlı ölümlerin % 30’unun sebebinin sigara tiryakiliği olduğunu biliyor muydunuz...

Tarihin Bilinmeyenleri (Gerçek Ceset Avcıları)

     Gidip mezarımda ağlama, Ve bekleme orada olmamı, Geriye bir atom bile bırakmadılar, Bedenimden…      Eğer tıp bilimi ilerleme gösterecekse, -Aydınlanma Dönemi’nden söz ediyoruz- bu, doktorların insan anatomisi konusundaki bilgilerinin artmasıyla gerçekleşecekti. Tıbbi kuruluşların uygulama ve eğitim için kadavraya ihtiyacı vardı. Çoğu ülke, tıp fakültelerinin, sahipsiz suçluların cesetlerini...

Tarihin Bilinmeyenleri (Cortes ve Kanatlı Yılan)

     Çok öfkeli bir tip olan Cortes’in bir Aztek tanrısına yüklü miktarda borcu var. Ya öyle ya da o bir Aztek tanrısıydı.      Kanatlı Yılan      Şu anda Mexico olan yerde M.S. 300 civarlarında Kanatlı Yılan tanrısına tapılıyordu. Aztekler ona telaffuz edilmesi neredeyse imkansız bir şekilde ‘Quetzalcoatl’ diye hitap ediyorlardı. Özveri, bilgelik, bilim tanrısıydı ve insan ırkının...

Sigara Hakkında Her Şey-9 (Sayın Hastalar)

     Sayın Hastalar,      Sizlere ‘Hastalar’ diye sesleniyorum, çünkü artık tüm dünyada sigaranın sağlıklı bir yaşamla bağdaşmayacağını bilmeyen kalmamıştır. Her ne kadar siz şu anda kendinizi sağlıklı hissetseniz de, içtiğiniz her sigaranın vücudunuza zarar verdiği gerçeğini gizleyemez. Sigara, başta solunum sistemi ve kalp-dolaşım sistemi olmak üzere vücudunuzdaki tüm sistemler üzerinde...

Tarihin Bilinmeyenleri (Bir Kıl Uğruna)

     Tıraş edilmiş, makasla kırpılmış, örülmüş… Tarih boyunca çok sayıda farklı saç modası ortaya çıkmıştır.      Kim demiş erkekler modaya uymaz diye? Favorileri ve lüleleri en az kadınların etek boyları kadar değişikliğe uğramıştır. Coğrafya ve tarihsel dönem, size saçların bir adamın tepesinde nasıl durduğunun ipucunu verecektir. Kısa saç, Güneş Kral’ın sarayının modaya uygun...

Sigara Hakkında Her Şey-8 (Sigaranın Psikolojik Etkileri)

     Sigara tiryakileri sigara içme isteklerini genellikle şöyle açıklar: * Gergin olduğum zaman içiyorum. * Dikkatimi toplamak için içiyorum. * Canım bir şeye sıkıldığı zaman içiyorum. * Üzgün olduğum zaman içiyorum. * Sinirli olduğum zaman yatışmak için içiyorum.      Yalnızca bir sigara bu kadar çok şey verebilir mi? Bu sorunun cevabı sigaranın barındırdığı kimyasal maddelerin psikolojik...

Tarihin Bilinmeyenleri (Pekmez Kadar Ölümcül)

     1919’da 21 kişiyi öldüren, 5 metre 22 cm boyunda, saatte 56 kilometre hız yapan şey nedir?      15 metre 24 cm yüksekliğindeki tank, Massachusetts, Boston’daki Purity Distilling Company tarafından ağzına kadar doldurulacaktı. Tam kapasite doldurulduğunda, 7 milyon 580 bin litre buharda ısıtılmış, kısa süre sonra rom ve endüstriyel alkole dönüşecek olan şeker pekmeziyle doluydu. O...

Tarihin Bilinmeyenleri (İspanyol-Amerikan Savaşı)

     Dengesiz Bir Savaş      Hey… Onlar başlattı.      Aslında öyle. İspanyol-Amerikan Savaşı hakkında çok az bilinen gerçek, 24 Nisan 1898’de İspanyolların ABD’ye savaş ilan ettiğidir. Gafil avlandığı için çok sinirlenen Birleşik Devletler, hemen ertesi gün savaş ilan etti ve savaş ilanının tarihini 21 Nisan olarak geriye çekti. Gördünüz mü, sizi pislik İspanyollar sizi!     ...

Sigara Hakkında Her Şey-7 (Sigara İçmenin Vücuda Etkileri)

     Artık herkes sigaranın ne kadar zararlı olduğunu biliyor. Tütünün kanserojen olduğunu duymayan, bilmeyen kalmadı. Ancak, sigaranın zararları elbette bununla bitmiyor, her türlü kalp ve akciğer hastalığına yol açıyor, damar tıkanıklığı felce kadar götürebiliyor.      İlk Nefes ve Sonrası      Sigara içtiğiniz anda, vücudunuz etkilenmeye başlar. Nabzınız yükselir, daha hızlı nefes alıp vermeye...

Tarihin Bilinmeyenleri (Tarihin En Ucuz Gezisi)

     Güneşli plajlarda, bozulmamış çam ormanları arasında tüm masraflarını İngiliz hükümetinin karşıladığı bir deniz yolculuğu. İnsan daha ne ister?      1780’lerde İngiliz vatandaşları Parlamentodan, Thames Nehri üzerindeki hapishane olarak kullanılan hurda gemi sorununa bir çözüm bulunmasını talep ettiler. Hükümet daha fazla suçluyu asmak istiyordu ama bunun tepki toplamasından korkuyordu...

Tarihin Bilinmeyenleri (Hijyen Tarihinin Kirli Sırları-devam)

     Hijyen Tarihinin Kirli Sırları’nı ortaya dökmeye devam ediyoruz.      Modern yaşamın düsturu “Bize günlük banyomuzu ver Tanrım” olabilir. Ama banyo alışkanlıkları insanlık tarihi boyunca çok büyük değişikliklere uğramıştır.      Antik Roma banyolarının haklı bir ünü vardır. Devasa mermer ve fayans yapılardı: En lüks olanlarının bahçeleri, kütüphaneleri ve hatta konferans...

Tarihin Bilinmeyenleri (Dünyanın En Büyük Asparagasları)

     Asparagasları severim o yüzden sizi aldatmak için bir tane de ben uydurdum. Ama aşağıdaki dört hikaye de gerçek birer asparagastır, yani gerçekten yaşanmıştır. Sadece biri gerçek değildir. Yapmanız gereken, sizi aldatmak için koyduğum hikâyeyi bulmak. En sondaki cevaba bakın. Kopya çekmek yok ama…      Cottingley Perileri      Kurgu: 1917’de, iki genç kız, Elsa Wright ve kuzeni...

Tarihin Bilinmeyenleri (Kadın Korsanlar)

     Eğer korsanlık çocuklukla erkeklik arasındaki eşikse, nasıl oluyor da en iyi korsanlar kadınlardı?      Korsanlık erkek işiydi ve korsanlar esir aldıklarının haricinde gemiye kadın sokmazlardı. Bazı hanımefendiler korsan olmayı başardılar ve yağma oyununda erkekleri yendiler.      Anne Bonny (Korsan Benjamin)      Sertliği ve öfkesiyle tanınan kadın korsan Anne Bonny’dir. Evlenmeden...

Guınness’in Unutulan Rekorları (7)

Ağaca Tırmanma      30,4 metre yüksekliğindeki bir çam kütüğünün tepesine tırmanma ve yere inme sürat rekoru 27.93 saniye ile Amerikalı Clarence Bartow’a aittir. Ağaçta Oturma      Ağaç üzerinde oturma dayanıklılık rekoru, 182 gün 2 dakika ile 23 yaşındaki Glen T. Woodrich’e aittir. Woodrich bu rekorunu 1 Ocak-2 Temmuz 1978 tarihleri arasında Kaliforniya’daki (ABD) Golf N’Stuff Park’ında...

Sigara Hakkında Her Şey-6 (Bilinmesi Gereken Gerçekler)

     Değişik resmî kaynaklardan sağlanan bilgilere göre; tütün ve insan sağlığı konusunda bilinmesi gereken gerçekler ise, özetle şöyle sıralanıyor: * Tütünde sağlığa zararlı hangi maddeler bulunuyor?    En iyi bilinen ve en tehlikeli olanlar karbon monoksit, nikotin ve katrandır. * Bu maddeler nasıl öldürücü etki yapar?    Karbon monoksit, arabaların egzoz gazının aynısıdır. Kanın oksijen taşıma...

Tarihin Bilinmeyenleri (Tuhaf Zevk; Yamyamlık)

     Jeffrey Dahmer’in suçları iyi bilinir; ama tuhaf zevklere sahip bilmediğiniz daha birçok suçlu var.      Beane’nin Yamyam Ailesi      Bazıları bu yamyam İskoç klanı hikâyesinin doğruluğu üzerine yeminler ediyor. Başkaları ise bunun, kent efsanelerinin sonuncusu olduğunu söylüyor. Ama Sawney Beane ve ailesi hakkındaki hikayeler durmak bilmiyor. Söylenceye göre, Sawney Beane on beşinci...

Tarihin Bilinmeyenleri (Kanunları Yapmak ve Uygulamak)

     Hammurabi Kanunları      Hammurabi ahlaki çöküntü ile eş anlamlı tutulan Babil şehrinin kralıydı. Onun kanun yapıcılığına şöyle bir göz atmayı görev bildik. Tabii ki tamamen tarihsel nedenlerle.      Kanunları Yapmak      MÖ 1780 civarlarında Babil Kralı Hammurabi en sevdiği 281 kanunun 2,5 metrelik bir taş sütuna kazınmasına karar verdi. En tepeye, büyük kralın tahtına oturmuş bir resmi...

Tarihin Bilinmeyenleri (Kahve Muhabbeti)

     Saat sabahın altısı ve çapaklanmış gözlerinizle yatağınızdan sürünerek kalkarken aklınızdaki en acil soru; sabah içtiğim kahvemin kökeni neresi? Tamam, belki öyle değildir. Ama biz yine de anlatacağız.      Uzun zaman önce insanlar birbirlerine kahvenin kökeni hakkında söylenceler anlatırlardı.      Birinci Hikâye: Antik bir Etiyopya efsanesine göre, Kaldi adlı bir keçi çobanı hayvanlarını...

Sigara Hakkında Her Şey-4 (Tütünün Tarihçesi)

     Amerika’da, Meksika’nın Yucatan yarımadasında yaşayan Maya’lara ait tarihî taşlar üzerindeki resimlerde ve Kuzey Ohio bölgesindeki höyüklerdeki eserlerde tütünün kullanılma şekillerine ve pipo resimlerine sık sık rastlanmaktadır. Kristof Kolomb ve arkadaşları San Salvador adasına ayak bastığı zaman, ada yerlilerinin ağız ve burunlarından dumanların çıktığını görmüşler ve bu dumanların da...

Tarihin Bilinmeyenleri (Tanınmaya Değer On Yunan Filozofu)

     Üniversitenizin Felsefe Bölümü’nde havadan sudan konuşmaya çalışıyorsunuz. Paniğe kapılmayın: Birazdan öğreneceklerinizle, kitap kurdu arkadaşınızı Yunan filozofları hakkındaki bilginizle şaşırtabilirsiniz. Hızlı ve kolay, hem kimsenin bu bilgileri nereden edindiğinizi bilmesi gerekmiyor. Hazır mısınız? Hadi bakalım.      Thales: Çoğu felsefeci tarafından ‘İlk Filozof’ (yaklaşık MÖ 625...

Sigara Hakkında Her Şey-3 (Sahte Zevk)

     Yine çok yorucu bir gündü ve kendini evin içine atıp bir an önce dinlenmek istiyordu. Yoğun trafikten kurtulup evinin olduğu sokağa girince rahatladı ve içine bir mutluluk doldu. Kapıdan içeri girer girmez koltuğuna oturdu ve bir sigara yaktı…      Bu okuduğunuz paragraf bir romandan, bir film repliğinden olabilir ama her ne olursa olsun paragrafın sonundaki olay günümüzde maalesef...

Tarihin Bilinmeyenleri (Papa Bir Kadındı)

     Papa Bir Kadındı      Dokuzuncu yüzyıl Papası VIII. John, parlak, nazik, müziğe yetenekli biriydi ve kadındı. En azından bazı tarihçilere göre böyle. Diğerleri ise bunun tamamen efsane olduğunu söylüyor.      Kadın papa hikâyesinin çeşitli versiyonları varsa da size en bilinenini aktarıyoruz. Joan ya da Jeanne adlı bir İngiliz kadın eğitim alamaması gerçeğine sinirlendi. O zamanlar, kitabî...

Tarihin Bilinmeyenleri (Hijyen Tarihinin Kirli Sırları)

     Tuvaletteki Adam      Yüzyıllar boyu insanlar hayattaki en hassas sorunlardan birine farklı çözümler bulmaya çalıştılar; insan dışkısının yok edilmesi. Çoğu tarih kitabında bulamayacağınız gerçekleri gün yüzüne çıkardık.      Antik bir Mısır evi kazılırken arkeologlar oturulmaya müsait bir klozet buldular. Kireç taşından yapılan klozet sıcak Mısır havasında serinlik de veriyordu. Konforlu da...